Ból żołądka – przyczyny, diagnostyka, leczenie, domowe sposoby
Ból żołądka – charakterystyka
Żołądek to narząd znajdujący się w jamie brzusznej będący częścią układu pokarmowego. Składa się on z: wpustu, trzonu z dnem i odźwiernika, jego powierzchnia wewnętrzna jest pofałdowana, a opróżnianie jest kontrolowane przez hormony dwunastnicy i jelita czczego.
Podstawową funkcją żołądka jest trawienie białek, nie trawi on natomiast tłuszczów i cukrów. Gruczoły znajdujące się w błonie śluzowej żołądka wydzielają sok żołądkowy o kwaśnym odczynie (w jego skład wchodzą m.in.: kwas solny, podpuszczka, pepsynogen). Żołądek jest w stanie pomieścić blisko 2 litry płynów. Znajduje się w nadbrzuszu, na wysokości 11 kręgu piersiowego, u góry łączy się z przełykiem, na dole z dwunastnicą?
Dlaczego żołądek boli? Najczęstszym powodem są błędy żywieniowe – przejedzenie, głodzenie się, nieregularne spożywanie posiłków, zatrucie pokarmowe, a także przewlekły stres i duże napięcie emocjonalne – nerwica. Ból żołądka to dolegliwość w górnej części jamy brzusznej – w nadbrzuszu. Może mieć ona charakter ostry, nagły, wówczas zazwyczaj towarzyszą jej dodatkowe objawy, takie jak: nudności, wymioty, gorączka, lecz może również mieć charakter przewlekły, trwać latami i stopniowo się nasilać.
Ból żołądka – przyczyny
Oprócz wymienionych wyżej, niegroźnych przyczyn bólu żołądka (zła dieta, stres), wśród czynników prowadzących do tego rodzaju dolegliwości znajdują się choroby układu pokarmowego. Najczęstsze przyczyny bólu żołądka to:
Choroba refluksowa przełyku – to zespół dolegliwości, którego przyczyną jest zarzucanie treści pokarmowej z żołądka do przełyku, co jest z kolei spowodowane nieprawidłową pracą dolnego zwieracza przełyku. Objawy refluksu to: kwaśne odbijanie, zgaga, uczucie pieczenia, ból żołądka.
Wrzody żołądka i dwunastnicy – wrzód to ubytek błony śluzowej z towarzyszącym stanem zapalnym i martwicą, najczęstszą przyczyną wrzodów żołądka i dwunastnicy jest bakteria Helicobacter pylori. Choroba objawia się: bólem żołądka (zwłaszcza na czczo lub po posiłku) zgagą, pieczeniem w przełyku, odbijaniem, nudnościami, wymiotami. Przy nieleczonych wrzodach może dojść do ich perforacji, pojawia się wówczas ostry ból żołądka i krwawienie z przełyku, stan ten wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.
Zapalenie trzustki – dochodzi do niego, gdy zostaje zaburzona równowaga mechanizmów regulujących pracę enzymów trzustkowych, wówczas aktywowane są jeszcze we wnętrzu samej trzustki zamiast w dwunastnicy. Prowadzi to rozwinięcia się stanu zapalnego i uszkodzenia organu. Zapalenie trzustki objawia się ostrym, kłującym bólem w górnej części jamy brzusznej, bólem żołądka, który może promieniować do pleców, nudnościami, wymiotami, utratą łaknienia. Pojawia się wzdęcie brzucha oraz osłabienie perystaltyki jelit.
Rak żołądka – to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych, dotyka on częściej mężczyzn niż kobiety. Wczesne objawy choroby są nieswoiste, jest to uczucie pełności w jamie brzusznej, a także odbijanie, utrata apetytu i spadek masy ciała. Z czasem zaczynają się pojawiać bóle żołądka, ból podczas przełykania pokarmów, szybko pojawiające się uczucie sytości. Kluczową rolę w diagnozowaniu raka żołądka pełni badanie endoskopowe – gastroskopia.
Ból żołądka – objawy towarzyszące
Ból żołądka nie musi być związany wyłącznie z chorobami układu pokarmowego. Zdarza się, że tego typu dolegliwość jest jednym z objawów zawału mięśnia sercowego – jest to tzw. maska brzuszna zawału serca. Przy niedokrwieniu mięśnia sercowego mogą, obok lub zamiast bólu w klatce piersiowej i duszności, pojawiać się: ból żołądka, nudności, wymioty. Symptomy te mogą być brane wówczas za zatrucie pokarmowe i lekceważone. Jest to niezwykle groźne, ponieważ wdrożenie postępowania leczniczego przy zawale powinno być jak najszybsze.
Przewlekłe bóle żołądka, którym nie towarzysza żadne ostre objawy, a raczej uczucie ściskania w żołądku czy mdłości, mogą natomiast świadczyć o nerwicy. Jeżeli ból pojawia się w sytuacjach stresowych, towarzyszą mu: zlewne poty, lęki, zawroty głowy, obniżenie nastroju. W przypadku wystąpienia takich symptomów warto udać się na wizytę do psychoterapeuty.
Ból żołądka – diagnostyka i leczenie
Do lekarza należy zgłosić się, jeżeli:
bólowi żołądka towarzyszą nudności i wymioty i nie są one spowodowane niegroźnym zatruciem pokarmowym (nie mijają po 2–3 dobach, nie towarzyszy im biegunka),
wymioty są „chlustające” lub znajduje się w nich krew,
pojawia się gorączka,
ból jest ostry i nagły, uniemożliwia codzienne funkcjonowanie i/lub sen,
ból powraca, ma charakter przewlekły.
Diagnostyka bólu żołądka opiera się wywiadzie lekarskim, badaniu fizykalnym i badaniach laboratoryjnych (morfologii krwi, OB, CRP, badaniu ogólnym moczu, enzymach trzustkowych, enzymach wątrobowych). W zależności od przyczyny dolegliwości, którą bierze pod uwagę specjalista, może zlecić wykonanie także USG jamy brzusznej lub RTG brzucha.
W przypadku objawów sugerujących wrzody żołądka konieczne będzie wykonanie gastroskopii.
Leczenie bólu żołądka jest oczywiście uzależnione od przyczyny. W przypadku refluksu i zgagi stosuje się głownie leki hamujące wydzielanie kwasu solnego w żołądku z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP). Wrzody żołądka są leczone natomiast poprzez przyjmowanie kilku leków jednocześnie – inhibitorów pompy protonowej oraz dwóch lub trzech antybiotyków. W przypadku tzw. ostrego brzucha, czyli z silnym bólem i objawami towarzyszącymi, konieczne jest udanie się na ostry dyżur do szpitala – wskazane jest dożylne nawadnianie chorego i podawanie leków przeciwbólowych, czasem konieczna może okazać się interwencja chirurgiczna.
