Do zakażenia kleszczowym zapaleniem mózgu wystarczy ukłucie kleszcza!

Kleszczowe zapalenie mózgu to groźna choroba

Liczba wykrytych przypadków kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) wzrosła o 16 proc. w 2025 roku. Na chorobę narażeni są wszyscy, nie tylko osoby z grupy ryzyka, jak leśnicy. Kleszcze - jak podkreślała  dr n. o zdr. Barbara Czech-Szczapa, epidemiolożka z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu podczas spotkania prasowego 27 marca w Warszawie, zorganizowanego w ramach kampanii “Nie igraj z kleszczem, zaszczep się” - obecne są wszędzie i przez cały rok. Natknąć się na kleszcza można w ogródku, na spacerze w parku, podczas grzybobrania czy spaceru z psem. Na KZM nie ma lekarstwa, a jedynym ratunkiem przed zachorowaniem i wystąpieniem ciężkich powikłań, jest szczepienie ochronne. 

– Najgorszym powikłaniem kleszczowego zapalenia mózgu jest śmierć – mówiła prof. Joanna Zajkowska z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. – Pamiętam takiego pacjenta, który w wyniku KZM stracił władzę w mięśniach szyi i nie mógł utrzymać głowy pionowo. Był bardzo długo rehabilitowany, długo wracał do zdrowia, ale były też i inne, równie ciężkie przypadki. Choroba jest bardzo groźna, choć jest mniej medialnie nagłośniona niż borelioza – podkreśliła prof. Zajkowska.

Lekarka wskazała, że najczęstszym powikłaniem neurologicznym jest porażenie splotu barkowego. Jednak zdarzają się poważniejsze powikłania, jak choćby porażenie czterokończynowe, a nawet śpiączka. – Jeśli wirus dostanie się do pnia mózgu, może dojść do zatrzymania oddechu i akcji serca - ostrzegała lekarska. 

Kleszczowe zapalenie mózgu jest jak ruletka - zachorować może każdy.

Uwaga na... niepasteryzowane mleko

Wirus kleszczowego zapalenia mózgu przenosi się przez ślinę kleszcza już od początku żerowania, czyli w momencie wkłucia. A to oznacza, że czas pobytu kleszcza w naszej skórze nie ma żadnego znaczenia. Liczy się sam fakt, że wirus dostał się do naszego krwiobiegu. 

– Badania ognisk zachorowań na KZM potwierdziły występowanie zakażeń spowodowanych spożyciem mleka niepasteryzowanego od krów, owiec i kóz – mówiła podczas konferencji dr n. o zdr. Barbara Czech-Szczapa, epidemiolożka z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. A to oznacza, że pasteryzacja znacząco ograniczyła zachorowania. Pytanie tylko co z produktami z mleka niepasteryzowanego? Otóż - są one ryzykowne - a w Polsce można je kupić często jako produkty regionalne. 

Szczepienie na KZM - jedyna ochrona

Szczepionki przeciw KZM cechują się wysoką skutecznością, zwłaszcza u osób poniżej 50. roku życia. Z badań wynika, że już po podaniu pierwszej dawki większość ( ponad 90 proc.) szczepionych osób wytwarza odporność. Pełną skuteczność gwarantują 3 dawki szczepionki - podaje się je w odstępie miesięcznym (między 1 a 2 dawką), trzecią dawkę podaje się po roku. 

30 marca obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Świadomości KZM - z tej okazji zachęcamy do zadbania o swoje zdrowie i zapoznanie się z możliwościami, jakie daje wykonanie szczepienia. Udowodniono, że w grupie leśników, którzy mają kontakt z kleszczami, a którzy są wyszczepieni na KZM, poważne zachorowania praktycznie nie występują. 

Objawy KZM

Pierwsza faza (grypopodobna):

• gorączka
• ból głowy
• bóle mięśni i stawów
• osłabienie, zmęczenie
• nudności, czasem wymioty

Druga faza (neurologiczna – u części chorych):

• silny ból głowy
• wysoka gorączka
• sztywność karku
• zaburzenia równowagi i koordynacji
• nadwrażliwość na światło
• zaburzenia świadomości, dezorientacja
• drgawki, porażenia lub niedowłady (w ciężkich przypadkach)

Kiedy zgłosić się do lekarza:

• jeśli po ukąszeniu przez kleszcza pojawia się gorączka lub objawy neurologiczne
• gdy objawy przypominają zapalenie opon mózgowych (sztywność karku, silny ból głowy)