Tak objawia się cukrzyca u dziecka. Te 3 sygnały powinny zaalarmować rodziców

• Około 85–90% pacjentów z nowo rozpoznaną cukrzycą typu 1 nie ma w najbliższej rodzinie nikogo z tą chorobą.
• Zbyt późna diagnoza prowadzi do kwasicy ketonowej, która zagraża życiu i zdrowiu dziecka.
• Proste badanie glukometrem pozwala szybko ocenić, czy dziecko wymaga skierowania do szpitala.

Objawy cukrzycy u dziecka - na co zwrócić uwagę?

Początek choroby bywa mylący, ponieważ jej wczesne symptomy łatwo przypisać chwilowemu przemęczeniu lub zmianie diety. Profesor zwraca uwagę na mechanizm obronny organizmu:

– Gdy brakuje insuliny, rośnie stężenie glukozy we krwi. Organizm się broni i stara się wypłukać ten nadmiar cukru. W związku z tym pojawia się pragnienie. Dziecko zdecydowanie więcej pije i w efekcie też dużo siusia. Czasem zaczyna się moczyć w nocy albo budzi się i wstaje do toalety, czego wcześniej nie robiło. O chudnięciu wynikającym z nieprzyswajania pokarmu na poziomie komórkowym już mówiłam. I to jest ta podstawowa triada, te three występujące łącznie objawy – nadmiarowe picie, oddawanie dużej ilości moczu i chudnięcie, które powinny skłonić rodziców do szybkiej wizyty z dzieckiem u lekarza – wyjaśnia prof. Agnieszka Szypowska z Kliniki Diabetologii Dziecięcej i Pediatrii UCK WUM.

Do objawów mogą dołączyć także inne dolegliwości.

– Tych objawów może być też więcej, np. kurcze nóg wynikające z wypłukiwania z organizmu mikroelementów, szorstka, sucha skóra, czasem pojawiające się zakażenia grzybiczne. Cały problem polega na tym, że ów moment pojawienia się objawów, to nie jest początek choroby, tylko już jej końcówka. W tym czasie trzeba zacząć działać, a jeśli się tego nie zrobi, sytuacja znacznie się pogarsza – dodaje prof. Agnieszka Szypowska.

Objawy, które powinny wzbudzić czujność opiekunów, to między innymi:

• wypijanie nienaturalnie dużych ilości płynów,
• częste oddawanie moczu,
• spadek masy ciała przy zachowanym lub zwiększonym łaknieniu,
• sucha i szorstka skóra oraz nawracające zakażenia grzybicze,
• skurcze mięśni nóg.

Dlaczego dziecko choruje, choć w rodzinie nikt nie ma cukrzycy?

Wielu rodziców uważa, że cukrzyca u dziecka może wystąpić tylko wtedy, gdy na to schorzenie cierpią rodzice lub dziadkowie. Rzeczywistość kliniczna wygląda inaczej. Około 85–90% pacjentów z nowo rozpoznaną cukrzycą typu 1 nie ma w najbliższej rodzinie nikogo chorującego na tę chorobę.

Według publikacji z września 2015 r. wzrost zachorowań na cukrzycę typu 1 w Polsce i w całej Europie szacuje się na około 3 proc. rocznie. W Klinice Diabetologii Dziecięcej i Pediatrii UCK WUM liczba pacjentów z nowo rozpoznanym schorzeniem zwiększyła się o około 30%. Według prof. Agnieszki Szypowskiej czynniki genetyczne i środowiskowe odpowiadają po połowie za przyczyny choroby. Około 80 proc. osób, które zachorują do 20. roku życia, rozwija autoagresję niszczącą komórki beta trzustki jeszcze przed ukończeniem 5. roku życia.

