Dobra wiadomość z ZUS. Zaległe składki mogą zostać umorzone, sprawdź, czy się łapiesz

Jakie są założenia projektu ustawy dotyczące umorzenia należności wobec ZUS sprzed 1999 roku?

Do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano założenia projektu ustawy (UDER108), która przewiduje umorzenie należności dochodzonych przez ZUS, powstałych przed 1 stycznia 1999 roku. Rząd szykuje to rozwiązanie, aby definitywnie uporządkować stare zaległości i zakończyć wieloletnie, kosztowne postępowania. Nowe przepisy miałyby wejść w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po dwóch miesiącach od publikacji ustawy.

Proponowany mechanizm zakłada umorzenie z mocy prawa, co wyklucza konieczność wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych. Proces ten ma charakter kompleksowy i obejmuje nie tylko same składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy czy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ale również naliczone odsetki, opłaty dodatkowe oraz koszty upomnień i egzekucji. Wraz z umorzeniem przerwane zostaną toczące się w tych sprawach postępowania.

Z umorzenia zostaną jednak wyłączone te zobowiązania, które zostały zabezpieczone hipoteką. Jednocześnie płatnicy objęci nowymi przepisami zyskają możliwość uzyskania zaświadczenia o braku zaległości lub o dokonanym umorzeniu długu.

Jaka jest skala problemu zadłużenia wobec ZUS sprzed 1999 roku i jego charakterystyka?

Problem dotyczy należności, które mimo upływu ponad dwóch dekad nadal figurują w systemie ZUS, utrudniając płatnikom funkcjonowanie. Są to długi formalnie wymagalne, ponieważ bieg ich przedawnienia był wielokrotnie przerywany przez kolejne postępowania egzekucyjne, choć często ocenia się je jako nie do odzyskania.

Według danych na koniec czerwca 2025 roku zadłużenie z tytułu składek sprzed 1999 roku wynosi około 315 mln zł i dotyczy 7,1 tysiąca płatników. Warto zauważyć, że w tej grupie znajduje się jedynie około 340 aktywnych firm, których łączny dług opiewa na 21 mln zł.

Charakterystyczną cechą tych zaległości jest fakt, że często należność główna została już spłacona, lecz w systemie pozostają nieprzedawnione koszty egzekucyjne. Dodatkowo przez lata narosły odsetki, które niejednokrotnie przewyższają pierwotną kwotę długu, co sprawia, że nawet regularne wpłaty nie poprawiają realnie sytuacji zadłużonej osoby.

Jaki jest mechanizm i zakres proponowanego umorzenia należności wobec ZUS sprzed 1999 roku?

Projekt zakłada wprowadzenie systemowego rozwiązania, w ramach którego ZUS umorzy część zaległości z mocy prawa. Oznacza to brak konieczności prowadzenia indywidualnych postępowań administracyjnych, a ZUS będzie jedynie informował właściwe organy o fakcie wygaśnięcia długu.

Zakres planowanego umorzenia jest szeroki – obejmuje składki na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz FGŚP, a także wszelkie należności poboczne, takie jak odsetki, koszty upomnień czy opłaty dodatkowe. Proces ten spowoduje również zakończenie toczących się postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych.

Wyjątkiem od tej zasady będą zobowiązania zabezpieczone hipoteką. Pozostaną one w mocy w sytuacjach, gdy istnieje realna szansa na zaspokojenie roszczeń z majątku dłużnika.

Jakie są terminy wejścia w życie przepisów i jakie zobowiązania zostaną wyłączone z umorzenia?

Przyjęcie projektu ustawy przez Radę Ministrów jest planowane na II kwartał 2026 roku. Obecnie założenia legislacyjne są już częścią oficjalnego wykazu prac rządowych.

Przepisy przewidują dwumiesięczne vacatio legis. Ustawa zacznie obowiązywać od pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie dwóch miesięcy od momentu jej ogłoszenia w dzienniku urzędowym.

Z mechanizmu umorzenia wyłączone zostaną należności zabezpieczone hipoteką. Dotyczy to przypadków, w których wierzyciel ma realną możliwość wyegzekwowania środków z posiadanego przez dłużnika majątku nieruchomego.