Czarna maź z Himalajów podbija rynek. Hamuje spadek siły, podnosi testosteron

• Shilajit zawiera kwasy fulwowe, związki mineralne i inne składniki aktywne
• W badaniu z udziałem zdrowych mężczyzn wzrosły poziomy testosteronu i DHEAS
• Inna próba wykazała lepsze utrzymanie siły po wysiłku przy wyższej badanej dawce
• Dane o działaniu shilajitu są obiecujące

Shilajit i testosteron. Co pokazało badanie na zdrowych mężczyznach?

Najbardziej bezpośrednie dane dotyczące testosteronu pochodzą z randomizowanego, podwójnie zaślepionego badania z grupą placebo u zdrowych mężczyzn w wieku 45–55 lat. W pracy „Clinical evaluation of purified Shilajit on testosterone levels in healthy volunteers” uczestnicy przyjmowali oczyszczony shilajit w dawce 250 mg dwa razy dziennie przez 90 dni. Po tym czasie w grupie stosującej shilajit odnotowano istotnie wyższe stężenia testosteronu całkowitego, wolnego testosteronu oraz DHEAS w porównaniu z placebo.

– Stosowanie shilajitu przez kolejnych 90 dni wykazało, że istotnie zwiększył on poziom testosteronu całkowitego, wolnego testosteronu oraz dehydroepiandrosteronu (DHEAS) w porównaniu z placebo – czytamy w badaniu.

Jednocześnie poziomy hormonów gonadotropowych LH i FSH pozostały utrzymane.

Mumio na energię i zmęczenie. Tu liczy się przede wszystkim wysiłek

Hasło „więcej energii” jest szerokie, ale w przypadku shilajitu da się je odnieść do konkretnych wyników związanych z wysiłkiem. W badaniu 63 rekreacyjnie aktywnych mężczyzn przez osiem tygodni otrzymywało 250 mg, 500 mg shilajitu dziennie albo placebo. Naukowcy sprawdzali m.in. spadek maksymalnej siły po wymagającym protokole ćwiczeń.

Najciekawszy wynik pojawił się u uczestników należących do górnej połowy grupy pod względem początkowej siły. Przy 500 mg dziennie spadek maksymalnej siły po wysiłku był mniejszy niż przy 250 mg i placebo. 

– Osiem tygodni suplementacji PrimaVie® Shilajit w dawce 500 mg dziennie sprzyjało utrzymaniu maksymalnej siły mięśniowej po protokole wywołującym zmęczenie – czytamy w badaniu.

Kwas fulwowy to tylko część tego, co znajduje się w shilajicie

Shilajit nie jest pojedynczym związkiem chemicznym. W badaniu nad zmęczeniem opisano go jako kompleks zawierający kwasy fulwowe, dibenzo-α-pirony, białka i minerały. To ważne, bo popularne określenie „źródło kwasu fulwowego” jest prawdziwe, ale nie opisuje całego składu tej substancji.

Przegląd Sidneya J. Stohsa wskazuje, że za obserwowane właściwości shilajitu mogą odpowiadać przede wszystkim dibenzo-α-pirony, kwas fulwowy i ich pochodne. Autor zebrał dane dotyczące m.in. działania antyoksydacyjnego, przeciwzapalnego, adaptogennego i immunomodulującego, a także badań nad płodnością, wydolnością fizyczną i zmęczeniem. 

Dlaczego shilajit przyciąga uwagę rynku suplementów?

Shilajit łączy kilka cech, które dobrze tłumaczą jego rosnącą popularność: ma długą historię stosowania w tradycji ajurwedyjskiej, nietypowy wygląd i skład, a do tego pojawiły się badania kliniczne dotyczące obszarów szczególnie interesujących dla osób aktywnych fizycznie. Testosteron, zmęczenie i utrzymanie siły po wysiłku to tematy, które łatwo przekładają się na zainteresowanie suplementem.

Dotychczasowe wyniki pozwalają mówić o shilajicie jako o substancji, której działanie nie opiera się wyłącznie na tradycji: w badaniach klinicznych wykazano zarówno zmiany w poziomach wybranych hormonów, jak i korzystny wynik dotyczący utrzymania siły po zmęczeniu w określonej grupie badanych.

Bibliografia

• Pandit, S., Biswas, S., Jana, U. i in. Clinical evaluation of purified Shilajit on testosterone levels in healthy volunteers, 2016.
• Keller, J. L., Housh, T. J., Hill, E. C. i in. The effects of Shilajit supplementation on fatigue-induced decreases in muscular strength and serum hydroxyproline levels, 2019.
• Stohs, S. J. Safety and efficacy of shilajit (mumie, moomiyo), 2014.