"Nie mówimy długie życie, bo długowieczność brzmi fajniej". Czy Polacy chcą żyć dłużej?
Długowieczność to dla wielu z nas niezwykle kusząca wizja, pod warunkiem, że wiąże się ze sprawnością i dobrym zdrowiem. Jak wynika z najnowszego raportu pt. Spojrzenie Polaków na długowieczność, opublikowanego przez firmę Gedeon Richter, temat ten budzi w Polakach wielkie nadzieje, ale i uzasadnione obawy. Okazuje się bowiem, że kluczem do dłuższego życia są nie tylko innowacje medyczne i zdrowe odżywianie, ale przede wszystkim jakość naszych relacji społecznych. Co jeszcze mówią badania o naszej drodze do dożycia setki i dlaczego dla młodego pokolenia bywa to dziś cel dużo trudniejszy niż dla dzisiejszych seniorów?
- Aż 71% Polaków pozytywnie ocenia długowieczność. Chodzi im jednak wyłącznie o życie w pełnym zdrowiu
- Dobre relacje wydłużają nam życie. Samotność bywa dla nas równie szkodliwa jak 15 papierosów na dobę
- Poczucie sensu deklaruje 90% seniorów oraz 61% młodych. Paradoksalnie to starsi cieszą się ze świata
Jakość życia ponad wszystko. Czego obawiają się Polacy?
Współczesna medycyna oferuje szereg zaawansowanych badań i rozwiązań, które sprzyjają dłuższemu życiu w zdrowiu. Jak tłumaczy socjolożka, dr Zofia Małkowicz, na samo hasło "długowieczność" aż 71% Polaków reaguje pozytywnie. Nie oznacza to jednak, że szukamy magicznej nieśmiertelności. Badania wskazują jednoznacznie, że Polakom zależy na tym, aby to długie życie upływało w zdrowiu i w dobrej sprawności. Kiedy zapytano respondentów, czy chcieliby żyć 10 lat dłużej, mając świadomość, że będzie to czas związany z chorobą i bólem, odpowiedzieli negatywnie.
- Można byłoby mówić o długim życiu, ale długowieczność brzmi fajniej - zauważa prof. Marek Postuła, kardiolog, współzałożyciel i prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Długowieczności. Jak wyjaśnia, w nowoczesnym, klinicznym podejściu nie chodzi tylko o proste dokładanie lat do życia za wszelką cenę. - Chodzi o to, by choroby, które są związane ze starzeniem się organizmu pojawiały się dużo później. Żeby nie żyć z chorobą 10 lat, ale 2-3 lata – zaznacza ekspert.
Aby osiągnąć ten cel, konieczna jest świadomość własnego ciała. Z danych raportu wynika, że według 74% Polaków o długości życia decyduje przede wszystkim styl życia, a w ocenie 69% genetyka. Aż 78% badanych uważa, że długość naszego życia leży całkowicie w naszych rękach.
Samotność groźna jak paczka papierosów
Kluczem do długowieczności, oprócz kondycji fizycznej, jest nasze zdrowie psychiczne. Zaledwie 5% Polaków wymienia samodzielnie relacje społeczne jako najważniejszy czynnik wydłużający życie. Jednocześnie jednak aż 64% respondentów przyznaje, że chce żyć długo właśnie po to, by móc dalej cieszyć się bliskimi relacjami.
- Relacje społeczne są jednym z najważniejszych czynników wydłużających życie - wyjaśnia dr Małkowicz.
To znany czynnik wydłużający życie, zaobserwowany np. w tzw. błękitnych strefach, w których żyje najwięcej stulatków. Silne więzi społeczne i rodzinne wskazywane są, obok dobrej jakości snu, rozładowywania stresu, odżywczej diety śródziemnomorskiej i aktywności fizycznej jako wpływające na długość i jakość życia. Kolejne obserwacje pokazują zaś, że brak tych więzi bywa dla organizmu wyniszczający.
- Samotność ma zgubny wpływ na zdrowie, to udowodnione. Okazuje się, że samotność jest równie szkodliwa jak wypalanie 15 papierosów dziennie - alarmuje prof. Postuła.
Seks też wydłuża życie
Podobnego zdania jest seksuolog Robert Kowalczyk, który zauważa, że to często panowie dużo gorzej radzą sobie z izolacją. Taka informacja może częściowo wyjaśniać, dlaczego mężczyźni statystycznie żyją krócej niż kobiety.
- Kobiety lepiej znoszą życie w pojedynkę, zapewne dlatego, że są uczone dbania o relacje od wczesnych lat – ocenia seksuolog i dodaje: - Relacje są tam, gdzie są emocje, gdzie jest zrozumienie. Chodzi nie tylko o same relacje, ale i jakość tych relacji.
