Marta Uler 15.01.2026 11:29

Tak choruje trzustka. Pierwsze objawy widać na twarzy

Fot. Canva/Karola G./Pexels

Trzustka jest uznawana przez lekarzy za organ o najtrudniejszej diagnostyce wstępnej. Wynika to z jej głębokiego położenia w jamie brzusznej oraz faktu, że początkowe objawy jej niedomagania są niespecyficzne i łatwo je pomylić ze zwykłą niestrawnością. Niestety, schorzenia tego narządu często rozwijają się w sposób utajony, a zanim pojawi się ból, organizm wysyła subtelne sygnały ostrzegawcze, które wprawne oko może dostrzec nawet w lustrze, obserwując zmiany na własnej twarzy.

Trzustka pełni kluczowe funkcje w procesach trawiennych i hormonalnych
Objawy chorób trzustki są podstępne i pojawiają się często przy znacznej destrukcji organu
Zmiany widoczne na twarzy oraz w kolorycie oczu to sygnały, których nie wolno ignorować
Skuteczna diagnostyka wymaga metod znacznie dokładniejszych niż standardowe badanie USG

Trzustka pełni kluczowe funkcje w procesach trawiennych i hormonalnych

Trzustka to gruczoł o podwójnym przeznaczeniu, bez którego organizm nie byłby w stanie przyswajać energii z pokarmu. Jako organ zewnątrzwydzielniczy produkuje sok trzustkowy zawierający trzy główne enzymy trawienne:

amylazę rozpoczynającą rozkład węglowodanów,
lipazę odpowiedzialną za tłuszcze
trypsynę niezbędną do trawienia białek.

Równolegle trzustka pełni funkcję hormonalną, uwalniając do krwi insulinę i glukagon, które precyzyjnie regulują poziom cukru.

Choroby trzustki są wyjątkowo groźne ze względu na późną wykrywalność. Statystyki są tu nieubłagane – szacuje się, że zaledwie 15-20% przypadków raka trzustki jest diagnozowanych w stadium operacyjnym. Większość pacjentów trafia do lekarza, gdy proces nowotworowy jest już zaawansowany. Dlatego tak istotne jest monitorowanie stanu zdrowia, zwłaszcza jeśli pojawiają się nietypowe symptomy metaboliczne, takie jak nagła cukrzyca u osób po 50. roku życia, co aż 8-krotnie zwiększa ryzyko obecności guza.

Przeczyta też: Skórne objawy chorej trzustki. Te wykwity mówią jasno, że trzustka wysiada

Objawy chorób trzustki są podstępne i pojawiają się często przy znacznej destrukcji organu

Wiele sygnałów świadczących o problemach z trzustką pojawia się dopiero wtedy, gdy organ jest już poważnie uszkodzony. Przykładem są tzw. stolce tłuszczowe (steatorrhea) – jasne, o intensywnym zapachu i trudne do spłukania. Co istotne, objaw ten manifestuje się zazwyczaj dopiero wtedy, gdy funkcja zewnątrzwydzielnicza trzustki zostanie utracona w około 90%. Do innych istotnych sygnałów należą:

Ból w nadbrzuszu: klasycznie promieniujący do pleców, choć nie jest on przypisany wyłącznie temu narządowi.
Nagła utrata masy ciała: wynikająca z niemożności wchłaniania składników odżywczych.
Świąd skóry: spowodowany zastojem żółci i odkładaniem się jej soli w tkankach.
Nowo zdiagnozowana cukrzyca: szczególnie niepokojąca u osób bez nadwagi i obciążeń genetycznych.

Sardynki zamiast łososia i olej. Dr Frankel radzi, jak najlepiej uzupełniać kwasy Omega-3

Zegar biologiczny można cofnąć. Lekarka zdradza, co jeden składnik robi z komórkami organizmu

Zmiany widoczne na twarzy oraz w kolorycie oczu to sygnały, których nie wolno ignorować

Twarz pacjenta może powiedzieć lekarzowi bardzo wiele o stanie trzustki. Najbardziej alarmującym sygnałem jest żółtaczka, która staje się widoczna gołym okiem w twardówkach oczu, gdy poziom bilirubiny przekroczy 3 mg/dl. Zmiana ta następuje często w wyniku ucisku guza na przewody żółciowe. Skóra twarzy może wówczas przybrać ziemisty lub żółtawy odcień, co jest sygnałem do natychmiastowej konsultacji medycznej.

Problemy z trzustką odbijają się także na kondycji skóry poprzez niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), których organ nie pomaga już przyswajać. Brak witaminy A może prowadzić do rogowacenia naskórka (phrynoderma), objawiającego się suchością i brodawkowatymi zmianami na twarzy.

Warto również zwrócić uwagę na kępki żółte na powiekach – choć są one bezpośrednim wynikiem hiperlipidemii, to właśnie zaburzenia gospodarki tłuszczowej mogą być podłożem lub skutkiem przewlekłych stanów zapalnych trzustki.

Skuteczna diagnostyka wymaga metod znacznie dokładniejszych niż standardowe badanie USG

Wiele osób polega na rutynowym badaniu USG jamy brzusznej, jednak w przypadku trzustki może ono dawać złudne poczucie bezpieczeństwa. Badania wykazują, że USG nie jest wystarczająco czułe, by wykryć małe zmiany, szczególnie w ogonie trzustki – w tej lokalizacji jego skuteczność szacuje się na zaledwie 26,7% w porównaniu do rezonansu magnetycznego (MRI). Ogon trzustki jest często przesłonięty przez gazy jelitowe, co czyni go niemal niewidocznym dla głowicy ultrasonografu.

Dlatego przy podejrzeniu chorób trzustki lekarze skłaniają się ku bardziej zaawansowanym metodom, takim jak tomografia komputerowa (TK) lub wspomniany rezonans magnetyczny. Kluczem pozostaje jednak czujność samego pacjenta. Obserwacja zmian na twarzy, monitoring poziomu cukru po pięćdziesiątce oraz świadomość, że trzustka choruje długo w utajeniu, mogą uratować życie. Regularne badania poziomu enzymów we krwi to tylko pierwszy krok – prawdziwe bezpieczeństwo daje dopiero pełna diagnostyka obrazowa.

Źródła:

O autorze

Marta Uler

Redaktor Pacjenci

Z wykształcenia dziennikarka. Po studiach ukończyła podyplomowo dietoterapię i psychodietetykę, a także kurs dietetyki i odchudzania. W swoich artykułach łączy wiedzę z zakresu zdrowia fizycznego, psychicznego i świadomego odżywiania. Pisze o chorobach, jedzeniu, stresie, odporności, a także o tym, jak codzienne wybory wpływają na nasze samopoczucie i energię do życia.

Zobacz wszystkie artykuły autora >

Tagi: trzustka skóra Oczy