W tej chorobie pączki są zakazane. Wcale nie chodzi o cukrzycę
Tłusty czwartek to w polskiej tradycji dzień, w którym kalorie przestają istnieć, a kolejki przed cukierniami ustawiają się jeszcze przed świtem. Pozwalamy sobie na chwilę zapomnienia, wierząc, że jeden pączek (lub pięć) to niewinna tradycja. Niestety, dla pewnej grupy osób ten słodki symbol dostatku może stać się przyczyną poważnych dolegliwości. Choć pierwszą myślą jest zazwyczaj cukrzyca, istnieje szereg innych schorzeń, przy których skład tradycyjnego pączka działa na organizm jak „biologiczna bomba”.
- Pączek pod lupą dietetyka
- Gdy przełyk odmawia posłuszeństwa
- Ryzykowna praca pęcherzyka
- Obciążenie dla kluczowego gruczołu
- Problemy ukryte głęboko w jelitach
Pączek pod lupą dietetyka
Aby zrozumieć, dlaczego pączek jest tak problematyczny, musimy przyjrzeć się jego recepturze. To połączenie cukrów prostych, białej mąki oraz tłuszczów nasyconych, a w najgorszym przypadku – tłuszczów trans. Klasyczny pączek jest smażony w głębokim tłuszczu (najczęściej smalcu lub fryturze), co sprawia, że staje się on produktem ciężkostrawnym, długo zalegającym w żołądku.
Jeden pączek może dostarczać od 300 do nawet 450 kcal. Proces smażenia w wysokiej temperaturze sprzyja powstawaniu akrylamidu oraz utlenianiu cholesterolu. Dla zdrowego organizmu to jednorazowe obciążenie, z którym układ trawienny sobie poradzi, jednak w przypadku konkretnych jednostek chorobowych, ten składnik diety wywołuje natychmiastową i bolesną reakcję.
Przeczytaj też: Po czym poznać dobrego pączka? Dietetyczka ujawnia, na co koniecznie zwrócić uwagę
Gdy przełyk odmawia posłuszeństwa
Osoby zmagające się z chorobą refluksową przełyku (GERD) powinny omijać pączki szerokim łukiem. Smażone ciasto drożdżowe drastycznie obniża napięcie dolnego zwieracza przełyku, co ułatwia cofanie się treści żołądkowej. Wysoka zawartość tłuszczu opóźnia opróżnianie żołądka, co sprawia, że kwas solny ma więcej czasu na drażnienie śluzówki.
Najczęstsze objawy po zjedzeniu pączka w tym przypadku to:
- Pieczenie w klatce piersiowej (zgaga),
- Puste odbijanie i zarzucanie treści pokarmowej,
- Ból w nadbrzuszu i uczucie ciężkości.
Warto pamiętać, że lukier i kwaśne nadzienia owocowe dodatkowo stymulują wydzielanie kwasu żołądkowego, potęgując dyskomfort.
Ryzykowna praca pęcherzyka
W przypadku kamicy żółciowej lub stanów zapalnych pęcherzyka, tłusty czwartek może zakończyć się na szpitalnym oddziale ratunkowym. Pęcherzyk żółciowy odpowiada za magazynowanie żółci niezbędnej do trawienia tłuszczów. Gdy do układu trafia produkt tak ciężki jak pączek, narząd ten musi gwałtownie się skurczyć, aby wyrzucić odpowiednią ilość żółci.
Jeśli w pęcherzyku znajdują się złogi, taki nagły ruch może doprowadzić do ataku kolki żółciowej. Jest to przeszywający, niezwykle silny ból pod prawym żebrem, często promieniujący do łopatki. Dieta lekkostrawna z ograniczeniem smażonych potraw jest tu kluczowym zaleceniem medycznym, a pączek stanowi całkowite zaprzeczenie tych zasad.
Obciążenie dla kluczowego gruczołu
Trzustka to organ odpowiedzialny za produkcję enzymów trawiących tłuszcze, białka i węglowodany. W stanie przewlekłego zapalenia trzustki jej wydolność jest znacznie ograniczona. Zjedzenie pączka to dla osłabionego narządu ekstremalne wyzwanie, któremu często nie jest on w stanie sprostać. Skutkiem jest nie tylko ból, ale i poważne zaburzenia wchłaniania.
Przy chorym narządzie po spożyciu smażonych słodkości pojawiają się:
- Bóle opasujące w górnej części brzucha,
- Biegunki tłuszczowe,
- Nudności i wzdęcia.
Dla pacjentów z tym schorzeniem jeden pączek może oznaczać kilkudniowe załamanie stanu zdrowia i konieczność przejścia na restrykcyjną dietę płynną.
Problemy ukryte głęboko w jelitach
Ostatnią grupą schorzeń są zaburzenia czynnościowe, takie jak zespół jelita drażliwego (IBS). Pączki są bogate w tzw. FODMAP, czyli fermentujące cukry (m.in. fruktozę z nadzienia i laktozę z mleka), które u wielu osób wywołują gwałtowne procesy fermentacyjne. Efektem są bolesne gazy, wzdęcia i nagła zmiana rytmu wypróżnień.
Dodatkowo pączki zawierają gluten, co wyklucza je z jadłospisu osób z celiakią. Smażenie w głębokim tłuszczu drażni wrażliwe kosmki jelitowe, co u osób z wrażliwym układem pokarmowym prowadzi do dyskomfortu utrzymującego się nawet przez kilka dni po hucznym świętowaniu tłustego czwartku.
Źródła: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/diety/diety_w_chorobach/70742,dieta-w-chorobie-refluksowej-przelyku, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24944061/, https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000000678
