Ten objaw pojawia się kilka dni przed udarem. Wszyscy chorzy wypowiadają te 3 słowa
Udar niedokrwienny mózgu zakrada się po cichu i bardzo często przebiega bezboleśnie, co skutecznie usypia czujność pacjentów. Bywa jednak, że mózg wysyła wyraźne ostrzeżenie na kilka dni przed głównym uderzeniem. Osoby, które to przeżyły, najczęściej wspominają jedno z pozoru niewinne zdanie: "Boli mnie głowa”.
To nie jest jednak zwykły ból wywołany stresem, zmęczeniem czy klasyczną migreną – to zupełnie inny, nietypowy ból, którego nie wolno rozważyć. Po czym poznać, że zbliża się udar i na jakie objawy zwrócić uwagę? Wyjaśniamy.
Dlaczego przed udarem niedokrwiennym boli głowa?
W powszechnej świadomości silny ból głowy kojarzy się niemal wyłącznie z udarem krwotocznym (tzw. wylewem), kiedy dochodzi do pęknięcia naczynia krwionośnego.
Udar niedokrwienny – stanowiący około 80-85% wszystkich przypadków – polega na zablokowaniu tętnicy doprowadzającej krew do mózgu przez zakrzep lub zator. Choć sam proces niedotlenienia tkanki mózgowej nie boli, ból głowy pojawia się jako efekt wtórny.
Zjawisko to, nazywane w medycynie bólem zwiastunowym (ang. sentinel headache), może mieć poniższe przyczyny:
- Rozwarstwienie tętnicy szyjnej lub kręgowej
Jedna z częstszych przyczyn udarów u osób młodszych. Pęknięcie wewnętrznej ściany naczynia wywołuje ostry, pulsujący ból w okolicach karku, potylicy lub skroni, zanim jeszcze utworzy się skrzep blokujący przepływ krwi do mózgu.
- Zaburzenia hemodynamiki
Mikrozakrzepy i postępujące zwężenie tętnic zmieniają ciśnienie wewnątrz naczyń czaszkowych, co pobudza receptory bólowe opon mózgowych.
- Przemijające niedokrwienie mózgu (TIA)
Tzw. "mini-udar", który jest bezpośrednim zwiastunem właściwego udaru niedokrwiennego, może manifestować się uciążliwym bólem głowy połączonym z subtelnymi objawami neurologicznymi, które ustępują po kilkunastu minutach.
Zobacz także: Mini-udar mózgu – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie
Jak odróżnić ból zwiastunowy od zwykłego bólu głowy?
Rozpoznanie zagrożenia wymaga czujności i umiejętności odróżnienia codziennych dolegliwości od sygnału alarmowego. Ból głowy, który może zwiastować udar niedokrwienny, charakteryzuje się kilkoma specyficznymi cechami:
- pojawia się nagle;
- jest bardzo silny, pacjenci często opisują go jako “najgorszy ból w życiu”;
- leki przeciwbólowe bez recepty nie działają;
- lokalizacja po jednej stronie głowy,
- bardzo często promieniowanie do żuchwy, karku, oka, szyi;
- bólowi towarzyszy uczucie przemęczenia.
Jak reagować w razie podejrzenia udaru?
Jeśli nietypowemu bólowi głowy towarzyszy choćby jeden z poniższych objawów, czas odgrywa kluczową rolę. Medycy na całym świecie zalecają stosowanie testu FAST (w Polsce funkcjonującego również jako UDAR):
- Twarz (Face): Asymetria twarzy, opadający kącik ust, wygładzenie fałdu nosowo-wargowego. Zwróć uwagę, czy pacjent potrafi się symetrycznie uśmiechnąć.
- Ramiona (Arms): Nagłe osłabienie kończyn, drętwienie lub niedowład połowiczy. Poproś o podniesienie obu rąk do góry – jeśli jedna opada, jest to stan alarmowy.
- Mowa (Speech): Mowa staje się niewyraźna, bełkotliwa, pacjent ma trudności z doborem słów lub nie rozumie, co się do niego mówi (afazja).
- Czas (Time): Jeśli zaobserwujesz którykolwiek z tych objawów – nie czekaj. Okno terapeutyczne, w którym lekarze mogą podać lek rozpuszczający zakrzep (tromboliza) lub mechanicznie usunąć zator (trombektomia), wynosi zaledwie 4,5 do maksymalnie 6 godzin od wystąpienia pierwszych symptomów.
Zignorowanie zdania "strasznie boli mnie głowa", gdy ból ten jest nagły, ostry i nietypowy, to najczęstszy błąd pacjentów. Mózg to organ, który nie regeneruje się w pełni po obumarciu komórek. Każda minuta zwłoki to miliony bezpowrotnie traconych neuronów.
W przypadku najmniejszych podejrzeń jedynym właściwym działaniem jest natychmiastowe wezwanie zespołu ratownictwa medycznego pod numerem 112.
