Nowa legitymacja emeryta-rencisty od 2026 roku. Realne zniżki, ulgi i ułatwienia
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotowuje się do wdrożenia istotnych zmian w dokumentowaniu statusu świadczeniobiorców. Nadchodząca reforma nie tylko unowocześni wygląd legitymacji, ale przede wszystkim znacząco podniesie standardy ich bezpieczeństwa, dostosowując dokumenty do rygorystycznych wymogów prawnych. Sprawdzamy, jak proces wymiany wpłynie na codzienność milionów Polaków i jakie nowe możliwości oferuje cyfryzacja usług ZUS.
Jakie zmiany wprowadza ZUS od 12 lipca 2026 roku w zakresie legitymacji emeryta-rencisty?
Dotychczasowe legitymacje nie spełniają wymogów ustawy o dokumentach publicznych z 2018 roku, która nakłada na instytucje obowiązek stosowania minimalnych zabezpieczeń przed fałszerstwem. W związku z tym od 12 lipca 2026 roku stare blankiety przestaną być wydawane i znikną z obiegu, co stanowi kompletną przebudowę formy dokumentu opisywanego jako bezpieczniejszy.
Nowa legitymacja będzie solidną kartą z tworzywa sztucznego o wymiarach 85,60 mm x 53,98 mm, przypominającą standardową kartę płatniczą. Dokument ten, wykonany według nowego, plastikowego wzoru z ulepszonych materiałów, jest opisywany jako trwalszy niż dotychczasowy papierowy kartonik. Dodatkowym udogodnieniem dla osób niewidomych i niedowidzących będzie umieszczone na rewersie oznaczenie „LER” wykonane alfabetem Braille’a.
Nowe przepisy, obejmujące około 8,1 miliona osób pobierających świadczenia z ZUS, wprowadzają szereg zaawansowanych zabezpieczeń, które mają utrudnić zadanie fałszerzom. W kartach zastosowane zostaną elementy takie jak tło giloszowe, mikrodruki oraz grafiki widoczne w promieniowaniu UV, co upodobni je do dowodów osobistych. Dzięki tym rozwiązaniom trudniej będzie podrobić dokument i bezprawnie wyłudzić świadczenia lub ulgi na czyjeś dane.
Czy wymiana starych legitymacji emeryta-rencisty na nowe jest obowiązkowa i jak przebiega?
Zgodnie z przepisami nie ma obowiązku wymiany starych legitymacji na nowe wzory, a dokumenty wydane przed 12 lipca 2026 roku zachowują swoją ważność przez okres, na jaki zostały wystawione. Osoby posiadające bezterminowe lub aktualne dokumenty mogą z nich nadal spokojnie korzystać, choć po wskazanej dacie ZUS nie będzie już wydawał blankietów starego typu.
Wymiana legitymacji na nowy wzór nastąpi automatycznie w sytuacjach takich jak przejście na emeryturę, zmiana danych osobowych (np. nazwiska lub numeru PESEL) czy wystąpienie o duplikat z powodu utraty dokumentu. Proces ten będzie przebiegał bez pośpiechu, a szacuje się, że w ciągu najbliższych 5-7 lat większość osób naturalnie wymieni stare dokumenty na plastikowe karty.
W przypadku konieczności zgłoszenia zmiany nazwiska, adresu lub statusu świadczenia, należy złożyć w ZUS wniosek o wymianę legitymacji na formularzu ERL, do którego nie trzeba dołączać dodatkowych dokumentów. Zakład rozpatruje takie wnioski w terminie 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Jakie są koszty związane z wprowadzeniem nowych legitymacji emeryta-rencisty i czy wpływają na ulgi?
Obecne papierowe legitymacje są uznawane za zbyt proste do podrobienia i praktycznie bezbronne wobec współczesnych technik fałszerskich. Zastosowanie lepszych materiałów i zaawansowanych zabezpieczeń sprawi, że koszt wyprodukowania jednej sztuki wzrośnie z około 1 zł do 2,24 zł, co jest zgodne z wymaganiami rozporządzenia MSWiA.
Mimo że w perspektywie dekady zmiany te wygenerują niemal 4,6 mln zł dodatkowych wydatków, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapewnia, że nie obciążą one budżetu państwa ani samorządów. Wszystkie koszty pokryje ZUS z własnych środków, a wprowadzone zabezpieczenia utrudnią nielegalne wykorzystanie skradzionych dokumentów.
Dla samych świadczeniobiorców wymiana pozostanie bezpłatna, a nowa legitymacja będzie nadal stanowić podstawę do korzystania z dotychczasowych ulg i zniżek w aptekach, muzeach czy środkach transportu. Opłata może zostać naliczona jedynie w sytuacji zgubienia lub zniszczenia dokumentu z winy użytkownika.
Jakie możliwości oferuje elektroniczna mLegitymacja dla emerytów i rencistów?
Od 1 stycznia 2023 roku ZUS wydaje legitymacje jednocześnie w formie plastikowej karty oraz elektronicznej mLegitymacji dostępnej w aplikacji mObywatel. Osoby przechodzące na emeryturę od tego dnia automatycznie otrzymują domyślnie tylko wersję cyfrową, a chcąc posiadać fizyczny dokument, muszą złożyć dodatkowy wniosek ERL.
Elektroniczny dokument działa na każdym smartfonie z internetem i pojawia się w aplikacji natychmiast po aktywacji, co wymaga zalogowania się Profilem Zaufanym i wybrania odpowiedniej opcji z listy. Mobilna mLegitymacja, której wprowadzenie wynika z wymogów prawnych, musi być akceptowana przez urzędników, kasjerów i kierowców na równi z tradycyjną kartą.
Ministerstwo Cyfryzacji podkreśla, że mLegitymacja ma pełną moc prawną identyczną jak jej plastikowy odpowiednik. Użytkownicy mogą okazywać status emeryta w telefonie lub za pomocą nowej karty, której format zbliżony do dokumentu tożsamości ułatwia przechowywanie w standardowym portfelu.
Źródło: PAP
