Kiedy uda się przerwać błędne koło? Pacjenci z niewydolnością serca czekają na decyzję

• Ponad milion Polaków zmaga się z niewydolnością serca. Dla wielu z nich codziennością są duszności, skrajne osłabienie i lęk przed kolejną hospitalizacją. 
• Skuteczne leki na serce powodują groźny nadmiar potasu, zmuszając lekarzy do przerwania ratującej życie terapii chorych
• Współczesna medycyna potrafi jednak skutecznie hamować postęp tej choroby. Standardem leczenia są tzw. inhibitory RAASi – terapie, które nie tylko wzmacniają serce, ale przede wszystkim hamują proces jego uszkadzania i drastycznie zmniejszają ryzyko nagłego zgonu. To fundamentalna ochrona kardiologiczna.
• Nowoczesne leki wiążące potas chronią pacjentów, lecz w niewydolności serca nadal brakuje dla nich refundacji z budżetu
• Eksperci i pacjenci apelują do resortu zdrowia o decyzję, która pozwoli przerwać to groźne, błędne koło w terapii serca

Ochrona, z której lekarz musi czasem rezygnować

Problem pojawia się wtedy, gdy to skuteczne leczenie zaczyna zatrzymywać potas w organizmie. Ryzyko rośnie dramatycznie, gdy pacjent oprócz chorego serca ma także niewydolne nerki, które nie nadążają z usuwaniem tego pierwiastka. U około 10% pacjentów rozwija się hiperkaliemia. W ciężkich przypadkach grozi ona poważnymi zaburzeniami rytmu serca, a nawet nagłym zatrzymaniem krążenia.

Jak reaguje lekarz, gdy badanie wykaże wysoki poziom potasu? Nie mając w codziennej praktyce łatwo dostępnych narzędzi do długofalowego zarządzania tym powikłaniem, zmuszony jest szukać doraźnych rozwiązań. Najczęściej oznacza to zmniejszenie dawki lub całkowite odstawienie podstawowego leku na serce.

– Wynik potasu w badaniu krwi się poprawia, ale pacjent traci swoją najważniejszą ochronę – wyjaśnia dr hab. n. med. Marta Kałużna-Oleksy, kardiolog. – Wpadamy w błędne koło. Ograniczając standardowe niezbędne leczenie kardiologiczne, skazujemy pacjenta na gwałtowne zaostrzenie niewydolności serca, duszności przy najmniejszym wysiłku, a w konsekwencji – na powrót do szpitala i wyższe ryzyko śmierci.

Klucz do bezpiecznego leczenia już istnieje

Pacjenci tracą zdrowie i samodzielność zupełnie niepotrzebnie. Medycyna dysponuje już nowoczesnymi lekami wiążącymi potas w przewodzie pokarmowym (patiromer oraz cyklokrzemian sodowo-cyrkonowy). Działają one osłonowo – bezpiecznie usuwają nadmiar potasu, dzięki czemu lekarz nie musi wycofywać się z optymalnego leczenia, a chory może bez przeszkód kontynuować swoją podstawową terapię kardiologiczną.

Niestety, obecne przepisy refundacyjne są zbyt wąskie. Leki te są dostępne bezpłatnie tylko dla wybranej grupy pacjentów z zaawansowaną chorobą nerek. Osoby z niewydolnością serca – u których odstawienie leków podstawowych niesie natychmiastowe i groźne skutki – są z tego systemu wykluczone. Sama dieta w ich przypadku to za mało.

– Mamy już bardzo dobre doświadczenie w stosowaniu tych preparatów u zaawansowanych pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek. Doskonale pomagają kontrolować hiperkaliemię i pozwalają na bezpieczne utrzymanie leczenia hamującego uszkadzanie serca i nerek – podkreśla prof. Marcin Adamczak, prezes Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego.

Racjonalny kompromis na stole Ministerstwa

O szerszy i sprawiedliwy dostęp do leczenia wspólnie walczą Stowarzyszenie EcoSerce oraz Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki, wspierane przez Polskie Towarzystwo Kardiologiczne i Polskie Towarzystwo Nefrologiczne.

Eksperci proponują rozwiązanie racjonalne i bezpieczne dla budżetu państwa. To rozsądny kompromis: rozszerzenie refundacji dla osób z przewlekłą chorobą nerek oraz wprowadzenie jej dla ściśle wybranej, najbardziej zagrożonej grupy chorych z niewydolnością serca. Jak podkreślają organizacje pacjenckie, zielone światło dla takiego kompromisowego rozwiązania dał już także Konsultant Krajowy w dziedzinie kardiologii, proponując precyzyjne kryteria medyczne oraz ograniczony czas pierwszego etapu terapii, po którym lekarz oceni konieczność dalszego leczenia.

– Nie chcemy leczyć samych wyników laboratoryjnych kosztem sprawności pacjentów – podsumowuje Agnieszka Wołczenko, prezes Stowarzyszenia EcoSerce. – Ministerstwo Zdrowia zrobiło już ogromny krok naprzód, refundując nowoczesne leki kardiologiczne. Teraz czas na drugi, równie logiczny krok: zabezpieczenie chorych przed powikłaniami, by mogli z tych leków korzystać w sposób ciągły. Decyzja o refundacji to dla wielu osób szansa na stabilizację zdrowia, normalne funkcjonowanie i powrót do aktywności. Przy jasnych zasadach i pełnej kontroli lekarskiej, o których mówi Konsultant Krajowy, jest to rozwiązanie w pełni bezpieczne i uzasadnione. Jako pacjenci bardzo liczymy na to, że te wyczekiwane decyzje zapadną jak najszybciej.