14 mld zł luki w budżecie NFZ. Rząd i Fundusz wprowadzają nowe zasady finansowania leczenia

Skąd bierze się wielomiliardowa luka w finansach NFZ?

W tegorocznym budżecie Narodowego Funduszu Zdrowia brakuje około 14 mld zł. Prezes NFZ, Filip Nowak, poinformował o tym we wtorek na antenie TVP Info. Podana kwota dotyczy ściśle określonego obszaru działalności Funduszu – pieniędzy potrzebnych na uregulowanie należności za tzw. nadlimity. Kiedy szpitale i przychodnie przyjmują więcej pacjentów, niż zakłada to ich pierwotna umowa z NFZ, generują dodatkowe koszty. Placówki robią to, aby ratować zdrowie chorych i skracać długie kolejki. Właśnie na pokrycie tych nadprogramowych zabiegów oraz wizyt brakuje obecnie kilkunastu miliardów złotych. Warto przypomnieć, że całkowite tegoroczne wydatki państwa na ochronę zdrowia zaplanowano na poziomie niespełna 248 mld zł. Środki te muszą wystarczyć na utrzymanie szpitali, przychodni, refundację leków oraz pensje dla personelu medycznego. 14 mld zł, których obecnie brakuje, pokazuje jak wielkie jest zapotrzebowanie na usługi medyczne. To się nie zmieni w najbliższych latach. Tendencja, z powodu demografii, jest raczej wzrostowa.

Bieżące leczenie pacjentów bez zakłóceń

Mimo braków w kasie na nadlimity, pacjenci – według zapewnień prezesa NFZ - mogą czuć się spokojni o zaplanowane wizyty i zabiegi w bieżącym roku. Prezes NFZ zaznacza, że problem z dodatkowymi środkami nie wpływa na podstawowe funkcjonowanie placówek medycznych. Podpisane wcześniej kontrakty są opłacane zgodnie z planem. Filip Nowak zapytany w TVP Info o to, jak duża jest dziura w finansach, wytłumaczył mechanizm działania Funduszu w obecnych warunkach.

– Luka, o której mówimy dziś to ok. 14 mld zł – odpowiedział szef NFZ. Dodał również: – Zawarte umowy realizujemy w sposób bieżący, bez zawirowań. Mówimy o środkach, które pozwoliłyby zapłacić za świadczenia wykonane ponad wartość umowy.

Oznacza to, że wszystkie szpitale i przychodnie otrzymują na czas pieniądze za usługi zapisane w umowach zawartych na początku roku. Problem z finansowaniem dotyczy wyłącznie nadwyżek wypracowanych przez poszczególne oddziały oraz poradnie.

Nowe zasady rozliczeń za nadlimity od lipca 2026

Aby zapobiegać podobnym problemom w przyszłości, Narodowy Fundusz Zdrowia zaplanował zmianę sposobu płacenia za wspomniane nadlimity. Pod koniec czerwca przedstawiono projekty odpowiednich zarządzeń. Do tej pory szpitale i przychodnie mogły rozliczać nadprogramowe usługi w systemie kwartalnym, co pozwalało im na dość szybki zwrot poniesionych kosztów. Według nowych przepisów placówki medyczne będą składać wnioski o zapłatę dopiero po zakończeniu całego roku. Dla dyrektorów szpitali oznacza to konieczność dłuższego oczekiwania na pieniądze za przyjętych pacjentów. Nowe zasady obejmą usługi realizowane od 1 lipca 2026 r. Zmiany dotyczą konkretnych grup zabiegów i porad medycznych. Mowa przede wszystkim o leczeniu zaćmy w warunkach szpitalnych, rehabilitacji leczniczej dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz części wizyt u lekarzy specjalistów w przychodniach. W tym ostatnim przypadku przepisy regulują głównie poradnictwo dla dorosłych. Zmiany ominą jednak najmłodszych pacjentów. NFZ zdecydował o całkowitym wyłączeniu z nowych zasad usług medycznych przeznaczonych dla dzieci i młodzieży do 18. roku życia, co gwarantuje im dostęp do leczenia na dotychczasowych warunkach.

Ultimatum premiera i rządowe plany naprawcze

Napięta sytuacja finansowa i organizacyjna w systemie lecznictwa wymaga szybkiej interwencji na najwyższym szczeblu. Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda ma zaprezentować Radzie Ministrów szczegółową informację o pracach nad zmianami w ochronie zdrowia. Obecnie trwają publiczne konsultacje czterech projektów rozporządzeń przygotowanych przez resort, które mają na celu naprawę mechanizmów funkcjonujących w placówkach medycznych. Działania Ministerstwa Zdrowia to bezpośrednia odpowiedź na żądania premiera. Donald Tusk oczekiwał od resortu przygotowania konkretnych propozycji zmian w prawie. Szef rządu postawił sprawę jasno, grożąc wyciągnięciem konsekwencji personalnych w przypadku braku szybkich rozwiązań. Taka postawa premiera ma bezpośredni związek z niedawnymi doniesieniami medialnymi, które ujawniały liczne nieprawidłowości w funkcjonowaniu ochrony zdrowia. Wprowadzane teraz zmiany oraz konsultowane projekty rozporządzeń mają w pełni uporządkować sytuację i uszczelnić system, z którego korzystają polscy pacjenci. Wiadomo jednak, że przed wyborami nikt na serio za reformy się nie weźmie.