Obserwuj nas na:
Pacjenci.pl > Choroby i leczenie > Polska w czołówce zużycia antybiotyków. Zakażenia oporną bakterią wzrosły o blisko 400 proc.
Izabela Nestioruk-Narojek
Izabela Nestioruk-Narojek 19.11.2026 13:51

Polska w czołówce zużycia antybiotyków. Zakażenia oporną bakterią wzrosły o blisko 400 proc.

Polska w czołówce zużycia antybiotyków. Zakażenia oporną bakterią wzrosły o blisko 400 proc.
Antybiotyk nie pomoże na grypę i ból gardła. Eksperci wyjaśniają, fot. Canva

Najnowsze dane Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób pokazują, że Polska wciąż znajduje się w czołowej dziesiątce krajów Unii Europejskiej o najwyższym zużyciu tych leków. Nadmierne stosowanie preparatów przeciwdrobnoustrojowych napędza lekooporność, co przekłada się na wzrost liczby inwazyjnych zakażeń groźnymi bakteriami, w tym Klebsiella pneumoniae.

  • Polska utrzymuje się w dziesiątce państw Unii Europejskiej o najwyższym spożyciu antybiotyków
  • Częstość zakażeń krwi oporną bakterią Klebsiella pneumoniae wzrosła w kraju aż o 393 proc.
  • Antybiotyki nie zwalczają wirusów. Nie pomagają też przy przeziębieniu ani grypie.
  • Europejska kampania w 2026 roku skupia się na ochronie najmłodszych pacjentów.

Polska w europejskiej czołówce zużycia antybiotyków

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) ustanowiło Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach w 2008 roku. Problem zbyt częstego stosowania antybiotyków dotyczy zwłaszcza lecznictwa otwartego i podstawowej opieki zdrowotnej.

Statystyki agencji wskazują, że w latach 2019–2025 całkowite zużycie antybiotyków w Polsce spadło o 6,9 proc., z 23,6 do 22 dawek dobowych na tysiąc mieszkańców dziennie. Rekomendacje dotyczące redukcji zużycia zakładają, że do 2030 roku Polska powinna ograniczyć stosowanie antybiotyków o 27 proc. w odniesieniu do 2019 roku. Tymczasem do 2024 roku spadek wyniósł 4 proc.

– Europa wciąż jest daleka od osiągnięcia dużej części celów dotyczących walki z antybiotykoopornością, choć nowe metody monitorowania bakterii pozwalają coraz skuteczniej śledzić ich rozprzestrzenianie się i szybciej reagować na zagrożenia – podkreśla Pamela Rendi-Wagner, dyrektorka ECDC, w oficjalnym komunikacie instytucji.

Prof. Aleksandra Borek z Uniwersytetu SWPS wskazuje, że nadmierne sięganie po leki przeciwbakteryjne nie wynika wyłącznie ze złej woli. Wśród przyczyn są niewiedza pacjentów, presja czasu, obawy i przyzwyczajenia lekarzy.

– W Polsce wciąż stosujemy zbyt dużo antybiotyków. To przyczynia się do rozwoju oporności bakterii na terapie antybiotykowe. Lekooporność to realne zagrożenie, które już teraz dotyka coraz więcej ludzi i coraz częściej określa się je mianem cichej pandemii – mówi prof. Aleksandra Borek z Uniwersytetu SWPS w komunikacie przekazanym Polskiej Agencji Prasowej.

Zobacz też: Prawie 2000 zł miesięcznie od ZUS dla rodziców. I to bez żadnego stażu pracy

 

Czym jest „cicha pandemia” lekooporności?

Oporność na leki przeciwdrobnoustrojowe stanowi bezpośrednie następstwo ich nadużywania. To nie organizm człowieka uodparnia się na antybiotyk, lecz bakterie, które dzięki zmianom genetycznym nabywają zdolność przetrwania i przekazują ją kolejnym bakteriom.

Dane z Polski dotyczą zakażeń krwi wywołanych przez Klebsiella pneumoniae oporne na karbapenemy. Częstość takich zakażeń wzrosła w kraju o 393 proc., z 1,38 do 6,81 przypadków na 100 tys. mieszkańców. W całej Unii Europejskiej częstość zakażeń krwi tymi opornymi pałeczkami wzrosła o 72 proc.

– Antybiotykooporność to cicha pandemia naszych czasów. Antybiotyki zrewolucjonizowały medycynę, ale musimy pamiętać, że ich skuteczność nie jest nam dana raz na zawsze. Bakterie uczą się, jak bronić się przed lekami, a my, popełniając błędy w ich stosowaniu, ułatwiamy im to zadanie. Są to leki, które ratują życie, ale tylko wtedy, gdy korzystamy z nich rozsądnie – wyjaśnia dr Olga Fedorowicz z Katedry i Zakładu Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu w komunikacie uczelni.

