Ból ucha – przyczyny, diagnostyka, leczenie, domowe sposoby na ból ucha
pixabay
Autor Magdalena Samecka - 19 Października 2020

Ból ucha – przyczyny, diagnostyka, leczenie, domowe sposoby na ból ucha

Ból ucha to objaw mogący świadczyć o chorobach związanych z narządem słuchu, takich jak: ostre zapalenie ucha środkowego, uraz lub obecność ciała obcego, a także o schorzeniach niezwiązanych bezpośrednio z uchem. Ból ucha może się pojawić w przebiegu zapalenia zatok, zaawansowanej próchnicy, a nawet zawału serca. Jak rozpoznać przyczynę bólu ucha?

Ból ucha – charakterystyka

Ból ucha najczęściej pojawia się u dzieci, choć dorośli również cierpią z jego powodu. Może on być objawem chorób związanych bezpośrednio z narządem słuchu, mówi się wówczas o otalgii pierwotnej lub symptomem chorób zlokalizowanych poza uchem, jest to otalgia wtórna.

Ucho zbudowane jest z trzech części, wyróżnia się:

  • ucho zewnętrzne (małżowina uszna oraz przewód słuchowy zewnętrzny) – wychwytuje ono fale dźwiękowe i kieruje na błonę bębenkową,
  • ucho środkowe (jama bębenkowa, wyrostek sutkowaty i trąbka słuchowa) – wzmacnia fale dźwiękowe i doprowadza je do ucha wewnętrznego,
  • ucho wewnętrzne (błędnik kostny, błędnik błoniasty oraz nerw przedsionkowo–ślimakowy) – jest narządem słuchu, odpowiada również za zmysł równowagi.

Ból ucha może być spowodowany stanem zapalnym (o podłożu bakteryjnym, wirusowym lub grzybiczym), obecnością ciała obcego, urazów termicznych bądź ciśnieniowych, a nawet nowotworem.

Ból ucha – przyczyny

Ból ucha może dotyczyć ucha zewnętrznego oraz ucha środkowego, ucho wewnętrzne natomiast nie ma unerwienia czuciowego, więc nie powoduje wrażeń bólowych.

Ból ucha – ucho zewnętrzne

Najczęstsze przyczyny powodujące ból ucha zewnętrznego to:

  • uraz mechaniczny małżowiny usznej, uraz termiczny (np. oparzenie, odmrożenie), uraz przewodu słuchowego – dochodzi do niego najczęściej podczas czyszczenia uszu patyczkiem kosmetycznym,
  • korki woskowinowe (brak odpowiedniej higieny uszu),
  • zapalenie ochrzęstnej małżowiny usznej,
  • ciało obce w przewodzie słuchowym – obecne najczęściej u niemowląt i małych dzieci,
  • krwiak małżowiny usznej – tępy uraz spotykany najczęściej u bokserów czy zapaśników, polega na gromadzeniu się krwi między chrząstką a skórą,
  • zapalenie ucha zewnętrznego – spowodowane najczęściej przewianiem, niedostatecznym wysuszeniem po kąpieli czy niewłaściwą higieną.

Ból ucha – ucho środkowe

Ból ucha środkowego to dolegliwość dotykająca bardzo często dzieci poniżej 6. roku życia, na co wpływa szczególna budowa anatomiczna tego narządu u maluchów. Wśród przyczyn bólu ucha środkowego dominują:

  • zapalenie ucha środkowego – to proces zapalny, który obejmuje błonę śluzową i struktury ucha środkowego, ból ucha zazwyczaj ma ostry charakter, jest bardzo silny, towarzyszy mu gorączka i obecność ropnej wydzieliny; często infekcja zostaje „przeniesiona” z nosogardła,
  • urazy głowy, których skutkiem jest pęknięcie w obrębie piramidy kości skroniowej,
  • uraz akustyczny – spowodowany hałasem o wysokim natężeniu,
  • uraz ciśnieniowy (tzw. barotrauma) – spowodowany gwałtownym wybuchem lub zmianami ciśnienia atmosferycznego,
  • zapalenie wyrostka sutkowego – to powikłanie po ostrym zapaleniu ucha środkowego; wyrostek sutkowy to część kości skroniowej zlokalizowana za uchem,
  • procesy nowotworowe.

Ból ucha – choroby niezwiązane z narządem słuchu

Jakie choroby mogą powodować ból ucha? Są to najczęściej:

  • choroby zębów i przyzębia, np. zapalenie miazgi, ropień okołowierzchołkowy,
  • neuralgia nerwu trójdzielnego, powoduje ona silny, krótkotrwały ból jednej połowy głowy – twarzy, okolicy skroni i ucha,
  • zespół stawu skroniowo–żuchwowego – objawia się napięciem mięśni w okolicy żuchwy oraz uciskiem nerwów, co upośledza funkcje stawu skroniowo-żuchwowego; w jego przebiegu mogą się pojawić bóle i trzaski żuchwy, trudności w poruszaniu nią, bóle głowy w okolicy skroni czy ból ucha,
  • zapalenie ślinianek,
  • zawał mięśnia sercowego,
  • zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego,
  • nowotwory głowy i szyi,
  • zapalenie tarczycy.

Ból ucha – diagnostyka

Co robić, gdy boli ucho? Ponieważ ból ucha może być spowodowany różnymi dolegliwościami, w tym poważnymi, zagrażającymi zdrowiu, należy skonsultować się ze specjalistą. Można w tym celu udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub od razu do laryngologa (lekarz pierwszego kontaktu zazwyczaj nie posiada odpowiedniego sprzętu, za pomocą którego mógłby przeprowadzić badanie laryngologiczne).

Laryngolog przeprowadzi badanie otoskopowe, czyli wziernikowanie ucha za pomocą otoskopu. Oceni zewnętrzny przewód słuchowy oraz błonę bębenkową. Czasami może zlecić również wykonanie audiometrii tonalnej, czyli badania słuchu, które służy do oceny progu słyszenia.

Ból ucha – leczenie

Leczenie bólu zależy od przyczyny, która go spowodowała. W leczeniu zapalenia ucha stosuje się antybiotyk doustny lub krople do ucha z antybiotykiem, w przypadku ciał obcych – usuwa się je, natomiast leczenie zatkanego przewodu słuchowego zewnętrznego polega na zastosowaniu kropli rozpuszczających woskowinę. W tym miejscu należy przypomnieć, że do czyszczeniu uszu nigdy nie używa się patyczków kosmetycznych, gdyż może to może doprowadzić do uszkodzenia błony bębenkowej, a jedynie specjalistycznych kropli dostępnych w aptece bez recepty, które zawierają wysokooczyszczone oleje.

Wśród domowych sposobów na ból ucha można wymienić ciepłe okłady przykładane do małżowiny, nie należy jednak tego zabiegu stosować w przypadku urazów oraz bardzo nasilonego, ostrego bólu ucha.

Następny artykuł