Masz tę grupę krwi? Naukowcy ostrzegają przed wyższym o 28% ryzykiem cukrzycy

Ukryty wróg w Twoich żyłach. Czego nie dowiesz się na standardowej wizycie?

Kiedy odbierasz wyniki rutynowych badań krwi, zazwyczaj patrzysz na poziom cholesterolu, glukozy czy trójglicerydów. Jeśli mieszczą się w normie, oddychasz z ulgą. Tymczasem naukowcy z całego świata zwracają uwagę na jeszcze jeden, często ignorowany w codziennej profilaktyce parametr: Twoją grupę krwi. Dla milionów Polaków informacja o tym, czy mają grupę 0, A, czy B, ma znaczenie tylko w przypadku operacji lub wypadku. To gigantyczny błąd, który może kosztować zdrowie.

Okazuje się bowiem, że nasza krew to nie tylko nośnik tlenu, ale też potężna matryca informacji o naszych predyspozycjach do groźnych chorób metabolicznych. Najnowsze dane zebrane z wielu ośrodków badawczych wyłoniły jasny, choć dla wielu niepokojący obraz. Jeśli masz w żyłach krew grupy B, Twój organizm może być znacznie bardziej podatny na rozwój podstępnej choroby, jaką jest cukrzyca typu 2. Różnica nie jest marginalna. Mówimy tu o ryzyku wyższym aż o 28 procent.

Przegląd parasolowy nie zostawia złudzeń. Liczby, które zszokowały środowisko medyczne

Skąd wzięły się te alarmujące liczby? Nie jest to wymysł z internetowego forum, ani badanie przeprowadzone na garstce ochotników. Eksperci przeprowadzili tzw. "przegląd parasolowy" (z ang. umbrella review). To najwyższa możliwa forma dowodu w świecie nauki. Lekarze nie badali pojedynczych pacjentów, ale wzięli pod lupę dziesiątki innych, potężnych badań, obejmujących miliony ludzi z różnych kontynentów. Zebrali wszystkie dostępne dane z ostatnich lat i wyciągnęli średnią, której nie da się podważyć.

Wnioski uderzyły przede wszystkim w posiadaczy grupy B. Co ciekawe, osoby z grupą 0 (najpopularniejszą na świecie) mają najniższe, bazowe ryzyko zachorowania na cukrzycę. Dlaczego grupa B jest tak "pechowa"? Naukowcy tłumaczą, że może to mieć związek z cząsteczkami zapalnymi oraz sposobem, w jaki organizm z grupą krwi B przetwarza pewne enzymy. Układ odpornościowy oraz mikrobiom jelitowy u tych osób reaguje inaczej na węglowodany, co z wiekiem może prowadzić do gorszej tolerancji glukozy.

Jeśli masz 40, 50 lub 60 lat i należysz do tej grupy ryzyka, Twoja trzustka z każdym rokiem musi pracować na wyższych obrotach. To jak jazda samochodem z zaciągniętym hamulcem ręcznym – przez jakiś czas silnik to zniesie, ale ostatecznie musi dojść do awarii. Tą awarią w ciele człowieka jest insulinooporność, przedsionek pełnoobjawowej cukrzycy.

Ale zanim zaczniesz przeglądać cenniki prywatnych wizyt u diabetologa, musisz poznać najważniejszą część tej układanki. Wiedza o zagrożeniu to Twoja największa broń.

Jak oszukać własne DNA?

Największym błędem, jaki popełniają pacjenci po usłyszeniu diagnozy jest fatalizm. "Skoro mam takie geny, to i tak zachoruję" – takie myślenie to prosta droga do katastrofy. Prawda naukowa jest zupełnie inna, a zarazem dająca ogromną nadzieję.

Genetyka odpowiada zaledwie za ułamek tego, czy ostatecznie zachorujesz. Specjaliści od epigenetyki – nauki o tym, jak nasze otoczenie wpływa na geny – powtarzają jak mantrę: "geny ładują broń, ale to styl życia pociąga za spust". Nawet jeśli Twoja grupa krwi B daje Ci o 28 procent wyższe ryzyko cukrzycy, odpowiednie codzienne decyzje mogą zredukować to ryzyko niemal do zera. 

