Przewlekły stan zapalny zwiększa ryzyko raka. CRP bywa pierwszą wskazówką
Współczesna medycyna coraz częściej postrzega przewlekły stan zapalny jako „cichego zabójcę”, który potrafi latami niszczyć organizm od środka, nie dając przy tym jasnych objawów. Jednym z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych jest białko C-reaktywne, czyli popularne CRP. Choć zazwyczaj kojarzymy je z sezonowymi infekcjami, jego długotrwałe utrzymywanie się na podwyższonym poziomie może być pierwszym sygnałem, że w naszym ciele dzieje się coś niepokojącego, co w przyszłości może sprzyjać rozwojowi nowotworu.
- Jak „cichy pożar” w organizmie zmienia zdrowe komórki w nowotworowe
- Choroby, które najczęściej podbijają poziom CRP i napędzają zapalenie
- Co zrobić, gdy wynik CRP od dłuższego czasu nie chce spaść?
- Proste sposoby na ugaszenie zapalenia stylem życia i dietą
Jak „cichy pożar” w organizmie zmienia zdrowe komórki w nowotworowe
Przewlekły stan zapalny można porównać do pożaru, którego nie widać gołym okiem. Zamiast szybko zwalczyć zagrożenie i „odpocząć”, nasz układ odpornościowy pozostaje w ciągłym, niszczącym pobudzeniu. W takim środowisku zdrowe komórki są nieustannie bombardowane przez agresywne cząsteczki. Ten chemiczny atak prowadzi do uszkodzenia DNA, czyli instrukcji obsługi naszych komórek. Kiedy ta instrukcja zostaje uszkodzona, komórka może zacząć zachowywać się nienormalnie i mutować, co jest pierwszym krokiem do powstania raka.
W normalnych warunkach organizm potrafi naprawić uszkodzoną komórkę lub ją usunąć. Jednak przy trwającym miesiącami zapaleniu te mechanizmy obronne przestają działać. Zamiast ginąć, wadliwe komórki zaczynają się mnożyć, tworząc guzy. Co gorsza, stan zapalny pomaga nowotworowi „zapuszczać korzenie”, czyli tworzyć naczynia krwionośne, które go karmią. Dlatego wysoki poziom CRP to nie tylko liczba w wynikach badań – to informacja, że w ciele panują warunki sprzyjające chorobie.
Choroby, które najczęściej podbijają poziom CRP i napędzają zapalenie
Niektóre schorzenia działają jak fabryki stanu zapalnego. Najbardziej znanymi są nieswoiste zapalenia jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna, które bezpośrednio drażnią układ pokarmowy i mogą prowadzić do raka jelita. Podobny wpływ mają choroby autoimmunologiczne, na przykład reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). W ich przypadku organizm walczy sam ze sobą, co utrzymuje CRP na wysokim poziomie i obciąża niemal każdy narząd.
Dziś jednak najczęstszym źródłem „cichego zapalenia” jest otyłość i cukrzyca. Tkanka tłuszczowa, zwłaszcza ta zgromadzona na brzuchu, nie jest tylko biernym magazynem – to aktywny chemicznie organ, który wyrzuca do krwi substancje zapalne. U osób z nadwagą CRP jest często podwyższone przez lata. To właśnie to stałe „podrażnienie” metaboliczne tworzy grunt pod nowotwory piersi, trzustki czy nerek, dlatego tak ważne jest monitorowanie tego wskaźnika u osób z grupy ryzyka.
Co zrobić, gdy wynik CRP od dłuższego czasu nie chce spaść?
Jeśli badanie krwi wykazuje podwyższone CRP (np. w granicach 3–10 mg/l), a Ty czujesz się zdrowo i nie masz kataru ani gorączki, nie wpadaj w panikę, ale też nie ignoruj tego wyniku. Pierwszym krokiem jest powtórzenie badania po około dwóch tygodniach. Czasem organizm walczy z drobną infekcją, o której nawet nie wiemy. Jeśli jednak wynik nadal jest wysoki, lekarz powinien zlecić szerszą diagnostykę: morfologię, USG jamy brzusznej czy wizytę u dentysty, by wykluczyć stany zapalne w jamie ustnej.
Kluczowe jest znalezienie „ogniska pożaru”. Czasem winne są chore zatoki, czasem nierozpoznana alergia pokarmowa, a czasem to sygnał, że nasza gospodarka cukrowa przestaje działać prawidłowo. Najważniejsze jest obserwowanie trendu – jeśli CRP nie spada mimo braku infekcji, jest to jasna wskazówka dla lekarza, że trzeba szukać głębiej, by nie przeoczyć momentu, w którym organizm przestaje sobie radzić z procesem chorobowym.
Proste sposoby na ugaszenie zapalenia stylem życia i dietą
Dobra wiadomość jest taka, że „cichy pożar” można ugasić, a poziom CRP skutecznie obniżyć. Najpotężniejszym narzędziem jest dieta przeciwzapalna. Warto zaprzyjaźnić się z tłustymi rybami, orzechami i oliwą z oliwek, które dostarczają kwasów omega-3 hamujących zapalenie. Dodanie do potraw kurkumy, imbiru czy jedzenie owoców jagodowych działa jak naturalna tarcza ochronna dla naszych komórek. Jednocześnie należy ograniczyć cukier i białą mąkę, które są dla zapalenia jak benzyna.
Równie ważny jest ruch i sen. Umiarkowana aktywność fizyczna, jak regularne spacery, pomaga „sprzątać” z krwi cząsteczki zapalne. Z kolei regenerujący sen pozwala organizmowi na naprawę uszkodzeń DNA, do których doszło w ciągu dnia. Dbając o te podstawy, nie tylko poprawiamy swoje wyniki CRP, ale przede wszystkim odbieramy nowotworom szansę na rozwój, tworząc w swoim ciele środowisko, w którym choroba po prostu nie ma dobrych warunków do życia.
Źródła: https://www.nature.com/articles/s41392-021-00658-5, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4051682/, https://www.crohnscolitisfoundation.org/science-and-professionals/education-resources/colorectal-cancer-risk-ibd, https://www.cancernetwork.com/view/chronic-inflammation-and-cancer, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6801086/
