Zaczyna się afrykański żar, fala upałów uderzy w Polskę. W tych rejonach trzeba zachować szczególną ostrożność

Wpływ wysokich temperatur na zdrowie. Kto jest w grupie ryzyka?

Kiedy temperatura otoczenia zrównuje się z temperaturą ciała, układ krążenia musi wykonać wzmożoną pracę. Serce bije szybciej, a naczynia krwionośne się rozszerzają, aby oddać nadmiar ciepła przez skórę. U zdrowego człowieka powoduje to zmęczenie, jednak u osób z grup ryzyka stanowi to zagrożenie dla zdrowia.

Ostrożność w upalne dni powinni zachować:

• pacjenci kardiologiczni – osoby z nadciśnieniem, niewydolnością serca czy po zawałach; leki, które przyjmują (np. beta-blokery czy diuretyki), mogą zaburzać naturalne mechanizmy pocenia się i zwiększać ryzyko odwodnienia;
• seniorzy (powyżej 65. roku życia) – z wiekiem zmniejsza się uczucie pragnienia, a ośrodek termoregulacji w mózgu działa wolniej, przez co starsze osoby często odwadniają się, nie zdając sobie z tego sprawy;
• małe dzieci (do 4. roku życia) – ich powierzchnia ciała w stosunku do masy jest duża, przez co nagrzewają się znacznie szybciej niż dorośli, a ich gruczoły potowe nie są jeszcze w pełni rozwinięte.

Gdzie słońce będzie grzało najmocniej? Prognoza dla regionów

Z najnowszych modeli meteorologicznych wynika, że wysokie temperatury nie obejmą całego kraju równomiernie. Najbardziej wymagające warunki pogodowe wystąpią w zachodniej oraz południowej części Polski. To właśnie mieszkańcy tych terenów będą musieli zachować największą ostrożność i ściśle przestrzegać zasad nawodnienia.

Najwyższych wartości na termometrach należy spodziewać się w następujących obszarach:

• województwa lubuskie, dolnośląskie i opolskie – w tych regionach słupki rtęci mogą w najcieplejszym momencie dnia wskazać od 34 do 36 stopni Celsjusza w cieniu;
• województwa wielkopolskie oraz śląskie – tu temperatury przekroczą barierę 30-32 stopni, co będzie stanowiło istotne obciążenie dla układu termoregulacji;
• centrum i wschód kraju – w tej części prognozuje się wartości rzędu 25-29 stopni, którym jednak mogą towarzyszyć przelotne opady i burze.

Mieszkańcy północy mogą liczyć na nieco niższe temperatury (około 22-24 stopni), jednak warto pamiętać, że wysoka wilgotność powietrza przed burzami zawsze potęguje odczucie duszności. Jeśli przebywasz w zachodnich lub południowych województwach, ograniczenie wyjść z domu w godzinach największego nasłonecznienia (od 11:00 do 16:00) jest podstawowym zaleceniem medycznym.

Objawy przegrzania. Jak rozpoznać udar cieplny?

Wyczerpanie cieplne, nierzadko mylone ze zwykłym zmęczeniem, może szybko przerodzić się w udar cieplny, który wymaga pilnej interwencji medycznej.

Należy zwrócić uwagę na następujące symptomy:

• zahamowanie pocenia – skóra staje się gorąca i czerwona, ale pozostaje całkowicie sucha, co oznacza, że mechanizmy termoregulacji przestały funkcjonować prawidłowo;
• tętno i oddech – przyspieszone, płytkie bicie serca połączone z hiperwentylacją;
• zaburzenia neurologiczne – pulsujący ból głowy, mroczki przed oczami, niewyraźna mowa, a w skrajnych przypadkach utrata przytomności.

W przypadku zaobserwowania takich objawów (szczególnie u seniorów) należy przenieść poszkodowanego w chłodne, zacienione miejsce, rozpocząć stopniowe schładzanie ciała (np. chłodnymi, wilgotnymi okładami na kark i pachwiny) oraz niezwłocznie wezwać pogotowie.

Zasady nawodnienia. Ile płynów to "wystarczająco"?

Zasada "dwóch litrów dziennie" podczas upałów nie zawsze się sprawdza. Zapotrzebowanie na płyny rośnie wraz z temperaturą. Podstawowy wzór medyczny wskazuje na 30-35 ml wody na każdy kilogram masy ciała. Jeśli jednak temperatura przekracza 30°C, a dana osoba przebywa na zewnątrz, do tego wyniku należy doliczyć dodatkowy litr.

Sama woda może jednak nie wystarczyć. Wraz z potem tracone są elektrolity: sód, potas i magnez. Picie wyłącznie czystej wody w bardzo dużych ilościach może doprowadzić do wypłukania tych minerałów i wywołać hiponatremię.

Aby prawidłowo się nawodnić, warto wybierać:

• wodę wysokozmineralizowaną (powyżej 1500 mg składników mineralnych w litrze);
• domowy izotonik – wodę z dodatkiem szczypty soli, cytryny i odrobiny miodu;
• sok pomidorowy, który jest dobrym źródłem potasu.

Test barwy moczu: Dobrym wskaźnikiem odpowiedniego nawodnienia nie jest samo pragnienie, ale kolor moczu. Powinien być on jasnosłomkowy, niemal przezroczysty. Zabarwienie ciemnożółte lub bursztynowe świadczy o odwodnieniu organizmu i konieczności szybkiego uzupełnienia płynów.

Bibliografia

• Bouchama, A., Knochel, J. P. (2002). Heat stroke. „The New England Journal of Medicine”, 346(25), 1978-1988. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12075060/
• Popkin, B. M., D'Anci, K. E., Rosenberg, I. H. (2010). Water, hydration, and health. „Nutrition Reviews”, 68(8), 439-458. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20646222/
• Cheng, J., Xu, Z., Bambrick, H., Su, H., Su, W., Tong, S. (2019). Cardiorespiratory effects of heatwaves: A systematic review and meta-analysis of global epidemiological evidence. „Environmental Research”, 177, 108610. Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31422244/