Wyobraź sobie przykładowego Polaka, Pana Kowalskiego w wieku 55 lat, który dowiedział się o swoich predyspozycjach. Zamiast czekać na pierwsze objawy, wprowadził drobne korekty do swojej codziennej rutyny. Nie musiał przechodzić na katorżnicze diety, biegać maratonów ani kupować suplementów za tysiące złotych. Wystarczyło, że uderzył w czułe punkty metabolizmu.

Ciche sygnały alarmowe. Kiedy organizm krzyczy o pomoc?

Niestety, cukrzyca typu 2 przez wiele lat nie boli. Rozwija się w ciszy, powoli niszcząc naczynia krwionośne, nerwy i wzrok. Niezależnie od tego, jaką masz grupę krwi, istnieje kilka sygnałów alarmowych, których pod żadnym pozorem nie wolno Ci ignorować, zwłaszcza po 40. roku życia.

Jeśli nagle odczuwasz niepohamowane, ciągłe pragnienie i musisz wstawać kilka razy w nocy do toalety, zapala się czerwona lampka. Do tego dochodzi chroniczne zmęczenie – budzisz się niewyspany, a po posiłku wręcz opadasz z sił i musisz uciąć sobie drzemkę. Innym nieoczywistym objawem są nawracające infekcje, trudno gojące się zadrapania i rany, a także charakterystyczne, ciemne zrogowacenia skóry na karku czy w zgięciach łokci (tzw. rogowacenie ciemne, będące koronnym objawem insulinooporności).

Podstawowe badanie – krzywa cukrowa i badanie poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c) – kosztuje kilkadziesiąt złotych, a w ramach NFZ wykonasz je za darmo ze skierowaniem od lekarza POZ. Jeśli masz grupę krwi B, potraktuj ten artykuł jako dzwonek alarmowy. Świadomość ryzyka to Twój największy sprzymierzeniec.

Trzy darmowe nawyki, które natychmiast obniżają poziom cukru. Zastosuj je od dzisiaj

Jak w praktyce zneutralizować ryzyko, o którym mówią naukowcy? Jeśli masz grupę krwi B (lub po prostu chcesz uchronić się przed cukrzycą), wdróż te trzy sprawdzone zasady, które nic nie kosztują:

1. Zasada 15 minut po posiłku (Złoty standard ruchu): Nie musisz zapisywać się na siłownię. Badania udowadniają, że krótki, 15-minutowy spacer w średnim tempie tuż po największym posiłku (np. po obiedzie) drastycznie obniża wyrzut insuliny. Mięśnie traktują glukozę z pożywienia jak paliwo i natychmiast ją "spalają", nie pozwalając na niebezpieczne skoki cukru we krwi. To banalnie proste, a ratuje trzustkę przed przepracowaniem.
    
2. Zamień białe na brązowe (Bez rewolucji w kuchni): Osobom z grupą B szczególnie szkodzi gwałtowny wyrzut cukru. Zamiast rezygnować z pieczywa, zamień jasne bułki i biały chleb na pieczywo żytnie na zakwasie. Biały ryż zastąp kaszą gryczaną lub pęczakiem. Ziemniaki? Możesz je jeść, ale najlepiej... ugotowane dzień wcześniej i schłodzone w lodówce. Wytwarza się w nich wtedy tzw. skrobia oporna, która nie podnosi cukru i działa jak miotła na jelita.
    
3. Zarządzanie oknem żywieniowym: Spróbuj zamknąć wszystkie swoje posiłki w oknie 10-12 godzin. Jeśli jesz śniadanie o 8:00 rano, postaraj się zjeść ostatni posiłek najpóźniej o 20:00. Dajesz wtedy swojemu organizmowi (i trzustce) kilkanaście godzin absolutnego odpoczynku i regeneracji.

To właśnie Twoje codzienne nawyki decydują o tym, czy za dekadę będziesz zdrowym, pełnym energii człowiekiem, czy stałym bywalcem aptek, zostawiającym tam sporą część swojej emerytury.

Źródła: 

• Analizy epidemiologiczne i "umbrella reviews" dotyczące korelacji grupy krwi z ryzykiem chorób metabolicznych
• Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego dotyczące profilaktyki cukrzycy typu 2.