Obserwuj nas na:
Pacjenci.pl > Strefa lekarzy > Nowy kalendarz szczepień. GIS zapowiada zmiany dla pacjentów i kontrole w przychodniach
Ewa Basińska
Ewa Basińska 19.11.2026 08:53

Nowy kalendarz szczepień. GIS zapowiada zmiany dla pacjentów i kontrole w przychodniach

Nowy kalendarz szczepień. GIS zapowiada zmiany dla pacjentów i kontrole w przychodniach
Dr n. med. Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny. Fot. Canva/PAP Foto

Polski system szczepień czeka zmiana, w której postawiono na szerszą profilaktykę dorosłych, cyfryzację kart szczepień oraz nowe uprawnienia dla farmaceutów. Główny Inspektor Sanitarny dr n. med. Paweł Grzesiowski zwraca uwagę, że wiele zmian wymusza nowa struktura demograficzna w Polsce. Według prognoz z pięć lat będzie 10 mln osób w wieku 60 plus, w tym ok. 2 mln 80-latków. Oznacza to, że jeśli chcemy zapewnić im bezpieczeństwo zdrowotne, to należy zadbać m.in. o to, by się szczepili.

  • Sukces szczepień przeciwko HPV wśród młodych dorosłych. Osoby w wieku 19–25 lat pobrały aż 80 tys. bezpłatnych dawek szczepionki przeciw HPV w zaledwie jeden miesiąc
  • Paradoks systemowy: aż 99 proc. farmaceutów rejestruje szczepienia w systemie elektronicznym, podczas gdy wiele poradni POZ nadal tego unika
  • Farmaceuci wkrótce mają zyskać prawo do szczepienia pacjentów także poza aptekami, na przykład w gabinetach lekarzy rodzinnych POZ

Młodzi dorośli chcą się szczepić przeciwko HPV

Badania naukowe wskazują, że wirus brodawczaka ludzkiego jest odpowiedzialny za rozwój ok. 64-100% stanów przedrakowych i nowotworów pochwy, 90% nowotworów odbytu, 30% nowotworów prącia i ok. 15-30% nowotworów sromu. Przeciwko temu wirusowi i wywoływanym przez niego groźnym nowotworom jest szczepionka. W powszechnym programie szczepień dzieci w wieku 9-14 lat mogą być bezpłatnie zaszczepione preparatem, który chroni przed 9 najczęstszymi typami HPV. Młodzieży w wieku 15-18 przysługuje bezpłatna szczepionka 2-walentna, która chroni przed dwoma najgroźniejszymi typami, czyli 16 i 18, ta 9-walentna jest w pełni płatna. Wśród dzieci, którym przysługuje nieodpłatny preparat, ze szczepienia skorzystało tylko 18%. Co nasuwa wniosek, że rodzice nie kwapią się, by szczepić swoje dzieci. Zamówione do programu szczepień szczepionki trzeba by było wylać, ale od października br. umożliwiono młodym dorosłym ich przyjęcie. I okazało się, że zainteresowanie przerosło oczekiwania. Jak mówi Główny Inspektor Sanitarny dr n. med. Paweł Grzesiowski pobrano już 80 tys. dawek w ciągu miesiąca. 

- Widać ogromne zapotrzebowanie na te szczepienia u młodych ludzi, którzy sami decydują o sobie – skomentował GIS. 

Czy szczepienia przeciwko HPV będą obowiązkowe?

Eksperci apelują, by szczepienie przeciwko HPV stało się obowiązkowe. Ministerstwo Zdrowia przygotowało już projekt rozporządzenia, według którego szczepienie przeciwko HPV miałoby wejść do kalendarza szczepień obowiązkowych od 2027 roku dla dzieci i młodzieży w wieku 9-15 lat (począwszy od rocznika 2018). Dr Grzesiowski tłumaczy, że rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia wciąż jest konsultowane, dlatego obowiązkowe szczepienia przeciw HPV nie trafiły jeszcze do Programu Szczepień Ochronnych (PSO), czyli tzw. kalendarza szczepień. 

