7 objawów nieswoistych chorób zapalnych jelit. Lekarz apeluje: "Nigdy ich nie ignoruj"

Podstępny wróg wewnątrz organizmu

Nieswoiste zapalenia jelit, do których zaliczamy chorobę Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego, niszczą organizm po cichu. Największym błędem pacjentów jest próba przeczekania dolegliwości.

– Większy niepokój powinny budzić objawy, które utrzymują się długo, wracają lub się nasilają – wyjaśnia dr n. med. i n. o zdr. Roland Kadaj-Lipka, gastrolog enel-med. 

– Alarmujące są przede wszystkim: krew w stolcu, przewlekła biegunka, chudnięcie, gorączka, ból brzucha wybudzający w nocy, osłabienie czy anemia. To sygnały, że nie należy tego tłumaczyć wyłącznie stresem czy „wrażliwym żołądkiem”, tylko zgłosić się do lekarza – dodaje ekspert.

1. Nawracające afty i ból w jamie ustnej

To jeden z najbardziej podstępnych objawów. Pacjenci często miesiącami stosują płukanki i maści, myśląc, że to wynik spadku odporności lub niewłaściwej higieny. Tymczasem bolesne nadżerki w ustach to często pierwszy sygnał choroby Leśniowskiego-Crohna. Organizm pokazuje w ten sposób, że stan zapalny objął już błony śluzowe, a jama ustna jest przecież początkiem układu pokarmowego.

2. Zmiany skórne (Rumień guzowaty)

Mało kto kojarzy bolesne, czerwone guzy na podudziach z problemami jelitowymi. Te zmiany, przypominające siniaki, mogą pojawić się na wiele miesięcy przed bólem brzucha. 

To tzw. manifestacja pozajelitowa – sygnał, że układ immunologiczny jest w stanie najwyższej gotowości i atakuje własne tkanki.

3. Niewyjaśnione bóle stawów

Jeśli rano czują Państwo sztywność w stawach lub nagły ból w kolanach czy łokciach bez wcześniejszego urazu, warto zbadać jelita. Zapalenie stawów towarzyszy nieswoistym chorobom jelit u co czwartego pacjenta. Często ból ten wędruje – jednego dnia dotyczy nadgarstka, drugiego kręgosłupa.

– Nieswoiste choroby zapalne jelit mogą dawać objawy nie tylko ze strony przewodu pokarmowego, ale także stawów, skóry czy oczu. Wynika to z tego, że jest to często choroba zapalna całego organizmu, a nie tylko samego jelita – wyjaśnia dr Roland Kadaj-Lipka.

4. Problemy z oczami (Zaczerwienienie i ból)

Pieczenie, nadwrażliwość na światło i uporczywe zaczerwienienie oczu to objawy, które kierują nas do okulisty. Jednak w przypadku chorób zapalnych jelit, krople do oczu nie pomogą na długo. To zapalenie błony naczyniowej oka, które wynika bezpośrednio z procesów toczących się w przewodzie pokarmowym.

5. Chroniczne zmęczenie i anemia

To nie jest zwykłe niewyspanie. Jeśli mimo odpoczynku brakuje Państwu sił, a morfologia wykazuje niskie żelazo, może to oznaczać mikrokrawawienia z jelit. Organizm powoli traci krew, co prowadzi do niedotlenienia tkanek. Pacjenci często dowiadują się o chorobie jelit dopiero wtedy, gdy mdleją z powodu skrajnego wycieńczenia.

6. Nagły spadek masy ciała

Utrata 3, 5 czy 10 kilogramów bez stosowania diety to sygnał alarmowy najwyższego stopnia. W chorobach zapalnych jelit dochodzi do zaburzeń wchłaniania składników odżywczych. Jelito cienkie staje się "nieszczelne", a organizm, nie dostając paliwa z pożywienia, zaczyna spalać własne zasoby tłuszczowe i mięśniowe.

7. Gorączka o niewiadomym pochodzeniu

Stany podgorączkowe, które pojawiają się wieczorami i mijają rano, są typowe dla toczącego się wewnątrz organizmu pożaru. Jeśli nie towarzyszy im katar ani kaszel, a termometr regularnie pokazuje 37,5 stopnia, należy niezwłocznie wykonać badania krwi, w tym parametr CRP, który wskaże poziom stanu zapalnego.

Podsumowanie: Nie czekaj, aż ból stanie się nie do zniesienia

Niestety coraz częściej do gabinetów lekarskich zgłaszają się także młode osoby poniżej 35 r.ż., pytając przede wszystkim o przyczynę w ich wieku. Jak wyjaśnia gastrolog w rozmowie z nami:

- To zwykle nie jest efekt jednego czynnika. Duże znaczenie ma predyspozycja genetyczna, ale równie ważne są czynniki środowiskowe, sposób odżywiania, mikrobiota jelitowa i styl życia. Stres może nasilać objawy, ale sam nie jest jedyną przyczyną choroby – tłumaczy dr Roland Kadaj-Lipka.

Jak już wspomnieliśmy, nieswoiste choroby zapalne jelit (ChZJ) to nie tylko problem z brzuchem – to proces, który angażuje cały organizm. Zlekceważenie 7 wymienionych objawów może prowadzić do powikłań, takich jak niedrożność jelit, perforacja czy przetoki, które często kończą się na stole operacyjnym. Wczesna diagnostyka to jedyna szansa na uniknięcie agresywnego leczenia chirurgicznego i powrót do normalnego życia.

Co zrobić, gdy zauważysz u siebie te objawy?

Jeśli co najmniej dwa z powyższych sygnałów utrzymują się u Państwa dłużej niż 3 tygodnie, należy wdrożyć konkretny plan działania:

• Krok 1: Wykonaj podstawowe badania krwi. Poproś lekarza o skierowanie na morfologię, poziom żelaza oraz badanie białka CRP (wskaźnik stanu zapalnego).
   
• Krok 2: Zrób badanie kału na kalprotektynę. To obecnie najskuteczniejszy, nieinwazyjny test, który pozwala odróżnić zwykły zespół jelita drażliwego (IBS) od groźnego stanu zapalnego.
   
• Krok 3: Umów wizytę u gastrologa. Nawet jeśli objawy wydają się błahe, tylko specjalista może wystawić skierowanie na kolonoskopię lub gastroskopię, które są "złotym standardem" w wykrywaniu zmian wewnątrz jelit.
   
• Krok 4: Prowadź dzienniczek objawów. Notuj, co jesz i jak reaguje Twój organizm. Pomoże to lekarzowi szybciej postawić trafną diagnozę.

Pamiętajmy: zdrowie jelit to fundament naszej odporności. Ignorowanie "cichych sygnałów" to oddawanie pola chorobie, którą dziś potrafimy skutecznie kontrolować, o ile zaczniemy działać w porę.

Źródło: Polskie Towarzystwo Gastroenterologii – wytyczne dotyczące diagnostyki ChZJ, rozmowa z dr n. med. i n. o zdr. Roland Kadaj-Lipka, gastrolog Enel-Med.