Polacy piją te napoje na potęgę. Przyspieszają starzenie mózgu

• Napoje „zero” mogą zawierać słodziki, których działanie na mózg jest badane
• Największe spożycie zamienników cukru wiązało się z szybszym spadkiem sprawności poznawczej
• Zależność była szczególnie wyraźna u młodszych uczestników i osób z cukrzycą
• Wyniki skłaniają do uważniejszego przyglądania się składowi napojów bez cukru

Napoje bez cukru a starzenie mózgu. Co wykazało badanie?

W ciągu około ośmiu lat osoby spożywające najwięcej badanych słodzików uzyskiwały coraz słabsze wyniki w testach pamięci i myślenia, a tempo tego spadku było o 62 proc. szybsze niż w grupie spożywającej ich najmniej. Naukowcy porównali tę różnicę do około 1,6 dodatkowego roku starzenia się zdolności poznawczych. Nie oznacza to dosłownego postarzenia się mózgu o taki czas. To sposób zobrazowania różnicy, którą zaobserwowano między grupami uczestników.

W obserwacji uczestniczyły 12 772 osoby z Brazylii, mające na początku średnio 52 lata. Badacze pytali o sposób odżywiania, a następnie kilkakrotnie sprawdzali pamięć, płynność wypowiedzi i szybkość przetwarzania informacji. Wyniki opisano w opracowaniu American Academy of Neurology zatytułowanym „Popular sugar substitutes linked to faster brain aging”. Najważniejszy sygnał płynący z tej pracy dotyczy nie jednorazowego wypicia napoju dietetycznego, lecz związku między większym spożyciem słodzików a zmianami obserwowanymi przez lata.

Aspartam, erytrytol i ksylitol. Jakie słodziki znalazły się pod lupą?

Słodki smak bez dodatku cukru można uzyskać na różne sposoby. W napojach bez cukru, wodach smakowych czy energetykach mogą pojawiać się inne substancje słodzące niż w jogurtach lub deserach o obniżonej kaloryczności. Badacze przyjrzeli się siedmiu zamiennikom cukru. Z szybszym pogarszaniem ogólnej sprawności poznawczej, szczególnie pamięci, powiązano sześć z nich:

• aspartam,
• sacharynę,
• acesulfam K,
• erytrytol,
• ksylitol,
• sorbitol.

Siódma substancja, tagatoza, nie wykazała w tej analizie takiego związku. Wiele osób zwraca uwagę przede wszystkim na informację „bez cukru” na przedniej stronie opakowania. Tymczasem pod tym określeniem mogą kryć się różne receptury, a zamienniki cukru występują również w produktach, których nie kojarzy się od razu ze słodzeniem. Autorka badania, Claudia Kimie Suemoto z Uniwersytetu w São Paulo, zwróciła uwagę na to, jak postrzegane są takie dodatki: 

– Słodziki o niskiej lub zerowej kaloryczności są często uważane za zdrową alternatywę dla cukru, jednak nasze wyniki sugerują, że niektóre z nich mogą z czasem negatywnie wpływać na zdrowie mózgu – czytamy w badaniu.

Zobacz też: Ten rodzaj dyni jest najzdrowszy. Gdy zobaczysz ją w sklepie, od razu wkładaj do koszyka

 

U kogo pamięć i myślenie pogarszały się szybciej?

Najwyraźniejszą zależność odnotowano u osób przed 60. rokiem życia. W tej grupie większe spożycie słodzików wiązało się z szybszym pogarszaniem ogólnych wyników poznawczych oraz płynności słownej, czyli łatwości szybkiego przypominania sobie słów. U uczestników powyżej 60 lat podobnego związku nie wykryto. To nie znaczy, że starsze osoby są odporne na jakiekolwiek działanie tych substancji. Oznacza jedynie, że w tej obserwacji nie dostrzeżono u nich takiej samej zależności.

Wyraźniejszy związek zauważono też wśród uczestników z cukrzycą. To istotne, ponieważ zamienniki cukru mogą być dla nich częstym elementem codziennych wyborów żywieniowych. Suemoto ujęła tę kwestię następująco: 

– Chociaż znaleźliśmy związek ze spadkiem funkcji poznawczych u osób w średnim wieku, zarówno z cukrzycą, jak i bez niej, osoby z cukrzycą częściej używają sztucznych słodzików jako zamienników cukru – czytamy w badaniu.

Zobacz też: Jak dostać najlepszy pokój w sanatorium? Prosty trik na "jedynkę" na NFZ

 

Czy warto sprawdzać skład napojów zero?

Wyniki dają konkretny powód, by przyglądać się temu, co znajduje się w napojach dietetycznych. W grupie spożywającej najmniej słodzików średnia dzienna ilość wynosiła 20 mg, a w grupie z najwyższym spożyciem – 191 mg. Badacze wskazali, że w przypadku aspartamu ilość odpowiadająca najwyższemu spożyciu była zbliżona do zawartości tego składnika w jednej puszce napoju dietetycznego. Nie jest to jednak przelicznik dla każdej puszki „zero”, bo receptury produktów różnią się między sobą.

Warto też patrzeć na całodzienną dietę, nie tylko na to, co trafia do szklanki. Zamienniki cukru mogą pojawiać się w kilku produktach spożywanych tego samego dnia, więc ich łączna ilość nie zawsze jest oczywista. Naukowcy podkreślają, że badanie pokazało związek między większym spożyciem słodzików a szybszym pogarszaniem pamięci i myślenia.

Zobacz też: GIS pilnie wycofuje ze sklepów. Groźna bakteria w trzech rodzajach wędlin

 

Bibliografia

• American Academy of Neurology. Popular sugar substitutes linked to faster brain aging, 2026.