Ból jak przy zawale, ale to nie zawał. Przyczyną może być sercowy zespół X

Jakie są charakterystyczne objawy sercowego zespołu X i czym różnią się od bólu wieńcowego?

Kardiologiczny zespół X, znany też jako mikroangiopatia wieńcowa lub microvascular angina, to stan, w którym pacjent doświadcza typowych bóli wieńcowych pomimo prawidłowych tętnic wieńcowych w badaniach obrazowych. W klasycznej chorobie wieńcowej ból pojawia się z powodu zwężeń dużych naczyń, ale w zespole X problem tkwi w małych naczyniach serca, które nie dostarczają odpowiedniej ilości krwi do mięśnia sercowego.

To zaburzenie bywa rozpoznawane dopiero po wykluczeniu innych przyczyn bólu w klatce piersiowej, dlatego określa się je także jako diagnozę przez wykluczenie.

Typowe objawy kardiologicznego zespołu X

Najważniejszym i najczęściej zgłaszanym objawem jest ból w klatce piersiowej, który pacjenci opisują jako:

• uciskający lub duszący w środkowej części klatki piersiowej,
• często wywoływany wysiłkiem fizycznym lub stresem,
• utrzymujący się nawet po zakończeniu wysiłku.

W przeciwieństwie do klasycznej dławicy, ból ten nie zawsze ustępuje po podaniu nitrogliceryny i może być trudny do przypisania wyłącznie problemom z dużymi naczyniami.

Dodatkowo u części chorych dolegliwości mogą towarzyszyć:

• uczucie duszności,
• rozchodzący się ból do szyi, ramion lub pleców,
• napady lęku.

Jakie badania diagnostyczne pozwalają potwierdzić sercowy zespół X i wykluczyć chorobę wieńcową?

Diagnostyka kardiologicznego zespołu X polega najpierw na wykluczeniu innych schorzeń układu sercowo-naczyniowego, szczególnie klasycznej choroby wieńcowej. Obejmuje to:

• test wysiłkowy,
• koronarografię.

Dopiero na tej podstawie, w połączeniu z objawami klinicznymi, lekarz może postawić diagnozę zespołu X.

Kto jest najbardziej narażony na sercowy zespół X i jakie są jego długoterminowe prognozy?

Choroba pojawia się najczęściej u kobiet w wieku okołomenopauzalnym lub po menopauzie — choć może zdarzać się także u mężczyzn.

Nie są znane konkretne przyczyny, ale uważa się, że głównym mechanizmem jest dysfunkcja mikrokrążenia wieńcowego — czyli nieprawidłowa praca bardzo drobnych naczyń krwionośnych, które nie są widoczne w standardowej koronarografii.

Jakie metody leczenia są stosowane w celu łagodzenia objawów sercowego zespołu X?

Ponieważ przyczyna bólu tkwi w małych naczyniach, leczenie koncentruje się na łagodzeniu objawów i poprawie funkcji mikrokrążenia. Obejmuje to:

• leki przeciwdławicowe (np. beta-blokerów, blokery kanałów wapniowych),
• preparaty poprawiające przepływ w naczyniach,
• leki rozszerzające naczynia i leki obniżające ciśnienie,
• w niektórych przypadkach terapia uspokajająca lub przeciwlękowa.

Zmiana stylu życia — regularna aktywność fizyczna, kontrola masy ciała, redukcja stresu — także jest kluczowa w długoterminowym postępowaniu.

Nigdy nie lekceważ symptomów sugerujących problemy z sercem — nawet jeśli wcześniejsze badania nie wykazały zmian.