Nadchodzą wielkie zmiany w pogrzebach. Polacy będą zachwyceni
Przez ponad sześć dekad przepisy regulujące pochówki w Polsce pozostawały głuche na zmieniające się potrzeby społeczeństwa i światowe trendy. Obecnie na horyzoncie pojawia się jednak historyczna rewolucja. W Senacie analizowana jest petycja, która może ostatecznie zalegalizować rozsypywanie prochów w wyznaczonych miejscach, przetrzymywanie urny w domu oraz tworzenie ekologicznych cmentarzy leśnych. Kluczowe, przełomowe stanowisko w tej sprawie zajęło już Ministerstwo Zdrowia, co otwiera drogę do nowelizacji, na którą od lat czekają tysiące Polaków.
- Senat rozpatruje petycję wprowadzającą historyczne zmiany w polskim prawie pogrzebowym
- Obywatele mogą zyskać prawo do rozsypywania prochów i trzymania urn w domu
- Ministerstwo Zdrowia oficjalnie uznało, że skremowane szczątki nie stanowią zagrożenia sanitarnego
Surowe kary i przestarzałe przepisy z 1959 roku
Polskie prawo pogrzebowe opiera się na ustawie o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 1959 roku. Przepisy te, stworzone w zupełnie innej rzeczywistości społecznej i demograficznej, dziś są co najmniej nieaktualne. Zgodnie z nimi, prochy po kremacji można złożyć wyłącznie w tradycyjnym grobie na cmentarzu wyznaniowym lub komunalnym, ewentualnie w kolumbarium.
Każda inna forma pożegnania zmarłego jest obecnie nielegalna. Osobom, które decydują się na rozsypanie prochów bliskich (np. w górach lub morzu) czy zabranie urny z prochami do własnego domu, grożą surowe konsekwencje prawne. Takie działania traktowane są przez polski system prawny jako znieważenie zwłok i prochów ludzkich, za co grozi kara grzywny w wysokości do 5 tysięcy złotych, a nawet kara aresztu do 30 dni.
3 postępowe postulaty: las, woda i prywatne posesje
Impulsem do zmian stała się petycja obywatelska skierowana do Senatu, której autor argumentuje, że prawo do wyboru formy pochówku stanowi fundament wolności osobistej obywateli.
"Obecnie obowiązujące przepisy prawa nakazują przechowywanie prochów osób zmarłych wyłącznie w urnach i ich pochówek na cmentarzu. Taki stan prawny nie uwzględnia potrzeb i przekonań wielu obywateli, którzy chcieliby, zgodnie ze swoimi przekonaniami filozoficznymi, religijnymi lub ekologicznymi, zdecydować o formie swojego pochówku w sposób bardziej zgodny z naturą oraz własnymi wartościami" – czytamy w petycji.
Dokument opiera się na trzech głównych filarach, które mogą diametralnie zmienić polską branżę funeralną:
- Legalizacja rozsypywania prochów – postulat zakłada możliwość rozsypywania szczątków w wyznaczonych do tego, otwartych przestrzeniach, takich jak lasy, parki, ogrody pamięci czy akweny wodne. O tym, gdzie dokładnie znajdowałyby się takie strefy, miałyby decydować samorządy w ramach lokalnego planowania przestrzennego.
- Pochówek poza cmentarzami – nowelizacja miałaby zezwolić na grzebanie urn na terenach prywatnych (np. w przydomowych ogrodach) oraz na wyznaczonych obszarach ekologicznych, po spełnieniu określonych, podstawowych wymogów.
- Cmentarze leśne – to alternatywa dla tradycyjnych, betonowych nagrobków. Wzorem zachodnim powstaną przestrzenie, w których prochy w biodegradowalnych urnach chowane są w korzeniach drzew, a jedynym znakiem pamięci jest samo drzewo, bez kamiennych płyt i zniczy.
Ministerstwo Zdrowia daje zielone światło
Głównym argumentem blokującym do tej pory nowelizację przepisów z 1959 roku były rzekome obawy sanitarne i epidemiologiczne. W tej kwestii nastąpił jednak absolutny przełom. Przedstawicielka Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia, Joanna Kujawa, oficjalnie potwierdziła, że ludzkie prochy pochodzące ze spopielenia w krematorium są jałowe.
– Pochodzące ze spopielenia zwłok prochy ludzkie nie stanowią zagrożenia epidemiologicznego i te kwestie nie wymagają regulacji prawnej – mówiła urzędniczka.
Brak przeciwskazań sanitarnych nie kończy jednak debaty urzędniczej. Kwestia miejsc pochówku i rozsypywania prochów dotyka również infrastruktury, ochrony środowiska oraz porządku publicznego. Dlatego z inicjatywy senator Jolanty Piotrowskiej, do konsultacji włączono inne resorty: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz MSWiA. Ich wspólne stanowisko zadecyduje o ostatecznym kształcie nowych przepisów.
Polska goni europejskie standardy
Społeczne oczekiwania względem liberalizacji prawa pogrzebowego rosną wraz ze wskaźnikiem kremacji w Polsce, który z roku na rok bije kolejne rekordy. Jeśli postulowane zmiany wejdą w życie, Polska wreszcie dołączy do grona nowoczesnych państw europejskich, w których wolność wyboru w kwestii pochówku jest standardem.
Rozwiązania takie jak cmentarze leśne czy legalne rozsypywanie prochów w naturze od lat z powodzeniem funkcjonują m.in. w Niemczech, Szwajcarii i Holandii. Wprowadzenie podobnych przepisów nad Wisłą nie tylko zlikwiduje prawną szarą strefę, w której zmuszone są działać rodziny pragnące spełnić ostatnią wolę bliskich, ale też ułatwi organizację ekologicznych, tańszych i bardziej zindywidualizowanych ceremonii pożegnalnych.
Zobacz także: Nowe limity w ochronie zdrowia: maksymalnie 2 etaty i 240 zł za godzinę