Wpływ na rozwój procesu autoimmunologicznego ma również codzienne menu. Zjadanie przez dzieci dużej ilości produktów o wysokim indeksie glikemicznym powoduje, że komórki beta produkują ogromne ilości insuliny, przez co łatwiej zostają zauważone przez układ odpornościowy. Istotnym czynnikiem są także infekcje. Wirusy, w tym SARS-CoV-2, mogą być aktywatorami cukrzycy typu 1 i procesu autoagresji organizmu. W badaniach z lat 2020–2021 zakażenie SARS-CoV-2 u małych dzieci z grupy dużego ryzyka genetycznego zwiększyło ponad 10-krotnie ryzyko rozwoju autoprzeciwciał przeciwko komórkom beta, gdy infekcja wystąpiła około 1. roku życia.

Czym grozi kwasica ketonowa?

Nierozpoznana w porę cukrzyca prowadzi do ostrego, zagrażającego życiu powikłania.

– Dziecko, które nie dostanie insuliny zaczyna spalać tłuszcz. W efekcie organizm wytwarza tzw. ciała ketonowe – m.in. aceton, który zakwasza organizm. Dochodzi do rozwoju kwasicy ketonowej. Pojawia się ciężki oddech, zapach acetonu wokół dziecka przypominjący zapach zgniłych jabłek. Dołącza się do tego odwodnienie, ból brzucha, wymioty. Może dość do rozwoju śpiączki cukrzycowej i konieczności leczenia dziecka w oddziale intensywnej opieki medycznej – wyjaśnia prof. Agnieszka Szypowska.

Skala tego zjawiska w Polsce jest poważna. Prawie 800 dzieci rocznie trafia do szpitali z kwasicą ketonową. Koszt jednej hospitalizacji dziecka z kwasicą ketonową wynosi dla Narodowego Funduszu Zdrowia 57 476,55 PLN.

Przed pandemią COVID-19 około 25–30% dzieci z nowo rozpoznaną cukrzycą trafiało do szpitali w stanie kwasicy ketonowej. Pierwsza fala COVID-19 w Polsce wiązała się ze znacznym wzrostem częstości występowania tego powikłania w momencie rozpoznania cukrzycy typu 1, szczególnie w ciągu pierwszych 3 miesięcy lockdownu. Na oddziale prof. Agnieszki Szypowskiej 40 proc. przyjmowanych dzieci stanowili pacjenci z ciężką kwasicą ketonową. Prof. Szypowska podkreśla, że dzięki kampanii informacyjnej liczbę dzieci trafiających do szpitala w kwasicy ketonowej można obniżyć nawet o 70 proc.

Zobacz też: "Hieny cmentarne" zmieniły taktykę. Kładziesz na grobie drogi znicz? Zobacz, jak złodzieje oznaczają łupy

 

Co zrobić, gdy podejrzewasz cukrzycę?

W przypadku zaobserwowania niepokojących objawów nie wolno zwlekać. Stan dziecka z pełnymi objawami może szybko się pogarszać, dlatego nie warto czekać z wizytą u lekarza.

Najprostszym krokiem jest zmierzenie stężenia glukozy we krwi:

• domowym glukometrem, jeśli ktoś z bliskich z takiego urządzenia korzysta,
• w przychodni podczas wizyty u lekarza lub pielęgniarki POZ.

Podwyższony poziom cukru we krwi jest wystarczającym powodem, by skierować dziecko do szpitala. Ostateczne rozpoznanie wymaga badań w szpitalu, gdzie można oznaczyć glukozę w krwi żylnej. Jeśli cukrzyca się potwierdzi, dziecko otrzymuje insulinę, a opiekunowie uczą się insulinoterapii.

Prof. Agnieszka Szypowska podkreśla, że chorobę tę bardzo dobrze się leczy i chory nie staje się osobą niepełnosprawną. Jak wyjaśnia, przy prawidłowym dawkowaniu insuliny można żyć normalnie jak inni, realizować pasje, założyć rodzinę i pracować, co choć wymaga wysiłku, pozwala uzyskać świetne efekty terapeutyczne.

Współczesna medycyna dysponuje pompami insulinowymi i automatyzacją leczenia, które ułatwiają codzienną terapię dziecka z cukrzycą.

Zobacz też: Prezydent Karol Nawrocki obiecał emerytom podwyżki. Wiadomo, co z pieniędzmi

 

Źródło: cowzdrowiu.pl, diabetyk.org, Pacjenci.pl