Aż 80 procent pacjentów dowiaduje się za późno. Sprawdź, jak nie przegapić raka trzustki

Dlaczego rak trzustki boli z tyłu?

Trzustka jest narządem zlokalizowanym głęboko w jamie brzusznej, w przestrzeni pozaotrzewnowej. Kiedy w obrębie jej trzonu lub ogona zaczyna rozwijać się guz, przez długi czas nie daje on żadnych objawów związanych z przewodem pokarmowym.

W miarę wzrostu tkanka nowotworowa zaczyna uciskać oraz naciekać splot trzewny – potężną strukturę nerwową znajdującą się tuż za trzustką. To właśnie ten mechanizm generuje specyficzny, uporczywy ból, który pacjenci rzadko łączą z chorym narządem wewnętrznym.

Jak odróżnić „ból trzustkowy” od zwykłego przeciążenia kręgosłupa?

Większość osób zgłaszających się do lekarzy z zaawansowanym rakiem trzustki przyznaje, że od miesięcy odczuwała dyskomfort w plecach. Ból ten był jednak błędnie diagnozowany jako dyskopatia, rwa kulszowa lub efekt siedzącego trybu życia. Medycyna kliniczna wyróżnia jasne kryteria, które pozwalają odróżnić ból o podłożu nowotworowym od problemów ortopedycznych:

• nasilenie w pozycji leżącej – ból trzustki drastycznie przybiera na sile, gdy kładziemy się płasko na plecach, ponieważ narządy i guz siłą grawitacji mocniej uciskają sploty nerwowe;
• ulga przy pochyleniu – charakterystyczne dla procesów zapalnych i rozrostowych trzustki jest to, że ból łagodnieje w pozycji siedzącej, zwłaszcza podczas pochylenia tułowia do przodu (tzw. pozycja embrionalna);
• brak związku z ruchem – zwyrodnienie kręgosłupa boli mocniej przy rotacji, schylaniu czy wstawaniu, natomiast ból nowotworowy ma charakter stały, głęboki, tępy i nie zmienia się pod wpływem aktywności fizycznej;
• lokalizacja opasująca – ból najczęściej zaczyna się w nadbrzuszu, ale promieniuje obustronnie do tyłu, na wysokość łopatek lub przejścia piersiowo-lędźwiowego, tworząc wrażenie „zaciskającego się pasa”.

Maski metaboliczne – nagły zwrot w organizmie

Guz trzustki niszczy nie tylko strukturę tkankową, ale drastycznie zaburza funkcję hormonalną narządu. Drugim, niezwykle często lekceważonym sygnałem alarmowym jest nagłe pojawienie się zaburzeń gospodarki węglowodanowej.

Ważne! Każde nowo zdiagnozowane przełamanie metaboliczne, takie jak nagłe rozwinięcie się cukrzycy typu 2 lub gwałtowne rozregulowanie dotychczas stabilnej glikemii u osoby po 50. roku życia, wymaga natychmiastowej diagnostyki onkologicznej jamy brzusznej. Dotyczy to szczególnie pacjentów bez wcześniejszej tendencji do otyłości.

Inne ciche sygnały, które powinny zapalić czerwoną lampkę

Zanim pojawi się klasyczna, ewidentna żółtaczka (będąca zazwyczaj objawem guza w głowie trzustki, który zamyka drogi żółciowe), organizm wysyła subtelniejsze komunikaty. Należą do nich:

• niewyjaśniony spadek masy ciała – chudnięcie bez przejścia na dietę redukcyjną i bez zwiększenia aktywności fizycznej;
• uporczywa dyspepsja – pojawiające się nagle wzdęcia, mdłości, uczucie ciężkości po każdym, nawet lekkim posiłku, wynikające z upośledzenia wydzielania enzymów trawiennych;
• zmiana zabarwienia stolca – stolce stają się jasne, gliniaste, o tłustej konsystencji i bardzo intensywnym, nieprzyjemnym zapachu, co świadczy o zaburzeniach trawienia tłuszczów.

Wczesne wykonanie USG jamy brzusznej, a w razie wątpliwości – tomografii komputerowej z kontrastem, to jedyna szansa na wykrycie zmian na etapie, który pozwala chirurgom na podjęcie skutecznej walki o życie pacjenta.

Bibliografia:

• Chari, S. T., Leibson, C. L., Rabe, K. G., Ransom, J., de Andrade, M., Petersen, G. M. (2005). Probability of pancreatic cancer for patients of various ages in the year after a new diagnosis of diabetes. „Gastroenterology”, 129(2), 504-511. Link do badania
• Stapley, S., Peters, J. L., Neal, R. D., Rose, P. W., Walter, F. M., Hamilton, W. (2012). The primary care symptoms of pancreatic cancer: a case-control study using electronic records. „British Journal of General Practice”, 62(595), e87-e94. Link do badania
• Wood, L. D., Canto, M. I., Jaffee, E. M., Simeone, D. M. (2022). Pancreatic cancer. „The Lancet”, 399(10323), 427-444. Link do badania