Ulga na dziecko a rozwód. Kto ma prawo do odliczenia w rocznym PIT?
Ulga na dziecko to jedno z najczęściej wykorzystywanych odliczeń w rocznym PIT. W przypadku rozwodu lub separacji zasady jej stosowania potrafią jednak budzić poważne wątpliwości. Wielu rodziców utożsamia prawo do ulgi z samym faktem płacenia alimentów albo formalnym posiadaniem władzy rodzicielskiej. Przepisy podatkowe wymagają jednak znacznie więcej i każdorazowo nakazują analizować realną sytuację dziecka.
• Zasady korzystania z ulgi prorodzinnej po rozwodzie
• Władza rodzicielska w praktyce podatkowej
• Ulga na pełnoletnie dzieci po rozwodzie
• Podział ulgi między rodziców i brak porozumienia
Zasady korzystania z ulgi prorodzinnej po rozwodzie
Do 30 kwietnia 2026 r. podatnicy składają zeznania roczne za 2025 r. Część z nich skorzysta z ulgi na dziecko, jednak w okolicznościach rozwodowych prawo do tego odliczenia bywa błędnie interpretowane. Zgodnie z art. 27f ust. 1 ustawy o PIT, ulga przysługuje podatnikowi, który w danym roku wykonywał władzę rodzicielską, był opiekunem prawnym dziecka zamieszkującego z nim lub pełnił funkcję rodziny zastępczej.
Sam fakt rozwodu nie przesądza o utracie prawa do ulgi. Decydujące znaczenie ma sposób realizowania obowiązków wobec dziecka w roku podatkowym, a nie wyłącznie status formalny wynikający z orzeczenia sądu.
Władza rodzicielska w praktyce podatkowej
Władza rodzicielska, zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, obejmuje pieczę nad osobą i majątkiem dziecka oraz jego wychowanie. Na gruncie podatkowym kluczowe jest jednak jej rzeczywiste wykonywanie. Oznacza to codzienne zaangażowanie w zaspokajanie potrzeb dziecka: bytowych, zdrowotnych, edukacyjnych i emocjonalnych.
Przykładowo, w sytuacji gdy jeden z rodziców ogranicza swoje działania do uiszczania alimentów i nie uczestniczy realnie w wychowaniu dziecka, organy podatkowe mogą uznać, że nie wykonuje on władzy rodzicielskiej w rozumieniu ustawy o PIT. Sam obowiązek alimentacyjny nie przesądza o prawie do skorzystania z ulgi.
Ulga na pełnoletnie dzieci po rozwodzie
Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności zasady korzystania z ulgi ulegają zmianie. Odliczenie może przysługiwać do ukończenia 25. roku życia, jeżeli dziecko się uczy i nie przekroczy ustawowego limitu dochodów, albo bez względu na wiek, gdy pobiera rentę socjalną lub zasiłek pielęgnacyjny.
W takim przypadku podstawą do skorzystania z ulgi jest wykonywanie obowiązku alimentacyjnego. Oznacza to, że również rodzic, który wcześniej nie miał prawa do odliczenia, może je uzyskać, o ile spełnione są warunki określone w art. 27f ust. 6 ustawy o PIT.
Podział ulgi między rodziców i brak porozumienia
Rodzice mogą wspólnie ustalić sposób podziału ulgi, pod warunkiem że łączna kwota odliczenia nie przekroczy limitu przewidzianego w ustawie. Przy braku porozumienia zastosowanie mają przepisy art. 27f ust. 4 ustawy o PIT. W przypadku pieczy naprzemiennej odliczenie następuje w częściach równych, natomiast w pozostałych przypadkach całość ulgi przysługuje temu rodzicowi, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania.
Stanowisko organów podatkowych w tym zakresie jest jednolite. W interpretacjach podkreśla się, że:
„Warunkiem niezbędnym do zastosowania ulgi na dzieci w stosunku do małoletniego dziecka jest wykonywanie władzy rodzicielskiej (a nie samo jej posiadanie). (…) samo tylko uiszczanie alimentów na rzecz dziecka nie wypełnia tak rozumianego określenia ‘wykonywanie władzy rodzicielskiej’”.
Źródła: https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-prawo-do-ulgi-na-dziecko-w-zeznaniu-rocznym-a-rozwod-malzonkow, https://www.inforlex.pl/dok/tresc,FOB0000000000006908620,Prawo-do-ulgi-prorodzinnej-na-dziecko-w-przypadku-wykonywania-wylacznej-wladzy-rodzicielskiej-przez-jednego-z-rodzicow-po-rozwodzie-Interpretacja-indywidualna-z-dnia-2-kwietnia-2025-r-Dyrektor.html, https://lexlege.pl/ustawa-o-podatku-dochodowym-od-osob-fizycznych/art-27f/, https://www.podatnik.info/publikacje/do-kiedy-pit-za-2025-w-2026,6018e1
