Niedobór białka może udawać poważne choroby. Takie znaki daje organizm, gdy jest na wykończeniu
Białko to elementarna cząsteczka, bez której prawidłowe funkcjonowanie ludzkiego ciała byłoby niemożliwe. Choć w nowoczesnych społeczeństwach rzadko dochodzi do skrajnego niedożywienia, subtelne deficyty tego makroskładnika mogą prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych, wpływając na kondycję fizyczną, odporność oraz tempo regeneracji tkanek.
Kluczowe role białka i ogólne skutki deficytu
Białko stanowi fundament ludzkiego organizmu i jest kluczowym elementem budowy mięśni. Choć prawdziwy niedobór tego składnika jest rzadkością w świecie zachodnim, niektórzy ludzie spożywają go w ilościach zbyt niskich w stosunku do potrzeb. Składnik ten ma również fundamentalne znaczenie dla utrzymania prawidłowego apetytu oraz kontroli całkowitego spożycia kalorii.
Najcięższą postacią niedoboru białka jest kwashiorkor, który może wynikać z drastycznie niskiej podaży tego elementu w diecie. Choroba ta najczęściej występuje u dzieci mieszkających w krajach rozwijających się, gdzie niedożywienie i niezrównoważona dieta są bardziej powszechne.
Niedobór białka może prowadzić do poważnych konsekwencji, wpływając na niemal wszystkie aspekty funkcjonowania organizmu i wywołując różnorodne problemy zdrowotne. Stan ten pojawia się, gdy spożycie jest niewystarczające względem zapotrzebowania, a pierwsze objawy, takie jak obrzęki, mogą wystąpić nawet przy niewielkim deficycie.
Obrzęki i stłuszczenie wątroby jako objawy kliniczne
Klasycznym i charakterystycznym objawem kwashiorkoru są obrzęki. Kluczową rolę w ich powstawaniu odgrywa albumina surowicy ludzkiej, której zadaniem jest utrzymywanie ciśnienia onkotycznego, czyli siły wciągającej płyn do krążenia krwi.
Poważny niedobór białka skutkuje obniżeniem poziomu albuminy, co bezpośrednio prowadzi do spadku ciśnienia onkotycznego. W rezultacie płyn gromadzi się w tkankach, ponieważ brakuje odpowiedniej ilości albuminy zapobiegającej jego nadmiernemu przedostawaniu się poza naczynia krwionośne.
Innym objawem kwashiorkoru, szczególnie w krajach rozwijających się, jest stłuszczenie wątroby. Przyczyny tego stanu nie są w pełni poznane, lecz badania sugerują związek ze zmianami w mikrobiomie jelitowym, mitochondriach i komórkach peroksysomalnych, co może prowadzić do zapalenia, bliznowacenia lub niewydolności tego narządu.
Wpływ na tkanki zewnętrzne i masę mięśniową
Niedobór białka objawia się zmianami w wyglądzie zewnętrznym, ponieważ skóra, włosy i paznokcie są w dużej mierze zbudowane z tego składnika. Do typowych sygnałów deficytu należy ziemisty odcień cery, rozdwajanie się paznokci oraz negatywny wpływ na strukturę i wzrost włosów, co skutkuje ich wypadaniem.
W przebiegu kwashiorkoru u dzieci pojawiają się specyficzne zmiany skórne, takie jak łuszczenie się, pękanie tkanki, zaczerwienienia oraz plamy. Sam stan obrzęku sprawia dodatkowo, że skóra staje się opuchnięta i obrzmiała.
Brak odpowiedniej ilości białka w diecie prowadzi z czasem do zaniku mięśni, gdyż organizm pobiera je z mięśni szkieletowych, aby zachować ważniejsze funkcje życiowe. Zjawisko to występuje nawet przy umiarkowanym niedoborze i dotyka szczególnie osoby starsze.
Osłabienie kośćca, wzrostu i odporności
Niewystarczająca podaż białka osłabia kości i istotnie zwiększa ryzyko ich łamania. Badanie z 2021 roku potwierdziło, że wyższe spożycie białka wiąże się z gęstością mineralną kości w biodrach i kręgosłupie wyższą nawet o 6% w porównaniu do osób spożywających go mniej.
U dzieci niedobór białka jest jedną z najczęstszych przyczyn zahamowania wzrostu. Regularne niedobory sprawiają, że młody organizm jest czterokrotnie bardziej narażony na ten problem, co dodatkowo może objawiać się zwiększonym łaknieniem i poszukiwaniem jedzenia przez organizm.
Deficyt tego makroskładnika upośledza również funkcjonowanie układu odpornościowego, negatywnie wpływając na kondycję skóry. Białko jest niezbędne do produkcji przeciwciał przez białe krwinki, które odgrywają kluczową rolę w zwalczaniu infekcji.