- W każdym roczniku jest około miliona dawek do zabezpieczenia. To są gigantyczne koszty – mówi Główny Inspektor Sanitarny i szybko dodaje, że sam jest zwolennikiem obowiązku szczepień u dziewięciolatków.

Szczepienia nie są tylko dla dzieci

Przez lata szczepienia kojarzone były głównie z dziećmi. Tymczasem badania pokazują, że z wiekiem nasz układ odpornościowy słabnie i wymaga wspomagania. Są nim właśnie szczepienia przeciwko chorobom, które są groźne dla seniorów. To m.in. grypa, Covid, RSV, infekcje wywołane przez pneumokoki i meningokoki, ale także przez uśpiony w ludzkim organizmie wirus ospy wietrznej. Ujawnia się on w czasie spadku odporności w postaci półpaśca. Przyjmuje postać dokuczliwej wysypki na skórze, dotyka też nerwów, wywołując trudny do zniesienia ból po jednej stronie ciała. W polityce zdrowotnej państwa trzeba wziąć pod uwagę zdobycze nauki i wykorzystać je w sytuacji zmian demograficznych zachodzących w Polsce. Jak wskazuje dr Paweł Grzesiowski zmiany demograficzne sprawiają, że programy ochronne obejmują coraz starsze roczniki.

- Za pięć lat 10 milionów osób 60 plus będzie chodziło po polskich ulicach. Będzie też 2 miliony 80-latków. To grupa docelowa do wielu szczepień – mówi dr Grzesiowski i zachęca, by szczepienia dla seniorów były szeroko dostępne. Wśród miejsc, w których należy szczepić starsze osoby wymienia ZOL-e i DPS-y. 

Nie tylko kontrola, ale i edukacja. Inspekcja Sanitarna z nową rolą

Nowy kalendarz szczepień powstał w ścisłej współpracy ze środowiskiem eksperckim – w tym z nowo powołanym Forum Wakcynologów, Radą Sanitarno-Epidemiologiczną oraz Zespołem do spraw Szczepień przy Ministrze Zdrowia – i uwzględnia uwagi zgłaszane przez ostatni rok do Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Inspekcja Sanitarna chce odejść od dotychczasowej roli kojarzonej głównie z kontrolą, raportowaniem i nadzorem na rzecz partnerstwa, które pozwoli zbudować w Polsce nowoczesny system szczepień. W odpowiedzi na zmiany demograficzne program wykracza poza obowiązkowe szczepienia dzieci i mocno rozbudowuje sekcję szczepień zalecanych dla konkretnych grup, wspieranych przez agencje rządowe. 

- Chcemy odejść od roli egzekucyjno-dyscyplinującej na rzecz współpracy przy realizacji programu. Jesteśmy też aktywni w prostowaniu fałszywych informacji, współpracujemy z NASK-iem i tworzymy materiały edukacyjne – podkreśla dr Grzesiowski i wskazuje, że bardzo poważnie podchodzą do walki z dezinformacją medyczną dotyczącą szczepień. 

Elektroniczna karta szczepień już wkrótce

Główny Inspektor Sanitarny zapowiedział też zmiany w kartach szczepień. Obowiązek wpisywania szczepień zalecanych (grypa, COVID-19, HPV) do systemu gabinet.gov.pl obowiązuje od trzech lat, jednak wiele przychodni nadal go pomija, zrzucając winę na dostawców oprogramowania. Przeszkodą pozostaje brak integracji systemów w przychodniach POZ z platformą P1. Teraz GIS będzie egzekwował respektowanie zapisów ustawy. 

