Nadmierne pragnienie – przyczyny i leczenie polidypsji
Nadmierne pragnienie – charakterystyka polidypsji
Polidypsja jest terminem używany na określenie uczucia skrajnego pragnienia. W znacznej większości przypadków jest ono symptomem innych schorzeń (polidypsja wtórna), rzadko występuje jako objaw izolowany (polidypsja pierwotna). Ciało ludzkie korzysta z różnych mechanizmów, aby zapewnić odpowiednią ilość wody we krwi, narządach i komórkach. Wazopresyna to hormon antydiuretyczny uwalniany przez przysadkę mózgową, który pomaga zarządzać równowagą płynów w organizmie – odpowiada za zatrzymywanie wody w nerkach Choroby, które zakłócają ten proces, mogą przyczyniać się do polidypsji.
Nadmierne pragnienie jest najczęściej związane z chorobami układu moczowego objawiającymi się częstym oddawaniem moczu, które z kolei prowadzi do odczuwania ciągłej potrzeby uzupełniania płynów. Wzmożone pragnienie może być również spowodowane procesami fizycznymi, które przyczyniają się do utraty dużej ilości wody, tj. intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi, dietą obfitującą w sód, przyjmowaniem leków moczopędnych, tzw. diuretyków.
Nieustanne pragnienie, którego skutkiem jest częstomocz, uważane jest za jeden z najwcześniejszych objawów cukrzycy (wysoki poziom cukru we krwi może powodować ogromne pragnienie).
Nadmierne pragnienie – przyczyny
Nadmierne pragnienie może być spowodowane wspomnianą już znaczną utratą wody podczas wysiłku (wraz z potem) lub na skutek spożywania bardzo słonych lub pikantnych potraw. Może również towarzyszyć: biegunce, wymiotom, utracie krwi. Oprócz tego polidypsja pojawia się w przebiegu:
cukrzycy,
niedoczynności kory nadnerczy,
nadczynności tarczycy,
nadczynność przytarczyc,
odwodnienia,
moczówki prostej,
utraty płynów ustrojowych z krwiobiegu do tkanek z powodu oparzeń lub ciężkich infekcji (posocznica),
polidypsji psychogennej – kompulsywnego picia wody związanego z zaburzeniami psychicznymi,
przyjmowania niektórych leków, takich jak kortykosteroidy lub diuretyki.
Nadmierne pragnienie – objawy towarzyszące
Polidypsja często wiąże się z dodatkowymi objawami. Najczęściej stwierdza się:
ogólne zmęczenie i osłabienie,
uczucie suchości w jamie ustnej,
niewyjaśniona utrata wagi,
nocne moczenie (u dzieci),
zawroty głowy,
bóle głowy,
nudności,
problemy z koncentracją,
dezorientacja.
undefined
Nadmierne pragnienie – diagnostyka i leczenie
Celem diagnostyki przy nadmiernym pragnieniu jest znalezienie pierwotnej przyczyny tego stanu. Ważne jest poinformowanie lekarza o ilości wypijanych płynów w ciągu doby oraz o częstotliwości oddawania moczu. Kluczowym elementem diagnozy są badania moczu i krwi:
badanie ogólne moczu,
dobowa zbiórka moczu,
poziom glukozy we krwi na czczo,
poziom wazopresyny (AVP) we krwi,
poziom kopeptyny (białko towarzyszące AVP),
podstawowy panel metaboliczny,
poziom hormonów tarczycy,
oznaczenie stężenia kortyzolu,
poziom hormonu ACTH (adrenokortykotropiny).
Przy nadmiernym pragnieniu nie należy ograniczać spożycia płynów bez uprzedniej konsultacji z lekarzem. Leczenie wtórnej polidypsji koncentruje się na łagodzeniu choroby, która ją wywołała, a nie na zmniejszaniu ilości wypijanej wody (inaczej niż w przypadku rzadkiej pierwotnej polidypsji).
Warto wiedzieć, że po rozpoczęciu leczenia regulacja hormonalna w przypadku zdiagnozowania cukrzycy, choroby nadnerczy lub tarczycy może być długotrwała. Konieczne będzie regularne monitorowanie stanu zdrowia.
