Od 1 maja NFZ finansuje 100 nowych badań. Lekarz POZ zleci je bez kolejki do specjalisty
Od 1 maja 2026 roku pacjenci zyskują bezpośredni dostęp do zaawansowanej diagnostyki w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ). Lekarze rodzinni otrzymali uprawnienia do zlecania ponad 100 badań obrazowych i endoskopowych z budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia.
- Jakie badania można wykonać w POZ od 1 maja 2026 r.?
- Kto znajduje się w grupie priorytetowej do szybkiej diagnostyki?
- Jak uzyskać skierowanie bez wizyty u specjalisty?
Koniec z wielomiesięcznymi kolejkami. Nowe przepisy NFZ
Do tej pory pacjenci wymagający specjalistycznej diagnostyki, takiej jak zaawansowane USG, gastroskopia czy kolonoskopia, musieli uzyskiwać skierowanie do poradni specjalistycznej. Oznaczało to konieczność oczekiwania w dwóch kolejkach: najpierw do specjalisty, a następnie na samo badanie. Od 1 maja 2026 roku, na mocy Zarządzenia Prezesa NFZ nr 48/2026/DSOZ, ścieżka ta zostaje radykalnie skrócona.
Zmiany wynikają z nowelizacji Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych (Dz.U. 2023 poz. 1427). Rozszerzenie tzw. budżetu powierzonego pozwala placówkom POZ na samodzielne finansowanie ponad 100 badań diagnostycznych. Mechanizm ten jest kluczowym elementem opieki koordynowanej, która ma na celu wcześniejsze wykrywanie chorób przewlekłych i odciążenie poradni specjalistycznych. Pierwsze pilotaże wykazały już znaczne skrócenie czasu oczekiwania na diagnozę w województwie wielkopolskim.
Kogo obejmuje rozszerzona diagnostyka i jakie badania są dostępne?
Rozszerzony katalog badań dotyczy wszystkich pacjentów zadeklarowanych w placówkach POZ, jednak nowe przepisy są szczególnie istotne dla osób z grup podwyższonego ryzyka. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów powyżej 40. roku życia oraz osób zmagających się z:
- otyłością,
- cukrzycą typu 2,
- nadciśnieniem tętniczym.
Pakiet ponad 100 gwarantowanych badań obejmuje procedury, które pozwalają na wczesne wykrycie chorób nowotworowych, kardiologicznych oraz metabolicznych. Wśród kluczowych świadczeń, które lekarz rodzinny może zlecić bezpośrednio, znajdują się między innymi badania endoskopowe (gastroskopia, kolonoskopia), szeroki panel badań USG oraz RTG. Katalog nie jest otwarty w sposób dowolny – podstawą do wystawienia skierowania są zawsze twarde wskazania medyczne i ocena stanu klinicznego.
Zobacz także:
Jak uzyskać skierowanie na badania w POZ?
Skorzystanie z nowych uprawnień wymaga odpowiedniego przygotowania do wizyty w przychodni. Aby przyspieszyć proces diagnostyczny, należy postępować zgodnie z obowiązującą procedurą medyczną:
- Rejestracja na wizytę:
Należy umówić się na standardową konsultację do swojego lekarza rodzinnego w przychodni POZ.
- Zgłoszenie objawów:
Podczas wywiadu medycznego konieczne jest dokładne opisanie wszystkich niepokojących symptomów. Sygnały alarmowe (tzw. red flags), które uzasadniają pilne zlecenie badań obrazowych lub endoskopowych, to m.in.: przewlekłe zmęczenie, niewyjaśniona utrata masy ciała, uporczywy ból brzucha lub zaburzenia rytmu serca.
- Zlecenie badań:
Jeśli lekarz stwierdzi wskazania medyczne, wystawi skierowanie na badanie bezpośrednio z puli świadczeń gwarantowanych w ramach budżetu powierzonego.
- Realizacja i konsultacja:
Po wykonaniu procedury medycznej, wyniki należy dostarczyć z powrotem do lekarza POZ, który podejmie decyzję o dalszym leczeniu lub, w razie konieczności, skieruje pacjenta na dalsze leczenie szpitalne.
W celu weryfikacji, czy dana placówka realizuje pełen panel opieki koordynowanej, warto sprawdzić wykaz na oficjalnej stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia.
| Artykuł ma charakter poglądowy i informacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. |
Źródło: Rozporządzenie MZ w sprawie świadczeń, Zarządzenie Prezesa NFZ nr 48/2026/DSOZ.
