Pleśń i żywe szkodniki. To znaleźli w żywności wiezionej do Polski
W 2025 roku Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych skontrolowała ponad 81 tys. partii żywności importowanej spoza UE – więcej niż rok wcześniej. Mimo większej liczby kontroli, spadła liczba zakazów wprowadzania towarów do obrotu, co może świadczyć o poprawie jakości części importowanych produktów.
Najczęściej sprawdzane były towary z Ukrainy, Turcji, Chin i Wietnamu, przy czym to produkty z Ukrainy i Chin najczęściej budziły zastrzeżenia inspektorów. Wśród kontrolowanych grup dominowały przetwory owocowo-warzywne, ryby, nasiona oleiste oraz świeże owoce i warzywa. Te ostatnie wciąż okazują się jedną z najbardziej problematycznych kategorii na granicy.
Jakie były główne trendy w kontroli żywności importowanej do Polski w 2025 roku w porównaniu do 2024
W 2025 roku wojewódzkie jednostki Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) przeprowadziły kontrolę 81 095 partii artykułów rolno-spożywczych importowanych z krajów trzecich, co stanowi wzrost w stosunku do roku 2024, kiedy to weryfikacji poddano 78 193 partie. Mimo intensyfikacji działań kontrolnych, odnotowano zdecydowany spadek liczby wydanych zakazów wprowadzania towarów do obrotu, będących negatywnymi decyzjami administracyjnymi. Jednocześnie struktura geograficzna i produktowa importu pozostała stabilna; najczęściej kontrolowano towary z Ukrainy, Turcji, Chin oraz Wietnamu, przy czym najwięcej negatywnych decyzji dotyczyło produktów z Ukrainy i Chin. Zgodnie z danymi, dominującymi grupami towarowymi podlegającymi inspekcji w obu analizowanych latach były przetwory owocowe i warzywne, nasiona roślin oleistych, ryby i ich przetwory oraz świeże owoce i warzywa pochodzące z krajów trzecich.
W obszarze świeżych owoców i warzyw w 2025 roku wydano 21 protokołów niezgodności z normami handlowymi UE, które objęły łącznie 22 partie produktów, głównie z Rosji, Turcji oraz Iranu. W porównaniu do roku poprzedniego liczba ta utrzymała się na zbliżonym poziomie, gdyż w 2024 roku sporządzono 20 takich protokołów, dotyczących wówczas przede wszystkim towarów z Rosji, Kazachstanu i Mołdawii. Powyższe dane wskazują na systematyczność działań kontrolnych IJHARS w zakresie egzekwowania norm jakości handlowej na granicach państwa.
Jakie były przyczyny negatywnych decyzji administracyjnych dla żywności importowanej w 2025 roku?
W 2025 roku IJHARS wydała łącznie 95 negatywnych decyzji administracyjnych, które dotyczyły 119 partii artykułów rolno-spożywczych pochodzących z zagranicy. Jest to wynik świadczący o znaczącym spadku liczby restrykcji rok do roku, biorąc pod uwagę, że w 2024 roku wydano 234 takie decyzje obejmujące 332 partie produktów. Decyzje te są podejmowane w sytuacjach, gdy kontrolowany towar nie spełnia określonych wymagań jakości handlowej.
Główne przyczyny odmowy dopuszczenia towarów do obrotu obejmowały uchybienia natury biologicznej i fizykochemicznej, takie jak obecność żywych i martwych szkodników, pleśń oraz objawy zepsucia. Ponadto w 2025 roku stwierdzano uchybienia w zakresie niespełnienia wymagań dla produktów rolnictwa ekologicznego oraz przekroczenia dopuszczalnych parametrów zawartości siarczynów, glazury, wilgotności oraz wskaźnika HMF.
W analizowanym okresie najczęściej kwestionowane grupy produktów obejmowały przetwory warzywne i rybne, przyprawy, zioła, napoje bezalkoholowe, soki, mrożone owoce oraz wyroby ciastkarskie. Zgodnie z danymi analitycznymi, u podstaw wydawanych zakazów leżały zarówno błędy w składzie, jak i nieprawidłowości w dokumentacji technicznej produktów, co bezpośrednio rzutowało na ocenę ich jakości handlowej.
Jakie były główne nieprawidłowości wykryte w żywności importowanej z Ukrainy w 2025 roku?
W 2025 roku najwięcej negatywnych decyzji administracyjnych wydano względem żywności pochodzącej z Ukrainy, gdzie kontrolerzy zakwestionowali 21 partii towaru z powodu różnych uchybień. Wśród zidentyfikowanych nieprawidłowości kluczowe miejsce zajmowało przekroczenie daty minimalnej trwałości produktu.
Warto zauważyć, że skala uchybień w imporcie z Ukrainy uległa znacznemu zmniejszeniu w ujęciu rocznym; w 2024 roku podważono aż 198 partii produktów z tego kierunku. Jednocześnie należy wskazać na przesunięcia w zestawieniu najczęściej kontrolowanych państw, gdzie w 2024 roku istotną rolę odgrywała Rosja, zastąpiona w 2025 roku przez Wietnam. Kolejną istotną przyczyną wydawania zakazów w 2025 roku było przekroczenie norm zawartości substancji dodatkowych, takich jak siarczyny, czy też parametrów fizykochemicznych typu glazura i wilgotność.
Dominującym problemem w 2025 roku okazało się jednak błędne oznakowanie produktów, obejmujące brak informacji w języku polskim, nieprawidłowe wskazanie kraju pochodzenia, gatunku, czy też nieuprawnione użycie określenia „bez GMO”. Ponadto wykrywano błędy w nazewnictwie produktów, niewłaściwe podawanie ilości netto, nieodpowiednią wielkość czcionek oraz brak wymaganych danych o sposobie przetworzenia.
Jakie były najczęściej kwestionowane świeże owoce i warzywa importowane do Polski w 2024 roku?
W 2024 roku Inspekcja skontrolowała 8 449 partii świeżych owoców i warzyw, co wpisało się w ogólny trend wzrostowy liczby kontroli żywności importowanej do kraju. W rezultacie prowadzonych działań wydano 234 negatywne decyzje, a wśród państw wysyłających kwestionowane partie znalazły się między innymi Chiny (17 partii), Mjanma (15 partii) oraz Wielka Brytania (14 partii). Organem odpowiedzialnym za wydawanie stosownych protokołów niezgodności w tym obszarze pozostaje niezmiennie IJHARS.
Analiza danych za rok 2024 wskazuje, że do najczęściej kwestionowanych produktów w tej kategorii należały cebula, śliwki, ogórki oraz żurawina. Co więcej, w 2025 roku profil najczęściej kwestionowanych warzyw uległ zmianie, obejmując głównie marchew, cebulę oraz paprykę. W obu okresach kontrolerzy identyfikowali powtarzające się problemy związane z jakością biologiczną towarów.
Dr Białas podkreśla, że w przypadku świeżych produktów kontrolerzy najczęściej wykrywali błędne oznakowanie.
Oprócz błędów w etykietowaniu, nagminnym uchybieniem stwierdzanym w 2024 roku w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw były widoczne objawy zepsucia oraz zapleśnienia partii towaru.
