Alfa-fetoproteina (AF) – co to jest? Co oznacza podwyższony poziom alfa-fetoproteiny?

Alfa-fetoproteina (AF) – co to jest?

Alfa-fetoproteina (AF) to białko wytwarzane przez woreczek żółtkowy zarodka i wątrobę rozwijającego się płodu. Oznaczenie jego poziomu w surowicy, płynie owodniowym i moczu może stanowić test przesiewowy w kierunku wad wrodzonych. Jeśli stężenie alfa-fetoproteiny jest wysokie u osoby dorosłej, może to świadczyć o uszkodzeniu wątroby i obecności niektórych nowotworów.

AF jest wytwarzane, gdy komórki wątroby się regenerują. W przypadku przewlekłych chorób wątroby, takich jak zapalenie wątroby i marskość wątroby, ale także polipowatości jelit czy chorobie Leśniowskiego-Crohna, białko to może być chronicznie podwyższone. Również niektóre guzy mogą generować bardzo wysokie stężenia alfa-fetoproteiny, tak dzieje się w przypadku najczęstszego typu raka wątroby – wątrobowokomórkowego oraz w rzadkim typie raka wątroby, który najczęściej występuje u niemowląt –wątrobiaka zarodkowego. Wysoki poziom AF występuje też u niektórych pacjentów ze zdiagnozowanym rakiem jądra lub jajnika.

Alfa-fetoproteina (AF) – kiedy wykonuje się badanie?

Alfa-fetoproteina (AF) jest markerem nowotworowym. Oznacza to, że może służyć do diagnozowania nowotworów, a dokładniej raka wątroby, rzadziej raka jądra i jajnika. Często badanie stężenia AF jest także zlecane w celu monitorowania stanu osób z przewlekłymi chorobami wątroby, takimi jak marskość wątroby, WZW typu B i WZW typu C, ponieważ w tych przypadkach pojawia się zwiększone ryzyko zachorowania na raka wątroby. Jeśli u pacjenta rozpoznano raka wątrobowokomórkowego lub inny rodzaj guza wytwarzającego AF, test badający poziom alfa-fetoproteiny może być użyty do monitorowania odpowiedzi na terapię antynowotworową oraz ryzyka nawrotu.

Badanie wykonuje się również u kobiet ciężarnych, poziom alfa-fetoproteiny (AF) wzrasta od końca pierwszego trymestru, a zaczyna spadać po 32 tygodniu ciąży. AF w surowicy matki stanowi część potrójnych lub poczwórnych genetycznych testów prenatalnych i umożliwia wykrycie wad rozwojowych dziecka, zwłaszcza układu nerwowego (cewy nerwowej).

Alfa-fetoproteina (AF) – wyniki badania

Podwyższony poziom alfa-fetoproteiny (AF) może wskazywać na obecność raka, najczęściej raka wątroby, ale także raka jajnika lub jądra. Jednak należy pamiętać, że nie dzieje się to w każdym przypadku. Poziom AF powyżej normy można czasami zaobserwować w przypadku innych nowotworów, takich jak: rak żołądka, okrężnicy, płuc, piersi i chłoniaka. Inne choroby, takie jak marskość i zapalenia wątroby, również mogą powodować wzrost poziomu tego białka we krwi.

Monitorowanie stężenia alfa-fetoproteiny umożliwia ocenę skuteczności zastosowanego leczenia przeciwnowotworowego – jego zmniejszające się poziomy wskazują na pozytywne efekty terapii. Jeśli poziom AF zaczyna rosnąć, prawdopodobnie mamy do czynienia z nawrotem. Warto wspomnieć, że pierwsze badanie musi być wykonane przed leczeniem w innym wypadku test nie będzie przydatny.

Podczas przewlekłej choroby wątroby, takiej jak WZW B, WZW C czy marskość podnoszący się poziom AF może świadczyć o tym, że zwiększa się ryzyko zachorowania na raka wątroby.