Zwolnienie pracownika na L4 – kiedy pracodawca ma do tego prawo?
Zwolnienie lekarskie (popularne L4) w powszechnej świadomości kojarzy się z całkowitą ochroną przed utratą zatrudnienia. Rzeczywiście, Kodeks pracy w większości przypadków chroni chorego pracownika. Istnieją jednak konkretne, prawnie uzasadnione sytuacje, w których pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z osobą przebywającą na zwolnieniu.
Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje na temat tego, kiedy ochrona przed zwolnieniem przestaje obowiązywać.
- Ochrona przed zwolnieniem na L4 (Art. 41 Kodeksu pracy)
- Standardowe wypowiedzenie na chorobowym jest nielegalne
- Tarcza ochronna ma luki – kiedy zwolnienie na L4 jest możliwe?
Długotrwała choroba (Art. 53 Kodeksu pracy)
Pracodawca ma prawo rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia (ale bez winy pracownika), jeśli nieobecność z powodu choroby trwa zbyt długo. Limity ochronne zależą od stażu pracy u danego pracodawcy:
- Zatrudnienie krótsze niż 6 miesięcy: Pracodawca może zwolnić pracownika, jeśli jego niezdolność do pracy trwa dłużej niż 3 miesiące.
- Zatrudnienie dłuższe niż 6 miesięcy (lub gdy choroba to skutek wypadku przy pracy/choroby zawodowej): Pracownik jest chroniony przez łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego (zazwyczaj 182 dni, w przypadku gruźlicy lub ciąży – 270 dni) oraz przez pierwsze 3 miesiące pobierania świadczenia rehabilitacyjnego.
Gdy te okresy miną, a pracownik nadal nie stawia się w pracy i nie odzyskuje zdolności do jej wykonywania, pracodawca może wręczyć mu wypowiedzenie ze skutkiem natychmiastowym.
Zwolnienie dyscyplinarne (Art. 52 Kodeksu pracy)
Przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie chroni przed tzw. "dyscyplinarką", czyli rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Pracodawca może podjąć taki krok m.in. w następujących przypadkach:
- Niewłaściwe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego: Jeśli pracodawca lub ZUS udowodni, że pracownik w czasie L4 pracuje zarobkowo dla innej firmy, remontuje dom, wyjechał na wakacje lub wykonuje inne czynności sprzeczne z celem zwolnienia (czyli rekonwalescencją).
- Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych: Jeśli pracodawca odkryje rażące przewinienia pracownika (np. kradzież mienia firmy, działanie na szkodę pracodawcy), które miały miejsce przed pójściem na L4, choroba nie stanowi tarczy ochronnej.
- Popełnienie przestępstwa: Oczywiste przestępstwo uniemożliwiające dalsze zatrudnianie na danym stanowisku.
Ważne: W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego pracodawca ma 1 miesiąc na wręczenie wypowiedzenia od momentu, w którym dowiedział się o przewinieniu pracownika.
Ogłoszenie upadłości lub likwidacja zakładu pracy
W sytuacji, gdy firma bankrutuje lub jest całkowicie likwidowana, ochrona przed zwolnieniem zostaje zniesiona. Zgodnie z przepisami:
- Pracodawca może wypowiedzieć umowę każdemu pracownikowi, nawet temu przebywającemu na zwolnieniu lekarskim czy urlopie macierzyńskim.
- Zwolnienie odbywa się za normalnym okresem wypowiedzenia, a pracownikowi zazwyczaj przysługuje odprawa (w przypadku firm zatrudniających co najmniej 20 pracowników).
Wygaśnięcie umowy terminowej
Warto pamiętać, że jeśli pracownik jest zatrudniony na umowę na okres próbny lub umowę na czas określony, a termin jej zakończenia wypada w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego, umowa ta po prostu ulega rozwiązaniu z upływem czasu, na jaki była zawarta.
L4 nie przedłuża automatycznie trwania takich umów (z ważnym wyjątkiem: umowy terminowe, które uległyby rozwiązaniu po upływie 3. miesiąca ciąży pracownicy, są z mocy prawa przedłużane do dnia porodu).