Ekspert podkreśla również rolę bliskości fizycznej, ponieważ seks bywa postrzegany jako jeden z elementów profilaktyki.
- Jest korelacja między spełnieniem seksualnym a długością życia. Seks w każdym wieku może dać przyjemność. Są różne rodzaje seksualności i różne drogi dojścia do satysfakcji – mówi ekspert i zaznacza, że w swoim gabinecie zauważył, że kobiety w dojrzałym wieku widzą w seksie miejsce do odkrywania nowych doznań, natomiast mężczyźni raczej wspomnienie dawnych możliwości. Kobiety więc częściej czerpią z seksu radość, dla większości mężczyzn pozostaje on bardziej źródłem frustracji.
Młodzi zagubieni, seniorzy pełni sensu życia
Z raportu opublikowanego przez Gedeon Richter wyłania się również zaskakujący, pokoleniowy obraz Polaków. Okazuje się, że głębokie poczucie sensu życia odczuwa aż 90% osób po 70. roku życia, podczas gdy w najmłodszej grupie badanych (18-29 lat) ten wskaźnik wynosi zaledwie 61%. Ogólne zadowolenie z życia wyraża aż 89% seniorów i tylko 55% ludzi młodych. Niepokojąca jest również statystyka poczucia osamotnienia, z którym boryka się niemal co trzeci młody Polak (28%) i tylko 12% najstarszych badanych.
Zmiany te komentuje dr Małkowicz
- Mówi się o odchodzeniu od tzw. kształtu U, co oznacza, że jesteśmy zadowoleni z życia w pierwszym jego okresie, potem to spada i w drugiej połowie życia znów ta radość życia rośnie. Tak było dotychczas. Jednak teraz to „U” nie ma początku wykresu. Młode pokolenie już na początku życia nie ma satysfakcji z życia – analizuje socjolożka.
Pytanie, skąd bierze się ta frustracja? Robert Kowalczyk wskazuje m.in. na gigantyczną presję mediów społecznościowych, pokazujących świat przez filtr doskonałości.
- Gdybyśmy spojrzeli na to, co serwuje nam Instagram, to pik życia jest w wieku około 30 lat, gdy można mieć wszystko i robić wszystko – mówi seksuolog, przypominając, że takie środowisko w internecie często napędza w ludziach lęk, że młodość zaraz minie.
Problem widzi też prof. Postuła.
- Młode pokolenie żyje w specyficznych czasach. Brak autorytetów, przebodźcowanie i narażenie na wiele innych procesów sprawiają, że młode pokolenie nie docenia zdrowia – podsumowuje lekarz.
Od czego zacząć dbanie o dłuższe życie?
Mimo że aż 92% dorosłych Polaków jest przekonanych, że potrafi dbać o zdrowie, ponad połowa (52%) uczciwie przyznaje, że ma problem z weryfikacją, czy medyczne informacje znalezione w sieci są w ogóle prawdziwe. Najtrudniejsze w tym procesie okazuje się przekucie wiedzy z teorii na codzienne, żelazne nawyki. Dlaczego tak trudno nam zrezygnować z używek czy słodyczy?
- Niezdrowe nawyki zwykle nas nie zawodzą w poprawieniu samopoczucia. Jedzenie nas nie zawodzi, życie nas zawodzi – półżartem podsumowuje Robert Kowalczyk.
Z punktu widzenia ludzkiej biologii momentami zwrotnymi stają się przede wszystkim dwie cezury wiekowe.
- Przełomem jest czterdziestka, co ma uzasadnienie w biologii – zauważa prof. Postuła i pokazuje, że pierwszym jest 44. rok życia jako pierwszy mocny, biologiczny uskok, w którym organizm przestaje sobie z dnia na dzień radzić z czymś, co dotychczas nie było problemem. Jako przykład ekspert podaje np. nadmiar kawy czy alkohol. Drugim kamieniem milowym są okolice 60. roku życia i przejście na emeryturę.
- Nie ma się co spieszyć do emerytury, bo ona wiele zmienia. Wprawdzie nie ma pracy, jest zabezpieczenie finansowe, ale nie ma też ludzi, z którymi się dotychczas spotykaliśmy. Ludzie rozumieją, że siedzenie samemu w domu jest najgorszą rzeczą, jaką człowiek może sobie zrobić – mówi prof. Postuła, wskazując, że wycofanie się z aktywności zawodowej gwałtownie potęguje osamotnienie.
Na pytanie, jak zacząć inwestycję w długowieczność, eksperci podpowiadają, by nie tylko przestrzegać ustalonych i powszechnie znanych zasad, dotyczących diety, aktywności fizycznej, snu czy relacji i zmniejszania stresu. Warto tez korzystać z osiągnięć współczesnej medycyny i np. wykonywać badania profilaktyczne.
