Nowe zasady przyznawania świadczenia wspierającego. Od 2026 zmiany w punktacji
Świadczenie wspierające to forma pomocy finansowej skierowana do osób z niepełnosprawnościami, której celem jest wsparcie w codziennym funkcjonowaniu. Proces jego wdrażania odbywa się etapami, a wysokość wypłat jest ściśle powiązana z poziomem potrzeby wsparcia określonym w decyzji punktowej oraz kwotą renty socjalnej.
Jak zmieni się próg punktowy dla świadczenia wspierającego od 2026 roku i kto będzie mógł je otrzymać
System świadczenia wspierającego jest wdrażany etapami, a dostęp do niego był sukcesywnie rozszerzany w latach 2024 i 2025. Od 2024 roku pomoc przysługiwała osobom z najwyższą punktacją od 87 do 100 punktów, natomiast od 2025 roku objęła również grupę uzyskującą od 78 do 86 punktów. Już od początku 2024 roku ze świadczenia mogły korzystać osoby ze specjalnej ścieżki, których opiekunowie pobierali wcześniej świadczenia opiekuńcze.
Od 1 stycznia 2026 roku nastąpi kolejna faza wdrożenia, w której próg punktowy zostanie obniżony do 70 punktów. Oznacza to, że od tego momentu wsparcie będzie dostępne dla osób z niepełnosprawnością, które w decyzji o poziomie potrzeby wsparcia uzyskały co najmniej taką liczbę punktów.
Aktualne regulacje wskazują, że osoby posiadające 69 punktów i mniej nie będą miały prawa do otrzymania świadczenia wspierającego w 2026 roku. W debacie publicznej rozważane jest pytanie dotyczące uprawnień dla osób z taką punktacją, którym do uzyskania wsparcia brakuje jednego punktu.
Jak ustalany jest poziom potrzeby wsparcia i jakie kryteria punktowe decydują o przyznaniu świadczenia
Procedura rozpoczyna się od złożenia wniosku do Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) w celu wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Aby taką decyzję otrzymać, osoba z niepełnosprawnością musi legitymować się ostatecznym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Dokument ten jest kluczowym warunkiem ubiegania się o środki finansowe z ZUS.
Ocena poziomu wsparcia odbywa się za zgodą osoby zainteresowanej i jest realizowana na podstawie wywiadu, obserwacji oraz analizy kwestionariusza przy użyciu formularza oceny funkcjonowania. Czynności te są wykonywane w miejscu stałego pobytu wnioskodawcy na terenie Polski lub w siedzibie wojewódzkiego zespołu. Posiadanie decyzji z odpowiednią liczbą punktów jest niezbędne do dalszego procedowania sprawy.
Decyzja punktowa jest wydawana na okres ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale nie dłużej niż na 7 lat. W przypadku braku zgody z ustaleniami, wnioskodawca może w ciągu 14 dni złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu lub odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Jaka jest wysokość świadczenia wspierającego i jak będzie ono waloryzowane w przyszłości?
Miesięczna wysokość świadczenia wspierającego jest ściśle powiązana z aktualną kwotą renty socjalnej i zależy od liczby punktów uzyskanych w decyzji WZON. Pomoc ta stanowi od 40% do 220% renty socjalnej, co oznacza, że zmiany w wysokości renty wpływają bezpośrednio na wysokość wypłacanego wsparcia.
W okresie od 1 marca 2025 r. do 28 lutego 2026 r. renta socjalna wynosi 1878,91 zł. W tym czasie osoby z najwyższą punktacją (95-100 pkt) otrzymują 220% tej kwoty, czyli 4134 zł, natomiast osoby z punktacją 70-74 pkt są uprawnione do 40% renty, co wynosi 752 zł. Od 2026 roku wysokość wsparcia dla poszczególnych przedziałów punktowych będzie wynosić od 40% do 220% renty socjalnej.
Świadczenie podlega automatycznej waloryzacji, która zazwyczaj odbywa się 1 marca każdego roku. Podwyższenie kwot następuje w terminach waloryzacji renty socjalnej, co będzie miało miejsce również w 2026 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje informacje o nowych stawkach poprzez system teleinformatyczny na profilu ubezpieczonego.
Jakie są podstawy prawne i kluczowe warunki do uzyskania świadczenia wspierającego?
Zasady przyznawania pomocy reguluje ustawa o świadczeniu wspierającym z lipca 2023 r. oraz ustawa o świadczeniach rodzinnych. Należy zaznaczyć, że świadczenie wspierające jest odrębnym instrumentem od świadczenia pielęgnacyjnego i nie można ich ze sobą łączyć. Prawo do wsparcia zależy od uzyskania przez osobę z niepełnosprawnością stosownej decyzji punktowej.
Jednym z podstawowych warunków otrzymania środków jest zamieszkiwanie na terytorium Polski. Świadczenie może zostać przyznane także obcokrajowcom spoza UE lub EFTA, pod warunkiem, że przebywają w kraju i mają dostęp do rynku pracy. Kluczowe jest również spełnienie wymogu minimalnej punktacji, która od 2026 roku będzie wynosić 70 punktów w decyzji WZON.
Proces ubiegania się o świadczenie składa się z dwóch głównych kroków: najpierw należy uzyskać decyzję o poziomie potrzeby wsparcia, a następnie złożyć wniosek do ZUS. Wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składa się po uprawomocnieniu się decyzji punktowej, przy czym klient ma na to 3 miesiące. Jeśli nie wniesiono odwołania, dokumenty do ZUS można dostarczyć po 14 dniach od doręczenia decyzji WZON.