Z szacunków ECDC wynika, że każdego roku w Unii Europejskiej ponad 35 tys. osób umiera z powodu zakażeń drobnoustrojami opornymi na leki. Globalna analiza opublikowana w czasopiśmie „The Lancet” wskazała, że oporność bakterii na antybiotyki bezpośrednio spowodowała około 1,27 mln zgonów na świecie, a była powiązana z blisko 5 mln zgonów. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w swoim stanowisku z 2025 roku wskazała lekooporność, zaraz po zmianach klimatycznych, jako drugie największe zagrożenie zdrowia człowieka.

Zobacz też: "Czarne diamenty" powinniśmy jeść garściami. Chronią serce, a omijamy je w sklepie

 

Dlaczego antybiotyki nie działają na wirusy?

Jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez pacjentów jest próba leczenia antybiotykami powszechnych infekcji sezonowych. Tego typu preparaty działają wyłącznie na bakterie i pozostają bezużyteczne w walce z wirusami, a ich stosowanie przy każdej infekcji może wywoływać działania niepożądane i przyczyniać się do rozwoju oporności. Dotyczy to grypy, przeziębienia, kataru czy bólu gardła.

Według informacji z grudnia 2025 roku w przychodniach POZ lekarze korzystają z szybkich badań przyłóżkowych. Szybkie testy streptokokowe (strep-testy) pomagają odróżnić infekcję wirusową od bakteryjnej.

Jak pacjent może bezpiecznie stosować leki?

Tegoroczne obchody skupiają się na odpowiedzialnym stosowaniu antybiotyków u dzieci, zwłaszcza niemowląt i przedszkolaków. Eksperci zwracają uwagę na najmłodszych pacjentów, u których infekcje dróg oddechowych często nie wymagają leczenia antybiotykiem.

– Zdarza się, że pacjenci, szczególnie rodzice małych dzieci, oczekują od lekarza przepisania antybiotyku, traktując go jako gwarancję szybszego wyleczenia. Tymczasem decyzja o jego zastosowaniu powinna wynikać z oceny medycznej, a nie z presji pacjenta. Równie niebezpieczne jest samodzielne sięganie po leki, np. pozostałe po wcześniejszym leczeniu. Preparat dobrany do jednej infekcji nie musi być odpowiedni w przypadku kolejnej. Nie należy również samowolnie zmieniać dawkowania ani czasu trwania zaleconej terapii – tłumaczy dr Olga Fedorowicz w artykule opublikowanym 17 listopada 2026 roku.

Każdy pacjent może pomóc zachować skuteczność terapii. Przede wszystkim nie należy wywierać presji na lekarzu w sprawie recepty na antybiotyk.

  • przyjmować zalecony preparat dokładnie według wskazań lekarza,
  • nie sięgać po tabletki pozostałe w domowej apteczce po dawnych kuracjach ani nie dzielić się nimi z bliskimi,
  • nie zmieniać samodzielnie dawkowania ani czasu trwania terapii.

Szczepienia ochronne zapobiegają zakażeniom, zmniejszają ryzyko powikłań oraz wtórnych zakażeń bakteryjnych, a tym samym ograniczają potrzebę stosowania antybiotyków.

Zobacz też: Wielkie zmiany w emeryturach od 1 grudnia. Po przekroczeniu tego progu ZUS wstrzyma wypłatę

 

Źródła: ECDC, WHO, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, „The Lancet”

Tworzymy dla Ciebie. To jeden klik, a dla Nas wielkie wsparcie.
Obserwuj
Izabela Nestioruk-Narojek
O autorze
Izabela Nestioruk-Narojek
Redaktor Pacjenci

Wydawczyni portalu Pacjenci.pl

Dziennikarka z 5-letnim doświadczeniem w wiodących polskich mediach internetowych, takich jak Grupa Agora, Wirtualna Polska i Iberion. Tworzyła i redagowała treści z zakresu bieżących wiadomości oraz tematyki lifestyle’owej. Obecnie kładzie główny nacisk na zagadnienia związane ze zdrowiem i medycyną.

Absolwentka Dziennikarstwa i komunikacji społecznej na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. W redakcji Pacjenci.pl od 2024 roku.

Zobacz wszystkie artykuły autora >
Wybór Redakcji
praca L4
Długie L4 może skończyć się utratą pracy. Lepiej nie przekraczać tego limitu
Kaszel palacza nie istnieje. Nawet milion Polaków nie wie, że będzie żyć o 15 lat krócej
Kaszel palacza nie istnieje. Nawet milion Polaków nie wie, że będzie żyć o 15 lat krócej
ZUS
155 tys. Polaków mniej w rok. GUS podał dane, składki ZUS pójdą w górę
suplementy diety
Nie łącz z lekami na zakrzepicę. Ten jeden suplement może zniweczyć leczenie
NFZ pokazał najnowsze dane na temat cukrzycy
Alarmujące dane NFZ. Z tą chorobą zmaga się już 3,46 mln dorosłych Polaków
None
Czy wiesz, jak pielęgnować skórę latem? Sprawdź się w naszym QUIZ-ie
Wybór Redakcji
Pacjenci.pl
Obserwuj nas na: