Tysiące osób muszą uważać. Nowe ostrzejsze zasady ważności orzeczeń o niepełnosprawności w 2026

Kto w 2026 roku musi złożyć ponowny wniosek o orzeczenie o niepełnosprawności?

Procedura ponownego wnioskowania obejmuje osoby posiadające dokumenty wydane na czas określony, przy czym od ukończenia 16. roku życia wydaje się orzeczenie o zakwalifikowaniu do stopnia lekkiego, umiarkowanego lub znacznego. Wniosek taki mogą złożyć osoby, które posiadają orzeczenie o zakwalifikowaniu do jednego z tych trzech stopni, wydane im jeszcze przed ukończeniem szesnastego roku życia.

Legitymację do składania wniosków o wydanie ponownego orzeczenia posiada sama osoba zainteresowana lub – w przypadku osób do 18. roku życia oraz ubezwłasnowolnionych – jej przedstawiciele ustawowi, tacy jak rodzice, opiekunowie prawni czy kuratorzy, a także ośrodki pomocy społecznej i centra usług społecznych.

Mechanizm przedłużania ważności dokumentów można zobrazować konkretnym przykładem: jeśli orzeczenie wydano do 15 grudnia 2025 roku, a wniosek o kolejne złożono 30 listopada 2025 roku, to dotychczasowy dokument zachowuje ważność aż do 30 czerwca 2026 roku.

Jakie są terminy składania ponownych wniosków o orzeczenie o niepełnosprawności i jakie są konsekwencje opóźnień?

W przypadku orzeczeń wydanych na czas określony istotne jest zachowanie odpowiednich terminów, które mają wpływ również na kwestie takie jak zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej. Wniosek o orzeczenie o niepełnosprawności można złożyć nie wcześniej niż dwa miesiące przed końcem ważności obecnego dokumentu, natomiast w przypadku orzekania o stopniu niepełnosprawności termin ten wynosi trzy miesiące.

Złożenie wniosku w okresie ważności obecnego orzeczenia skutkuje jego przedłużeniem do ostatniego dnia szóstego miesiąca po pierwotnej dacie ważności, a wnioskodawca otrzymuje zaświadczenie potwierdzające ten fakt. Dokument ten stanowi podstawę do wszczęcia z urzędu procedury zmiany decyzji o zasiłkach, co zapewnia ciągłość ich wypłaty.

Niezłożenie wniosku w terminie wiąże się z nieprzedłużeniem ważności orzeczenia oraz utratą związanych z nim uprawnień, takich jak bezpłatne przejazdy czy możliwość uczestnictwa w terapii zajęciowej. Konsekwencją jest również utrata prawa do świadczeń finansowych, w tym różnego rodzaju zasiłków.

Kiedy i w jakim zakresie można zmienić treść posiadanego orzeczenia o niepełnosprawności?

Podstawą do wystąpienia o zmianę treści orzeczenia jest zmiana stanu zdrowia osoby, której dokument dotyczy. Modyfikacja może obejmować zarówno zmianę orzeczonego stopnia niepełnosprawności, jak i konieczność stałej opieki innej osoby w związku z ograniczoną samodzielną egzystencją.

Treść orzeczenia może zostać zaktualizowana w wielu obszarach, w tym w zakresie odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego możliwości psychofizyczne, korzystania z systemu wsparcia środowiskowego oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze. Zmiana może dotyczyć także przyznania karty parkingowej uprawniającej do korzystania z miejsc dla osób niepełnosprawnych.

Procedura ta jest dostępna zarówno dla osób poniżej, jak i powyżej 16. roku życia, a nową sytuację zdrowotną można wskazać również przy składaniu wniosku o kolejne orzeczenie. Aktualizacja dokumentacji może ponadto uwzględniać potrzebę stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia dziecka oraz wskazania dotyczące szkoleń, w tym tych specjalistycznych.

Jakie dokumenty są wymagane do złożenia wniosku o ponowne orzeczenie o niepełnosprawności?

Procedura administracyjna związana z orzekaniem wymaga zgromadzenia kompletnej dokumentacji potwierdzającej stan faktyczny.

Szczegółowy zakres wymaganych załączników uzależniony jest od indywidualnej sytuacji wnioskodawcy oraz celu, w jakim składany jest wniosek.

Właściwe organy orzecznicze udostępniają odpowiednie formularze niezbędne do wszczęcia postępowania.

 

Źródło: PAP