Ratownicy walczą o nowe kryterium NFZ. Czy uzwiązkowienie pracowników będzie premiowane?
Propozycja, która miała wzmocnić pozycję ratowników medycznych, wywołała jedną z najgorętszych dyskusji tej jesieni. Chodzi o dodanie do kryteriów NFZ punktu premiującego podmioty o wysokim poziomie uzwiązkowienia pracowników. Senat zajmie się sprawą 26 listopada, ale eksperci już dziś wskazują, że pomysł może upaść z powodów formalnych — katalog kryteriów jest bowiem zamknięty i nie pozwala na takie modyfikacje.
• Senat rozpatrzy petycję dotyczącą dodania kryterium oceny ofert NFZ, które premiowałoby wysoki poziom uzwiązkowienia
• Postulat jest szczególnie ważny dla ratowników medycznych, często zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych lub jako samozatrudnieni
• Biuro Analiz i Petycji wskazuje, że katalog kryteriów oceny ofert jest zamknięty i wynika bezpośrednio z ustawy
• Poziom uzwiązkowienia nie jest cechą jakości świadczeń i nie może wpływać na wynik konkursów NFZ
• Eksperci ostrzegają, że takie kryterium mogłoby naruszać zasadę równego traktowania podmiotów
Ratownicy chcą wzmocnienia swojej pozycji
Ratownicy medyczni od lat zwracają uwagę na trudne warunki pracy. W wielu zespołach dominuje samozatrudnienie oraz elastyczne formy zatrudnienia, które ograniczają możliwości negocjowania wynagrodzeń i harmonogramów. Nic dziwnego, że Ogólnopolski Związek Zawodowy Samozatrudnionych WBREW zaproponował, by jednym z kryteriów oceny ofert NFZ stał się poziom uzwiązkowienia pracowników.
Wnioskodawcy podkreślają, że silne organizacje związkowe mogłyby stabilizować warunki pracy i ułatwiać dialog z pracodawcami. Ma to szczególne znaczenie w środowisku ratowniczym, w którym brak etatów i spory o warunki pracy są normą.
Przeczytaj też: Ratownicy medyczni chcą być koronerami. Czy to podniesie jakość orzekania o śmierci?
Co zawiera petycja do Senatu?
26 listopada 2025 r. Senat ma rozpatrzyć propozycję zmiany art. 148 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wnioskodawcy postulują dodanie szóstego kryterium oceny ofert: premiowania podmiotów z wysokim poziomem uzwiązkowienia.
Obecnie ustawa przewiduje pięć obowiązujących kryteriów:
• jakość
• kompleksowość
• dostępność
• ciągłość
• cena
Każde z nich ma bezpośredni związek ze sposobem organizacji i udzielania świadczeń medycznych. Nowe kryterium — dotyczące struktury pracowniczej — nie mieści się w tej logice. To właśnie ten punkt wzbudził największe kontrowersje.
Przeczytaj też: Nie każdy bohater nosi pelerynę. Tak wygląda praca w LPR. Opowiada ratownik
Dlaczego eksperci mówią „nie”?
Biuro Analiz i Petycji Senatu wydało opinię, która jasno wskazuje, że katalog kryteriów oceny ofert ma charakter „kompleksowy i zamknięty”. Oznacza to, że nie można dopisywać nowych elementów, jeśli nie dotyczą bezpośrednio jakości, dostępności lub organizacji świadczeń zdrowotnych.
W ocenie BAP:
• przynależność do związków zawodowych nie może być kryterium oceny ofert
• nie można przyznawać za nią punktów
• nie może wpływać na wynik konkursów ofert
• brak jest podstaw prawnych oraz przestrzeni interpretacyjnej, by takie kryterium włączyć do systemu
Eksperci ostrzegają również, że dodanie kryterium „społecznego” mogłoby zaburzyć przejrzystość postępowań i stawiać w uprzywilejowanej pozycji podmioty, w których uzwiązkowienie jest naturalnie wyższe.
Czy w ogóle da się to wprowadzić?
Choć za petycją stoją ważne argumenty społeczne i pracownicze, jej szanse na realizację są niewielkie. Aby uzwiązkowienie mogło stać się jednym z kryteriów NFZ, konieczna byłaby szeroka nowelizacja ustawy i zmiana całego systemu kontraktowania świadczeń.
Jak podkreśla Biuro Analiz i Petycji, propozycja „nie ma podstaw prawnych i nie wpisuje się w logikę systemu kontraktowania świadczeń”. Dlatego wszystko wskazuje na to, że Senat odrzuci wniosek — nie ze względów merytorycznych, lecz formalnych.
Źródła:
https://www.nfz.gov.pl
https://isap.sejm.gov.pl
https://www.senat.gov.pl
https://ratmed.org/index.php/2024/01/18/bedzie-nowelizacja-przepisow-w-zakresie-mozliwosci-wykonywania-zawodu-ratownika-medycznego-na-podstawie-umowy-cywilnoprawnej-w-oparciu-o-jednoosobowa-dzialalnosc-gospodarcza-bez-tworzenia-podmiotu-lec/
https://lexlege.pl/ustawa-o-swiadczeniach-opieki-zdrowotnej-finansowanych-ze-srodkow-publicznych/art-148/
