To nie zawsze zwykła cukrzyca. Lekarz wyjawia, u kogo może być objawem guza trzustki
Rak trzustki jest jednym z najtrudniejszych do zdiagnozowania nowotworów układu pokarmowego. Ze względu na głębokie położenie narządu, guz może rozwijać się latami, nie dając wyraźnych sygnałów bólowych. Kiedy jednak się pojawiają, często bywają mylone z pospolitą niestrawnością lub problemami metabolicznymi. Eksperci alarmują, że kluczem do wczesnego wykrycia może być zwrócenie uwagi na dynamikę zmian w naszym organizmie, zwłaszcza tych dotyczących gospodarki cukrowej.
- Rak trzustki często przebiega bezobjawowo w początkowej fazie, co sprawia, że w momencie diagnozy nowotwór jest już często zaawansowany.
- Nagłe pojawienie się cukrzycy u osoby dorosłej, bez wyraźnych czynników ryzyka, powinno być sygnałem do pilnej diagnostyki onkologicznej.
- Wczesne objawy, takie jak bóle w nadbrzuszu promieniujące do kręgosłupa czy niewyjaśniony spadek wagi, wymagają wykonania USG lub tomografii komputerowej.
Cukrzyca jako "maska" nowotworu trzustki
Niezwykle istotnym, a wciąż mało znanym faktem jest to, że nagłe wystąpienie cukrzycy typu 2 u osób po 50. roku życia może nie być samodzielną chorobą, lecz objawem toczącego się procesu nowotworowego. Jak wskazują onkolodzy, guz rozwijający się w obrębie trzustki może niszczyć komórki odpowiedzialne za produkcję insuliny lub wywoływać ogólnoustrojową insulinooporność.
– Niespodziewana cukrzyca u dorosłego pacjenta może być jednym z objawów guza trzustki – wyjaśnia dr Maciej Kowalewski, chirurg i transplantolog, gość programu „Gadaj Zdrów”.
Jeśli pacjent, który dotychczas nie miał problemów z wagą, prowadził zdrowy tryb życia i nie jest obciążony genetycznie, nagle otrzymuje diagnozę cukrzycy, lekarz powinien zachować szczególną czujność. W takich przypadkach cukrzyca bywa uznawana za objaw paraneoplastyczny (towarzyszący nowotworowi), który może wyprzedzać inne symptomy raka trzustki nawet o kilka miesięcy.
Sygnały alarmowe: na co jeszcze zwrócić uwagę?
Oprócz zaburzeń poziomu cukru, rak trzustki wysyła inne, często bagatelizowane sygnały. Pacjenci często zgłaszają ból w nadbrzuszu, który ma charakterystyczną cechę – promieniuje do okolicy międzyłopatkowej lub lędźwiowej kręgosłupa. Często nasila się on po posiłku lub w pozycji leżącej.
Inne niepokojące objawy to:
- Niewyjaśniony spadek masy ciała: Utrata kilku kilogramów w krótkim czasie bez stosowania diety odchudzającej.
- Zaburzenia trawienia: Pojawienie się tzw. stolców tłuszczowych (jasnych, błyszczących, o intensywnym zapachu), które świadczą o niedoborze enzymów trawiennych.
- Świąd skóry i żółtaczka: Jeśli guz uciska przewody żółciowe, dochodzi do zażółcenia białek ocznych i skóry, czemu często towarzyszy dokuczliwe swędzenie.
- Zakrzepica żył głębokich: Nawracające stany zapalne żył (w tym tzw. wędrujące zapalenie żył – objaw Trousseau) bez wyraźnej przyczyny bywają sygnałem nowotworów narządów wewnętrznych.
– Rak trzustki jest trudny w leczeniu nie dlatego, że trzustka jest narządem niezbędnym do życia, ale dlatego, że nowotwór bardzo szybko nacieka struktury, bez których nie da się żyć – dodaje dr Maciej Kowalewski.
Diagnostyka: jak "złapać" chorobę na wczesnym etapie?
Podstawowym badaniem przesiewowym, które warto wykonać przy podejrzeniu problemów z trzustką, jest USG jamy brzusznej. Należy jednak pamiętać, że gazy jelitowe mogą przesłaniać ten narząd, dlatego przy silnych podejrzeniach lekarze zlecają bardziej precyzyjne badania, takie jak tomografia komputerowa (TK) z kontrastem lub rezonans magnetyczny (MR).
Warto również monitorować parametry laboratoryjne:
- Amylaza i lipaza: Enzymy trzustkowe, których poziom ulega zmianie w stanach zapalnych towarzyszących guzom.
- Marker CA 19-9: Choć nie służy do samodzielnego rozpoznania raka (ze względu na niską swoistość), jest pomocny w monitorowaniu leczenia i przebiegu choroby.
- Próby wątrobowe (bilirubina, ALP, GGTP): Pozwalają ocenić drożność dróg żółciowych i pracę wątroby.
Pamiętaj, że wczesna diagnoza drastycznie zmienia rokowania. Jeśli zauważysz u siebie kombinację nagłej cukrzycy i bólów pleców lub brzucha, nie zwlekaj z wizytą u gastrologa lub onkologa.
Źródło: Pacjenci.pl, program “Gadaj Zdrów”, Pancreatic Cancer UK: Early diagnosis and symptoms https://www.pancreaticcancer.org.uk/, https://journals.viamedica.pl/onkologia_w_praktyce_klinicznej.
