To najmocniej obciąża twój wzrok. Specjalistka wyjaśnia, dlaczego na badanie wzroku warto wybrać się do optometrysty
Na co dzień często nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele czynników wpływa na komfort naszego widzenia. Długotrwała praca wzrokowa, sztuczne oświetlenie, korzystanie z urządzeń cyfrowych czy niewłaściwie dobrana korekcja mogą prowadzić do zmęczenia oczu, pieczenia, a nawet bólów głowy. Takie dolegliwości określamy jako objawy astenopijne – wyjaśnia Dominika Olkowska, optometrystka i przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki.
Dlatego warto dbać o wzrok, zanim pojawią się pierwsze niepokojące sygnały. Regularne wizyty u optometrysty pozwalają ocenić jakość widzenia, wykryć wady wzroku i dobrać odpowiednią korekcję, która zapewni komfort na co dzień.
- Optometrysta to wykwalifikowany specjalista, który bardzo szczegółowo bada nasz wzrok, ocenia funkcje wzrokowe, oraz precyzyjnie dobiera pomoce optyczne (okulary, soczewki kontaktowe i pomoce dla słabowidzących).
- Długotrwała praca z bliska może powodować zmęczenie oczu i dyskomfort widzenia, a także uwidaczniać istniejące problemy ze wzrokiem.
- Wraz z wiekiem zmienia się również zdolność oka do ostrego widzenia z bliska. Ten naturalny proces, nazywany prezbiopią, zwykle zaczyna być zauważalny po 40. roku życia.
Zacznijmy od tego, co najbardziej obciąża nasz wzrok we współczesnym świecie i jak możemy temu przeciwdziałać?
Wzrok towarzyszy nam we wszystkim, co robimy, a współczesny styl życia sprawia, że coraz rzadziej dajemy oczom odpocząć. Przez wiele godzin patrzymy na przedmioty znajdujące się blisko, korzystamy z różnych ekranów, a przy tym często zapominamy o regularnych przerwach i mruganiu. Po pracy nierzadko znów sięgamy po telefon lub włączamy telewizor, przeglądamy informacje. W efekcie mogą pojawić się zmęczenie oczu, pieczenie czy bóle głowy. Takie dolegliwości określamy jako objawy astenopijne – wyjaśnia Dominika Olkowska z Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki.
Długotrwałe patrzenie z bliska sprzyja również rzadszemu mruganiu, a to może prowadzić do zaburzenia stabilności filmu łzowego i uczucia suchości oczu. Na szczęście możemy wiele zrobić, by poprawić komfort widzenia, wprowadzając kilka prostych nawyków.
– Warto stosować zasadę 20-20-20. Co 20 minut zróbmy sobie 20 sekund przerwy i popatrzmy na obiekt oddalony o około 20 stóp (6 metrów). Pamiętajmy też o mruganiu. Kiedy intensywnie skupiamy wzrok na czymś znajdującym się blisko, mrugamy rzadziej, przez co film łzowy na powierzchni oka nie jest odpowiednio odnawiany. Regularne mruganie pomaga utrzymać właściwe nawilżenie oczu – wyjaśnia Dominika Olkowska.
Takie krótkie przerwy warto wprowadzać każdego dnia, szczególnie podczas wielogodzinnej pracy przy komputerze, ale również w trakcie czytania czy korzystania ze smartfona.
Całą rozmowę obejrzysz na naszym kanale YouTube!
Okulista czy optometrysta – do kogo wybrać się na badanie wzroku?
Kiedy zauważamy, że widzimy gorzej, pojawia się pytanie: do kogo najlepiej się udać? Wiele osób w pierwszej kolejności wybiera okulistę, ale nie każdy problem ze wzrokiem oznacza konieczność wizyty u lekarza. Jeśli chcemy sprawdzić ostrość widzenia, ocenić funkcje wzrokowe i dobrać odpowiednie okulary lub soczewki kontaktowe, możemy zgłosić się do optometrysty.
Choć optometria funkcjonuje w Polsce od lat 90., dopiero w 2024 roku optometrysta został formalnie uznany za regulowany zawód medyczny. Jego rola nie polega na zastępowaniu okulisty, lecz na uzupełnianiu opieki nad wzrokiem. Obaj specjaliści mają inne, ale wzajemnie uzupełniające się kompetencje.
– Optometrysta zajmuje się przede wszystkim badaniem wzroku, oceną jego funkcji oraz doborem odpowiedniej korekcji okularowej i soczewek kontaktowych. Może również przeprowadzić badania przesiewowe przedniego i tylnego odcinka oka, aby wychwycić niepokojące zmiany i w razie potrzeby skierować pacjenta do okulisty. To bardzo ważne, ponieważ niektóre choroby oczu przez długi czas nie dają wyraźnych objawów, a ich rozpoznanie na wczesnym etapie ma ogromne znaczenie – wyjaśnia Dominika Olkowska z Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki.

– Jako optometryści możemy skupić się na szczegółowej ocenie funkcji wzrokowych i precyzyjnym doborze korekcji. Wizyta u okulisty często obejmuje szerszą diagnostykę medyczną, dlatego w niektórych przypadkach lekarz może zalecić dodatkową konsultację optometryczną, aby dokładniej dopasować okulary. To nie konkurencja, lecz współpraca, która pozwala lepiej zadbać o potrzeby pacjenta – podsumowuje ekspertka.
Prezbiopia, czyli dlaczego z wiekiem brakuje nam ręki?
Trudności z odczytaniem drobnego druku i odsuwanie telefonu od twarzy to powszechne zjawisko wśród osób dojrzałych. Przyjmuje charakterystyczną dość zabawną formę odsuwania przedmiotu lub tekstu na odległość wyciągniętej ręki. Winę za to pogarszające się widzenie z bliska ponosi starzenie się soczewki wewnątrzgałkowej.
– To prawda, po 40. roku życia wiele osób zaczyna zauważać, że czytanie z bliska wymaga coraz większego wysiłku. Odsuwamy książkę, telefon czy menu w restauracji, szukając odległości, z której tekst będzie wyraźny. To typowy objaw prezbiopii, czyli naturalnego procesu związanego ze stopniową utratą zdolności oka do ostrego widzenia z bliska. Jeśli zauważamy brak konfortu podczas czytania a dodatkowo coraz częściej musimy odsuwać tekst, żeby go wyraźnie zobaczyć, warto zgłosić się na badanie do optometrysty. Nie ma powodu, żeby na co dzień męczyć się z niewyraźnym widzeniem i odkładać decyzję o dobraniu odpowiedniej korekcji – mówi Dominika Olkowska, optometrystka.
Wciąż można spotkać się z przekonaniem, że im później zaczniemy nosić okulary do czytania, tym wolniej będzie postępować prezbiopia. To jednak mit.
– Pacjenci czasami myślą, że odkładając zakup okularów do czytania, opóźni rozwój prezbiopii. Niestety, to tak nie działa. Jest to naturalny proces związany ze starzeniem się oka, który u jednych osób staje się zauważalny wcześniej, a u innych później. Rezygnacja z okularów nie spowolni tych zmian, może natomiast sprawić, że czytanie i inne czynności wykonywane z bliska będą wiązały się z większym dyskomfortem i zmęczeniem wzroku – podkreśla Dominika Olkowska.
Ile kosztują okulary i czy warto dopłacać do antyrefleksów?
Zakup nowych okularów to wydatek, którego wysokość zależy nie tylko od oprawek, ale przede wszystkim od rodzaju soczewek i ich dodatkowych właściwości. Znaczenie ma między innymi wada wzroku, materiał, z którego wykonano soczewki, ich grubość, konstrukcja oraz zastosowane powłoki.
– Cena soczewek zależy od tego, czego potrzebujemy. Przy większej wadzie wzroku warto rozważyć soczewki o wyższym indeksie, które pozwalają uzyskać cieńsze i często lżejsze szkła. Innym rozwiązaniem są soczewki fotochromowe, które w pomieszczeniach pozostają jasne, a pod wpływem promieniowania UV na zewnątrz ciemnieją. Dzięki temu mogą w wielu sytuacjach zastąpić dodatkową parę okularów przeciwsłonecznych – wyjaśnia Dominika Olkowska, optometrystka.
Czy warto dopłacić do dodatkowych powłok? Wiele zależy od naszych potrzeb i tego, w jakich warunkach najczęściej korzystamy z okularów. Jednym z najczęściej wybieranych rozwiązań jest antyrefleks, który ogranicza odbicia światła od powierzchni soczewek. Dostępne są również powłoki ułatwiające czyszczenie, zmniejszające osadzanie się kurzu czy zwiększające odporność na zarysowania.
– Dobrze dobrana powłoka antyrefleksyjna ogranicza niepożądane odbicia światła i poprawia przejrzystość soczewek. Warto też zwrócić uwagę na powłoki ułatwiające utrzymanie okularów w czystości, szczególnie jeśli nosimy je przez cały dzień. Jeśli dużo pracujemy przy komputerze, możemy rozważyć soczewki z filtrem światła niebieskiego. Pamiętając jednak, że w przypadku dyskomfortu podczas pracy przy ekranie duże znaczenie mają również regularne przerwy, odpowiednie oświetlenie i prawidłowo dobrana korekcja – podkreśla ekspertka.
Przy wyborze okularów warto więc kierować się nie tylko ceną, ale przede wszystkim własnymi potrzebami. Nie każde dodatkowe rozwiązanie będzie niezbędne, a dobrze dobrane soczewki i odpowiednia powłoka mogą sprawić, że codzienne korzystanie z okularów będzie wygodniejsze.
Ważne jest również to, komu powierzamy badanie wzroku. Wybierając optometrystę, warto sprawdzić jego kwalifikacje i uprawnienia. Można to zrobić w Rejestrze Osób Uprawnionych do Wykonywania Zawodu Medycznego (RIZM), dostępnym online (https://rizm.ezdrowie.gov.pl/). Rejestr pozwala zweryfikować, czy dana osoba jest wpisana do niego jako osoba uprawniona do wykonywania zawodu medycznego.
Dodatkowym źródłem informacji jest numer optometrysty (NO), związany z systemem weryfikacji kwalifikacji prowadzonym przez Polskie Towarzystwo Optometrii i Optyki (PTOO). Informacji o optometrystach posiadających numer NO oraz ich kwalifikacjach można szukać na stronie ptoo.pl. Warto pamiętać, że numer NO i wpis do RIZM to dwie odrębne kwestie. Sprawdzenie kwalifikacji specjalisty to prosty krok, który pomaga świadomie wybrać osobę, której powierzamy zdrowie i komfort naszego wzroku.