- Jak spojrzymy, ile szczepień jest wpisanych w gabinet.gov.pl, to 99 proc. farmaceutów wpisuje dane, a wielu lekarzy nie. Każdy pacjent powinien mieć to zrobione, bo wtedy widzi swoje szczepienia na Internetowym Koncie Pacjenta – wyjaśnia dr Grzesiowski. - Minęły już trzy lata, więc wszystkie podmioty powinny żądać od dostawcy wdrożenia tej funkcji. Jeśli tak się nie stanie, od przyszłego roku wejdziemy z restrykcyjnymi działaniami – zapowiada. 

Równolegle procedowana jest nowelizacja ustawy, która wprowadzi e-kartę szczepień obowiązkowych. Zlikwiduje ona papierowe karty i problem wypisywania dzieci z przychodni.

- Chcielibyśmy żeby e-karta szczepień zaczęła funkcjonować w przyszłym roku. Dzięki temu dzieci przestaną znikać z systemu. Dzisiaj rodzice wypisują z gabinetu lekarza rodzinnego, by unikać szczepień – mówi dr Grzesiowski.

E-karta zapewni pacjentom i personelowi medycznemu wygodny dostęp do historii szczepień, terminów kolejnych dawek oraz informacji o przeciwwskazaniach. Zostanie też zintegrowana z innymi rejestrami publicznymi i medycznymi, a także z dokumentacją pacjenta – obejmującą dane z badania kwalifikacyjnego, skierowania do poradni specjalistycznych oraz zgłoszenia niepożądanych odczynów poszczepiennych.

Farmaceuci wyjdą poza apteki. Szersze uprawnienia kadr

Wielu pacjentów nie wie, że może się szczepić nie tylko w przychodni i a aptece, ale także u uprawnionych i przeszkolonych do tego pielęgniarek i położnych, fizjoterapeutów, felczerów, diagnostów laboratoryjnych, a nawet ratowników medycznych i lekarzy stomatologów. 

- Powstają już nawet pielęgniarskie punkty szczepień, gdzie pielęgniarka samodzielnie kwalifikuje i szczepi dorosłych – mówi dr Grzesiowski. 

Jak podkreśla GIS, wprowadzenie możliwości zaszczepienia się w aptece, bez kolejki, bez kłopotu dla osób, które nie wymagają szczególnej kwalifikacji, sprawiło, że w bieżącym sezonie infekcyjnym przeciwko grypie zaszczepiło się już rekordowe 1,8 mln osób. Szczepionka przeciwko Covid-19 cieszy się mniejszym powodzeniem, bo wydano tylko 250 tys. dawek.

GIS zapowiada, że wkrótce farmaceuci będą mogli szczepić także poza aptekami, np. w poradniach POZ.  Jak wyjaśnia dr Grzesiowski, oba systemy mają się uzupełniać.

- Chcemy, aby apteki i gabinety lekarskie tworzyły komplementarne systemy. Osoba bez obciążeń zaszczepi się szybko w aptece, a pacjent wymagający konsultacji odwiedzi lekarza – mówi GIS. 

Tworzymy dla Ciebie. To jeden klik, a dla Nas wielkie wsparcie.
Obserwuj
Ewa Basińska
O autorze
Ewa Basińska
Redaktor Pacjenci

Doświadczona dziennikarka, od 20 lat specjalizująca się w tematyce zdrowotnej. Była redaktor naczelna portalu Polityka Zdrowotna. Na swoim koncie ma tysiące artykułów oraz materiałów wideo dotyczących nowoczesnych terapii i możliwości leczenia, profilaktyki oraz systemu ochrony zdrowia. Skupia się na edukacji zdrowotnej, promując znaczenie profilaktyki, zdrowego stylu życia oraz dbałości o zdrowie psychiczne. Jej zaangażowanie w popularyzację wiedzy medycznej zostało docenione wyróżnieniem w konkursie "Perspektywy Medycyny 2024" za promowanie profilaktyki i zdrowego stylu życia oraz w konkursach dziennikarskich m.in. Dziennikarz Roku organizowanych przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia.

Zobacz wszystkie artykuły autora >
Wybór Redakcji
Pacjenci.pl
Obserwuj nas na: