170 milionów złotych podatku za przegrany proces. Gigantyczna kara dla Polski w sprawie kontraktu z Pfizerem
Zakończenie umów na dostawy szczepionek przeciwko COVID-19 wiąże się ze znaczącymi konsekwencjami finansowymi. Zgodnie z nieprawomocnym wyrokiem sądu w Brukseli, Polska ma zapłacić ponad 5,6 miliarda złotych za nieodebrane preparaty. Dodatkowo tamtejszy urząd skarbowy domaga się uiszczenia niemal 170 milionów złotych podatku od zapadłego wyroku. Jak wpłynie to na polski system ochrony zdrowia?
Geneza sporu i wyrok sądu
Na początku kwietnia 2026 roku Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli wydał niekorzystny dla Polski wyrok. Zgodnie z orzeczeniem, państwo polskie jest zobowiązane nie tylko zapłacić koncernowi Pfizer ponad 5,6 miliarda złotych, ale również fizycznie odebrać ponad 60 milionów dawek preparatu, którego termin ważności i przydatność do użycia w dużej mierze minęły.
Spór ma swój początek w kwietniu 2022 roku. Wtedy Ministerstwo Zdrowia poinformowało producenta oraz Komisję Europejską o odmowie przyjmowania kolejnych dostaw. Strona polska argumentowała tę decyzję wystąpieniem tzw. siły wyższej:
- znacznym spadkiem liczby zakażeń;
- przepełnieniem magazynów Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych;
- niespodziewanym obciążeniem finansowym wywołanym wojną w Ukrainie.
Sąd w Brukseli nie przychylił się do tej argumentacji, uznając, że wymienione czynniki nie dawały podstaw do jednostronnego zerwania wiążących umów.
Koszty i belgijski podatek rejestracyjny
Po otrzymaniu w czerwcu wykonawczej kopii wyroku okazało się, że zasądzona kwota to nie koniec wydatków. Prawo w Belgii nakłada obowiązek uiszczenia podatku rejestracyjnego w wysokości 3% od zasądzonej kwoty z tytułu prowadzenia sprawy na terytorium tego państwa.
| Kategoria kosztów | Szacowana kwota do zapłaty |
|---|---|
| należność główna dla producenta | 5,644 mld zł (ok. 1,3 mld euro) |
| belgijski podatek rejestracyjny (3%) | ok. 168,34 mln zł |
| koszty sądowe i administracyjne | kilkaset tysięcy złotych |
Konsekwencje dla systemu ochrony zdrowia
Eksperci medyczni i ekonomiści wskazują, że wypłacenie łącznej kwoty blisko 6 miliardów złotych bezpośrednio z budżetu państwa byłoby poważnym obciążeniem dla systemu opieki zdrowotnej. Stanowi ona równowartość rocznego utrzymania całego systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego lub budżetu przeznaczonego na bezpłatne leki dla seniorów.
Brak zabezpieczonych środków – w związku ze zlikwidowaniem w 2023 roku rezerwowego Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 – budzi obawy, że uregulowanie tych należności mogłoby w przyszłości wpłynąć na ograniczenie funduszy na refundację innowacyjnych terapii onkologicznych czy leczenie rzadkich chorób genetycznych.
Kolejne kroki Ministerstwa Zdrowia
Orzeczenie belgijskiego sądu nie jest prawomocne. Ministerstwo Zdrowia we współpracy z dyplomacją podejmuje obecnie działania prawne, mające na celu ochronę budżetu państwa. Zespół reprezentujący Polskę zaplanował następujące kroki:
wysłanie noty dyplomatycznej – strona polska stanowczo kwestionuje w niej zasadność nałożenia belgijskiego podatku rejestracyjnego i odmawia jego natychmiastowego uregulowania;
złożenie apelacji – prawnicy mają 60 dni na wniesienie środków odwoławczych do sądu drugiej instancji;
powołanie się na spór patentowy – obrona planuje wykorzystać trwający konflikt między firmami Pfizer i Moderna (dotyczący technologii transportu mRNA), co może stanowić podstawę do podważenia ważności pierwotnego roszczenia.
Bibliografia:
- Kamińska, J. (2026). Belgia żąda od Polski niemal 170 mln zł podatku za proces z Pfizerem. Rzeczpospolita, 12(06), 1-2.
- Mieczkowska, K. (2026). Polska dostała rachunek po sporze z Pfizerem. Zegar na apelację już tyka. Medonet Wiadomości, 6(16), 1-2.
- Różański, M. (2026). Belgia domaga się 170 mln zł. Sprawa dotyczy szczepionek na COVID. Wirtualna Polska abcZdrowie, 6(15), 1.
