Azoospermia – czy oznacza brak szansy na ojcostwo?

Azoospermia – czy oznacza brak szansy na ojcostwo?
pixabay
Autor Agata Wiencierz26.10.2020

Azoospermia jest terminem oznaczającym brak plemników w nasieniu. Czy jednoznacznie oznacza ona niepłodność? Jakie są jej przyczyny? Poznaj metody leczenia tej choroby i dowiedz się, czy jeszcze możesz zostać ojcem.

Czym jest azoospermia?

Azoospermia to schorzenie związane z całkowitym brakiem plemników w nasieniu. W przypadku tej dolegliwości, podczas stosunku może dochodzić do ejakulacji, natomiast sam ejakulat nie zawiera gamet męskich, które, w połączeniu z gametami żeńskimi mogą doprowadzić do zapłodnienia.

Wyróżnia się azoospermię obstrukcyjną i nieobstrukcyjną. W przypadku występowania tej pierwszej u chorego występuje „przeszkoda” na drodze plemników w jego układzie rozrodczym, np. niedrożność nasieniowodów. Z kolei w azoospermii nieobstrukcyjnej, problem może leżeć w samej produkcji plemników (tego rodzaju przyczyny można podzielić na przedjądrowe i jądrowe).

Co jest powodem powstawania azoospermii?

Każdy typ azoospermii może być zuzależniony od szeregu wielu przyczyn. W przypadku od 10 do 15% mężczyzn zmagających się z niską liczbą plemników w nasieniu lub azoospermią, winne mogą być choroby genetyczne wpływające na chromosom Y.

Azoospermia przedjądrowa

Do powstawania tego nieobstrukcyjnego typu azoospermii mogą przyczyniać się niektóre choroby genetyczne. Przykładem może być zespół Kallmanna wpływający na zdolność organizmu do produkcji gonadoliberyny – hormonu mającego duże znaczenie dla ludzkiej rozrodczości.

Oprócz chorób genetycznych na powstawanie azoospermii przedjądrowej wpływać mogą różnego rodzaju zmiany w mózgu, niektóre typy leków czy radioterapia nowotworów.

Azoospermia jądrowa

Azoospermia jądrowa jest drugim typem azoospermii nieobstrukcyjnej. Może być powodowana przez:

  • niedorozwój lub brak jąder
  • wnętrostwo (niezstąpienie jąder)
  • zespół samych komórek Sertolego
  • zatrzymanie spermatogenezy

Do pozostałych przyczyn można zaliczyć: przejście świnki w późnym okresie dorastania, nowotwory, cukrzycę oraz żylaki powrózka nasiennego.

Pozajądrowe przyczyny azoospermii

Aż 40% przypadków azoospermii to przypadki o podłożu obstrukcyjnym. Przyczyną obstrukcji może być brak połączenia między ważnymi strukturami, np. w nadjądrzach lub w nasieniowodzie. Oprócz tego, do azoospermii obstrukcyjnej może dojść w wyniku wcześniejszej wazektomii, występowania cyst bądź infekcji, a także urazów.

Czy istnieją objawy azoospermii?

Większość mężczyzn nie zauważy niczego niepokojącego, dopóki ich dłuższe starania o dziecko nie zakończą się fiaskiem. Pozostałe symptomy są niespecyficzne i mają źródło w prawdziwym podłożu azoospermii, np. zaburzonej równowadze hormonalnej. Możliwe jest zaobserwowanie niskiego popędu seksualnego, problemów z erekcją, napuchnięcia okolicy jąder lub zmniejszonego owłosienia na twarzy i ciele.

Jak przebiega diagnoza azoospermii?

Azoospermię, jak wiele innych przyczyn męskiej niepłodności, diagnozuje się poprzez analizę nasienia (semiogram). Oprócz badania, ważna będzie historia płodności oraz historia chorób w rodzinie. Dodatkowo ważne jest przygotowanie listy chorób przebytych w dzieciństwie, a także listy zabiegów w obszarze miednicy i na układzie rozrodczym – pomoże to w uchwyceniu ewentualnych przyczyn niepłodności.

Lekarz może także zalecić badania krwi, by sprawdzić poziom hormonów. W przypadku azoospermii jest to testosteron, prolaktyna, lutropina (LH) oraz folitropina (FSH). Czasami przeprowadzane jest także badanie USG pomagające zwizualizować stan wnętrza moszny oraz reszty układu rozrodczego.

W celu sprawdzenia, czy organizm dalej produkuje plemniki czy też ich produkcja ustała, możliwe jest wykonanie biopsji jądra, czyli pobranie fragmentu jego tkanki i poddaniu badaniom mikroskopowym.

Czy możliwe jest wyleczenie azoospermii?

Podczas gdy azoospermia obstrukcyjna leczona jest poprzez usunięcie przeszkody stojącej na drodze plemników (np. rekonstrukcja części nasieniowodu), azoospermia nieobstrukcyjna może być nieuleczalna. W tym drugim przypadku wszystko zależy od źródła choroby oraz dostępnych na rynku leków. Nie oznacza to jednak przymusu rezygnacji z potomstwa.

Sposoby na zapłodnienie przy azoospermii

Pomimo niepłodności wynikającej z azoospermii, możliwe jest posiadanie biologicznego potomstwa. Osobom starającym się o dziecko są polecane w takim przypadku zabiegi in vitro. Plemniki są pobierane metodą mikrochirurgiczną z jądra (metoda TESE), bądź też z najądrza (metoda MESA), a następnie wprowadzane do cytoplazmy komórki jajowej metodą ICSI.

Czy można wyleczyć azoospermię w domu?

Chociaż metody domowe mogą okazać się nieskuteczne w przypadku azoospermii, warto je rozważyć, by wspomóc farmakoterapię, która ma na celu przywrócić produkcję plemników.

Jakość spermy jest bardzo ważna przy zapłodnieniu, dlatego należy o nią zadbać. Na polepszenie jakości nasienia wpływ ma ograniczenie, a najlepiej wyeliminowanie czynników jej szkodzących, tj. alkoholu i papierosów. Jąder nie należy przegrzewać, warto więc zrezygnować z sauny i gorącego prysznica. Zwiększeniu płodności dobrze robi także zdrowa dieta, przede wszystkim nastawiona na dostarczenie organizmowi mikro- i makroskładników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania (także w produkcji gamet).

Nie mniej istotne od powyżej wymienionych będzie też unikanie stresu i infekcji. Ważne jest też regularne oddawanie nasienia –organizm mobilizuje się wtedy do jego większej produkcji, a jego jakość wzrasta.

Mam zdiagnozowaną azoospermię – co dalej?

Przede wszystkim – nie należy się załamywać. Azoospermia nie wyklucza posiadania biologicznego potomstwa.

Niezbędna jest współpraca z dobrym lekarzem i dostosowanie się do jego zaleceń. Po dokładnym zbadaniu przypadku, lekarz powinien zaproponować metody leczenia dostosowane do sytuacji. Jeżeli niemożliwe jest usunięcie przyczyny azoospermii, można rozważyć metodę zapłodnienia in vitro.

Następny artykuł