Każde 10 gramów ma znaczenie. Winduje ryzyko nowotworu
Lampka wina do kolacji, małe piwo wieczorem – takie ilości alkoholu łatwo uznać za zbyt małe, żeby miały znaczenie dla zdrowia. Tymczasem w przypadku nowotworów nie udało się ustalić dawki, którą można nazwać bezpieczną. Alkohol jest substancją rakotwórczą, a wraz ze wzrostem jego spożycia rośnie również ryzyko niektórych nowotworów. Widać to szczególnie wyraźnie w badaniach dotyczących raka piersi i jelita grubego.
- Dla ryzyka nowotworów nie ustalono bezpiecznej dawki alkoholu
- Nawet niewielkie ilości dokładają się do całkowitej ekspozycji na alkohol
- Każde dodatkowe 10 g alkoholu dziennie wiązało się w badaniach ze wzrostem ryzyka raka piersi
- Zależność między dawką alkoholu a ryzykiem obserwowano również w przypadku raka jelita grubego
Nie ma bezpiecznej dawki alkoholu
Alkohol został zaklasyfikowany jako substancja rakotwórcza grupy 1. Jest przyczynowo związany z siedmioma rodzajami nowotworów, w tym rakiem piersi, jelita grubego, wątroby i przełyku. Według danych przytoczonych przez autorów WHO spożycie alkoholu wiąże się z około 740 tys. nowych przypadków nowotworów rocznie na świecie.
To właśnie temu problemowi poświęcono publikację z 2023 roku „Health and cancer risks associated with low levels of alcohol consumption”. Jej najważniejszy wniosek jest prosty: nauka nie wskazuje poziomu spożycia, przy którym rakotwórcze działanie alkoholu przestaje mieć znaczenie.
– Dowody nie wskazują na istnienie określonego progu, od którego rakotwórcze działanie alkoholu zaczyna ujawniać się w organizmie człowieka. Dlatego nie można ustalić bezpiecznej ilości spożywanego alkoholu w odniesieniu do nowotworów i zdrowia – czytamy w badaniu.
Każde dodatkowe 10 g alkoholu ma znaczenie dla ryzyka raka piersi
Zależność między dawką alkoholu a ryzykiem dobrze pokazują badania nad rakiem piersi. W dużej metaanalizie obejmującej 22 badania kohortowe i 45 350 przypadków raka piersi wykazano, że przy każdym wzroście spożycia o 10 g alkoholu dziennie ryzyko rosło o 10,5 proc. W przypadku samego wina wzrost wynosił 8,9 proc.
Jeszcze wyraźniejszą zależność stwierdzono u kobiet po menopauzie. Każde dodatkowe 10 g alkoholu dziennie wiązało się w tej grupie ze wzrostem ryzyka o 11,1 proc. Badania pokazują więc, że również ilości, które na co dzień mogą wydawać się niewielkie, mają znaczenie dla całkowitego ryzyka.
– Analiza zależności dawka–odpowiedź wykazała statystycznie istotny liniowy trend wzrostu ryzyka raka piersi wraz ze zwiększaniem całkowitej dawki alkoholu i wina: przy każdym dodatkowym 10 g dziennie ryzyko wzrastało o 10,5 proc. dla całkowitego spożycia alkoholu i o 8,9 proc. dla wina – czytamy w badaniu.
Alkohol zwiększa ryzyko raka jelita grubego
Podobną zależność zaobserwowano w badaniach nad rakiem jelita grubego. Metaanaliza obejmująca 27 badań kohortowych i 34 badania kliniczno-kontrolne wykazała stopniowy wzrost ryzyka wraz ze zwiększaniem ilości wypijanego alkoholu. Przy spożyciu 10 g dziennie względne ryzyko wynosiło 1,07, przy 50 g – 1,38, a przy 100 g – 1,82.
Badacze znaleźli także wyraźny związek między większym spożyciem alkoholu a rakiem jelita grubego. W przypadku umiarkowanego picia względne ryzyko wynosiło 1,21, natomiast przy dużym spożyciu, określonym jako co najmniej cztery drinki dziennie, wzrastało do 1,52. Wyniki pokazują więc ten sam kierunek: im większa dawka alkoholu, tym większe ryzyko.
Dlaczego mała ilość alkoholu nie jest obojętna?
Po wypiciu alkoholu organizm zaczyna go metabolizować, a jednym z produktów tego procesu jest aldehyd octowy – substancja toksyczna, która może uszkadzać DNA i zakłócać jego naprawę. Dlatego także niewielka ilość alkoholu oznacza kontakt organizmu z czynnikiem, który ma znaczenie w procesie powstawania nowotworów.
W danych dotyczących Europy widać, że nowotwory związane z alkoholem nie dotyczą wyłącznie osób pijących dużo. W 2017 roku lekkie i umiarkowane spożycie alkoholu wiązano w Unii Europejskiej z niemal 23 tys. nowych przypadków nowotworów. Prawie połowę stanowił rak piersi u kobiet, a ponad jedna trzecia przypadków przypisywanych lekkiemu i umiarkowanemu piciu była związana ze spożyciem poniżej 10 g alkoholu dziennie.
Bibliografia
- Anderson, B. O., Berdzuli, N., Ilbawi, A. i in. Health and cancer risks associated with low levels of alcohol consumption, 2023.
- Sun, Q., Xie, W., Wang, Y. i in. Alcohol Consumption by Beverage Type and Risk of Breast Cancer: A Dose-Response Meta-Analysis of Prospective Cohort Studies, 2020.
- Fedirko, V., Tramacere, I., Bagnardi, V. i in. Alcohol drinking and colorectal cancer risk: an overall and dose-response meta-analysis of published studies, 2011.
