Te roczniki muszą wymienić prawo jazdy: Oto ostateczna data dla kierowców
Wprowadzenie nowych regulacji prawnych wymusza na milionach polskich kierowców rewizję ważności posiadanych dokumentów uprawniających do prowadzenia pojazdów. Proces ten, będący wynikiem ujednolicania przepisów wewnątrz Unii Europejskiej, nakłada konkretne ramy czasowe na osoby dysponujące dokumentami wydanymi bez określonej daty ważności. Zrozumienie harmonogramu wymiany, struktury kosztów oraz specyficznych wymagań proceduralnych staje się kluczowe dla zachowania ciągłości dokumentacji administracyjnej w nadchodzącej dekadzie.
Kiedy i dlaczego bezterminowe prawa jazdy wydane przed 2013 rokiem będą musiały zostać wymienione?
Obowiązek wymiany dokumentów prawa jazdy, które pierwotnie wydawano bez określonej daty ważności, wynika bezpośrednio z zapisów unijnej dyrektywy oraz zmian przyjętych przez Parlament Europejski. Wcześniejsza nowelizacja polskiej ustawy o kierujących miała na celu precyzyjne dostosowanie krajowych norm prawnych do wymogów wspólnotowych, co skutkuje koniecznością odświeżenia blankietów przez znaczną grupę obywateli.
Zgodnie z przyjętym harmonogramem, prawa jazdy wydane przed 19 stycznia 2013 roku stracą swoją administracyjną ważność w latach 2028–2033, co nakłada na około 15 milionów kierowców obowiązek zgłoszenia się do właściwych organów administracji w celu uzyskania nowego dokumentu. Proces ten jest rozłożony w czasie, aby zapewnić płynność obsługi wniosków w urzędach komunikacji na terenie całego kraju.
Jednocześnie należy podkreślić, że konieczność wymiany samego blankietu nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami, co potwierdziła Anna Szumańska z Ministerstwa Infrastruktury, wskazując na trwałość nabytych kwalifikacji mimo zmiany zasad dotyczących dokumentów. Zmiany te dotykają wszystkich posiadaczy bezterminowych praw jazdy, przy czym obecna procedura przewiduje także inne okoliczności wymagające aktualizacji dokumentu niż tylko upływ ustawowych terminów.
Jakie są nowe zasady ważności praw jazdy i kto musi je wymienić?
W rezultacie ujednolicenia przepisów unijnych, nowo wydawane dokumenty w Polsce posiadają maksymalny okres ważności wynoszący 15 lat, co dotyczy w szczególności kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E oraz T. Dorota Kolińska z biura prasowego Parlamentu Europejskiego doprecyzowała, że okres ten może zostać skrócony do 10 lat w sytuacjach, gdy prawo jazdy pełni jednocześnie funkcję dokumentu tożsamości.
Zgodnie z danymi, krótsze terminy ważności obowiązują dla kategorii zawodowych, takich jak C1, C, D1 czy D wraz z ich rozszerzeniami o przyczepy, gdzie dokumenty są wydawane na okres nieprzekraczający 5 lat. Wyjątki od standardowego 15-letniego cyklu wymiany występują również wtedy, gdy orzeczenie lekarskie wskazuje na ograniczenia zdrowotne, na przykład wadę wzroku, co skutkuje naniesieniem odpowiedniego kodu w rubryce nr 12 i skróceniem ważności dokumentu.
Obowiązek zgłoszenia się do urzędu dotyczy każdego posiadacza dokumentu wydanego przed 19 stycznia 2013 roku, a także osób, których aktualne prawo jazdy traci ważność w 2026 roku lub zostało zgubione bądź zniszczone. Po upływie wyznaczonego terminu administracyjnego, kierowca jest zobligowany do pozyskania nowego blankietu, aby móc legalnie uczestniczyć w ruchu drogowym.
Jaka jest procedura i jakie są przewidywane koszty wymiany prawa jazdy?
Procedura wymiany wymaga od wnioskodawcy zgromadzenia odpowiedniej dokumentacji, w tym wypełnionego formularza wniosku, który wraz z niezbędnymi oświadczeniami można pobrać w urzędzie lub ze stron internetowych wydziałów komunikacji. Istnieje również możliwość dokonania wymiany w terminie wcześniejszym niż wynikający z przepisów, jeśli posiadacz dokumentu wystąpi z taką inicjatywą.
Do wniosku należy dołączyć aktualną, kolorową fotografię o wymiarach 35 x 45 mm na jasnym tle, kserokopię dotychczasowego dokumentu oraz dowód uiszczenia opłaty administracyjnej. Niezbędne jest także złożenie oświadczeń o zapoznaniu się z przepisami Kodeksu karnego dotyczącymi składania fałszywych zeznań oraz wynikających z ustawy o kierujących pojazdami.
Aktualny koszt wydania blankietu wynosi 100 zł, jednak zgodnie z danymi rządowymi w pierwszej połowie 2026 roku nastąpi podwyżka, w wyniku której opłata ta wzrośnie do 115,50 zł. Co więcej, w przypadku dokumentów terminowych, koszt badania lekarskiego wynosi obecnie 200 zł, co należy uwzględnić w całkowitym budżecie operacji wymiany dokumentu.
Jakie zmiany dotyczące badań lekarskich mogą dotyczyć kierowców seniorów?
Kwestia obowiązkowej weryfikacji stanu zdrowia kierowców w wieku 65 lat i starszych stała się przedmiotem intensywnej debaty w strukturach unijnych, generując liczne emocje w państwach członkowskich. Pierwotne założenia Komisji Europejskiej zakładały rygorystyczne podejście, według którego seniorzy musieliby poddawać się badaniom co 5 lat pod rygorem automatycznej utraty ważności dokumentu w przypadku negatywnej opinii lekarza lub braku badania.
Ostatecznie Parlament Europejski przyjął rozwiązanie kompromisowe, odrzucając odgórne skrócenie ważności uprawnień dla seniorów, co miało na celu uniknięcie potencjalnej dyskryminacji tej grupy wiekowej. Zgodnie z wyjaśnieniami Doroty Kolińskiej, państwa członkowskie zachowają jednak autonomię w decydowaniu o skracaniu ważności dokumentu do np. 5 lat dla osób powyżej 65. roku życia, co ma służyć częstszej kontroli medycznej lub zachęcać do udziału w kursach doszkalających.
W rezultacie nadchodzących zmian w przepisach, standardowa procedura uzyskiwania lub przedłużania dokumentu będzie obejmować badania wzroku oraz układu krążenia. Jednocześnie nowe regulacje pozwolą krajom Unii na zastąpienie klasycznych badań lekarskich dla kierowców pojazdów osobowych i motocykli systemem samooceny lub innymi formami weryfikacji opracowanymi na poziomie krajowym.
Źródło: PAP
