Alergia pokarmowa u dzieci i dorosłych

Alergia pokarmowa u dzieci i dorosłych
pixabay
Autor Agata Wiencierz21.10.2020

Alergia pokarmowa jest niepożądaną reakcją organizmu na produkt spożywczy, który u zdrowej części populacji nie wywołuje żadnych efektów. Objawy mogą być uogólnione i dotyczyć całego organizmu, przy czym mogą mieć związek tylko z jednym jego organem, np. ze skórą. Szacuje się, że około 3% populacji doświadczyło alergii na jakiś składnik pożywienia. Sprawdź, jakie są przyczyny alergii oraz jak jest diagnozowana.

Czym jest alergia pokarmowa?

Alergia pokarmowa jest niepożądaną reakcją organizmu na produkt spożywczy, który u zdrowej części populacji nie wywołuje żadnych efektów niepożądanych. Reakcje na alergeny pokarmowe mogą mieć różne nasilenie – od słabych aż po zagrażające życiu (wstrząs anafilaktyczny), a nasilenie objawów zależy od danej osoby. Szacuje się, że około 3% populacji doświadcza różnych alergii pokarmowych.

Przyczyny powstawania alergii pokarmowych

Alergia powstaje na skutek nadmiernej odpowiedzi układu odpornościowego organizmu. Przeciwciała uznają składniki danego pożywienia za niebezpieczeństwo, co prowadzi do wydzielenia mediatorów stanu zapalnego i degranulacji komórek układu odpornościowego. Najczęstszymi alergenami pokarmowymi są: mleko, jajka, orzechy, ryby i owoce morza, soja oraz zboża.

Występowanie alergii w rodzinie znacznie zwiększa prawdopodobieństwo pojawienia się jej u dzieci.

Objawy alergii pokarmowych u dzieci i dorosłych

Alergie pokarmowe mogą wywoływać objawy ze strony układu pokarmowego lub wzmagać objawy innych chorób alergicznych. Mogą pojawić się: nudności i bóle brzucha, biegunka i wymioty. Spożycie pokarmu, na który ma się alergię może wywołać lub zaostrzyć atopowe zapalenie skóry, a nawet prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego. Alergie pokarmowe mogą prowadzić do zapalenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, np. żołądka lub do nasilenia choroby refluksowej.

Niektóre alergie pokarmowe, jak te na orzechy, mogą prowadzić do bardzo niebezpiecznych objawów, jak obrzęk języka i gardła.

Alergeny zawarte w pokarmie mogą prowadzić do wystąpienia wysypki i świądu, prowokować kichanie i nieżyt nosa.

U małych dzieci i niemowląt alergie prowadzą zazwyczaj do objawów ze strony układu pokarmowego. W okresie niemowlęcym można zaobserwować biegunki, ulewanie i zwracanie pokarmu, refluks, kolki jelitowe. Objawy ze strony skóry u małych dzieci mogą obejmować: pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy i zespół alergii jamy ustnej (świąd, grudki i obrzęk w jamie ustnej).

Diagnoza alergii pokarmowych u dzieci i dorosłych

Lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad z pacjentem dotyczący rodzajów pokarmu wywołujących reakcję organizmu oraz okoliczności jego spożywania (czasem wysiłek fizyczny może potęgować objawy). Warto wiedzieć, czy alergie występowały u bliskich członków rodziny.

Możliwe jest wykonanie testów płatkowych oraz testów skórnych – w ich przypadku większe znaczenie ma wynik negatywny, potwierdzający brak uczulenia na dany składnik diety. Testy płatkowe mają znaczenie w diagnozowaniu alergii z reakcją opóźnioną, natomiast testy skórne dotyczą alergii IgE zależnej (z reakcją natychmiastową). Czasem wykonuje się oznaczenia swoistych IgE, a pomocniczo także pomiar liczby eozynofilii we krwi lub całkowitego miana IgE.

Leczenie alergii pokarmowych u dzieci i dorosłych

Przy podejrzeniu alergii na jakiś składnik diety u swojego dziecka warto wyeliminować aż do wizyty u lekarza. Jeśli pojawiają się objawy jak obrzęk warg i twarzy lub, co gorsza, objawy ze strony układu oddechowego, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub z pogotowiem. To samo dotyczy dorosłych, u których wystąpiła ciężka reakcja na dany składnik pożywienia.

Zarówno u dzieci jak i dorosłych z alergiami pokarmowymi zalecana jest dieta eliminacyjna. Na rynku istnieje szereg mieszanek specjalistycznych do karmienia niemowląt i małych dzieci z alergiami pokarmowymi.

Farmakoterapia stosowana jest zazwyczaj w przypadku skórnych objawów alergii – lekarz może zalecić przyjmowanie leków przeciwhistaminowych lub glikokortykosteroidów. Gdy istnieje ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego, chorzy są zaopatrzani w ampułkostrzykawę z adrenaliną, która jest jedyną skuteczną metodą w takim przypadku.

Większość dzieci „wyrasta” z alergii pokarmowych, a u około 1/3 chorych alergie mogą zniknąć samoczynnie po roku do dwóch lat od uczulenia. Niestety, nie wszystkie alergie są krótkotrwałe – wtedy jedynym możliwym działaniem jest unikanie danego pokarmu.

Alergie a nietolerancje pokarmowe

Wiele osób myli nietolerancje pokarmowe z alergiami. W przypadku tych pierwszych, nie występuje reakcja układu odpornościowego na dany składnik pożywienia, a objawy wynikają z zaburzeń jego przemiany, np. braku odpowiedniego enzymu. Powszechnie znanym przykładem jest w tym przypadku nietolerancja laktozy – cukru zawartego w mleku. Osoby nietolerujące mleka (czyli de facto cukru w nim zawartego) nie posiadają laktazy, czyli enzymu umożliwiającego właściwe trawienie laktozy. Gdy organizm nie trawi tego cukru, dostaje się on do jelit, gdzie fermentuje, prowadząc do nieprzyjemnych objawów: wzdęć, bólu brzucha i biegunki po spożyciu mleka.

Nietolerancje pokarmowe, tak jak alergie, wymagają wyeliminowania danego składnika pożywienia z diety.

Następny artykuł