Pacjenci.pl
Jak odczytywać wyniki badań?

Materiały Partnera

Normy laboratoryjne to nie wszystko. Jak odczytywać wyniki badań?

10 Września 2021

Autor tekstu:

Barbara Daszuta

Udostępnij:

Regularne wykonywanie badań profilaktycznych to podstawa dbania o zdrowie – takie stwierdzenie każdy pacjent słyszał zapewne nie raz. Wiemy, że trzeba się badać, często rezygnujemy jednak z omówienia z lekarzem otrzymanych wyników, zwłaszcza gdy mieszczą się one w granicach podanej przez laboratorium normy. Czy słusznie?

Z tego, że badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, poziom TSH czy próby wątrobowe, warto wykonywać regularnie, zdaje sobie sprawę każdy, kto troszczy się o swoje zdrowie. Wiele podstawowych badań profilaktycznych polega na poddaniu analizie próbki krwi pobranej z żyły łokciowej. Nie wymaga to od pacjenta dużego zaangażowania – w większości przypadków musi on jedynie stawić się na pobranie w godzinach porannych, na czczo i po przespanej nocy.

Wyniki badań laboratoryjnych sporo mówią o kondycji organizmu, pozwalają wykryć nieprawidłowości i zdiagnozować choroby na ich wczesnym etapie. Niemający specjalistycznego przygotowania pacjent nie zawsze jest jednak w stanie właściwie zinterpretować to, co widzi.

Wyniki badań – jak je odczytywać?

Na dokumencie z wynikami badania laboratoryjnego pacjent najczęściej może znaleźć:

  • nazwę wykonywanego badania;

  • nazwę poszczególnych parametrów, które składają się na badanie;

  • otrzymany wynik w postaci liczby, opisu lub symbolu;

  • jednostkę miary;

  • zakres referencyjny;

  • normę.

Warto wiedzieć, że zakres referencyjny, czyli przedział, w jakim mieści się prawidłowy wynik badania, może się różnić w zależności od laboratorium. Ma to związek z odmiennością stosowanych metod, odczynników i aparatury. Wynik nieprawidłowy, a więc taki, który nie mieści się w ustalonym zakresie referencyjnym, jest zazwyczaj oznaczany w kolumnie „norma” lub „flaga” odpowiednim symbolem:

  • H (high, wysoki) – wynik przekraczający maksymalną wartość dla danego parametru;

  • L (low, niski) – wynik przekraczający minimalną wartość dla danego parametru.

Kiedy zgłosić się do lekarza z wynikami badań?

Załóżmy, że wszystkie nasze wyniki mieszczą się w podanym na dokumencie zakresie referencyjnym. Czy koniecznie musimy pokazać je lekarzowi? Wiele osób sądzi, że w takiej sytuacji nie ma powodu dalej zaprzątać sobie nimi głowy. Mało tego, niektórzy pacjenci bagatelizują nawet nieprawidłowe wyniki – bo przecież „przekroczyłem(-am) normę tylko trochę”.

Jakie są pułapki takiego sposobu myślenia i dlaczego wyniki badań zawsze powinny zostać skonsultowane z lekarzem? Przede wszystkim należy podkreślić, że ani intuicja pacjenta, ani informacje znalezione w Internecie nie zastąpią wiedzy i doświadczenia profesjonalisty. Interpretując wyniki badań, trzeba wziąć pod uwagę całościowy obraz – nie tylko wartości poszczególnych parametrów, lecz także relacje między nimi oraz czynniki takie jak wiek, płeć, ogólny stan zdrowia czy styl życia. Lekarz może zauważyć powiązania, których pacjent nie jest w stanie dostrzec ze względu na brak odpowiednich kompetencji.

Czujność podczas interpretacji wyników badań należy zachować zwłaszcza wtedy, gdy są obecne niepokojące objawy. Pamiętajmy, że prawidłowe wyniki badania laboratoryjnego wcale nie muszą wykluczać występowania problemu medycznego. Czasami diagnostykę trzeba pogłębić – wykonać dodatkowe badania, które pozwolą ustalić źródło problemu.

Samodzielna interpretacja wyników badań w praktyce

Kwestię niebezpieczeństw związanych z samodzielną interpretacją wyników dobrze ilustruje przykład badania wykonywanego przy podejrzeniu zaburzeń pracy tarczycy – mowa o oznaczeniu stężenia TSH we krwi. Nierzadko pacjenci wykonują to badanie prywatnie i weryfikują jego wynik na podstawie zakresu referencyjnego podanego na dokumencie z laboratorium. Wynik między górną a dolną granicą często traktują jako dowód, że z tarczycą wszystko w porządku.

W przypadku badania poziomu TSH zakres referencyjny jest jednak bardzo szeroki, a normy różnią się w zależności od wieku, płci oraz tego, czy jest się w ciąży (a jeśli tak, to w którym trymestrze). Interpretując dane, należy też wziąć pod uwagę występowanie objawów wskazujących na zaburzenia pracy tarczycy oraz wyniki poprzednich badań – poziom TSH może na przykład cały czas mieścić się w normie, ale wzrastać z roku na rok. Dodajmy, że wynik nieprzekraczający wyznaczonej przez laboratorium wartości maksymalnej, ale mieszczący się w górnej połowie zakresu referencyjnego u kobiety planującej ciążę jest wskazaniem do leczenia.

Podsumowując, wartość podana na dokumencie z laboratorium nie mówi wszystkiego, a każdą sytuację należy rozpatrywać indywidualnie. Otrzymany wynik być może rzeczywiście nie stanowi powodu do niepokoju – powinien to jednak ocenić lekarz, nie pacjent.

Konsultacja wyników badań – jaki lekarz?

Do kogo konkretnie powinniśmy zgłosić się z prośbą o interpretację wyników badań? Jeśli badanie zostało przeprowadzone na zlecenie lekarza, u którego wcześniej byliśmy, odpowiedź jest oczywista: wyniki skonsultujmy właśnie z nim. Wyniki badań wykonanych z własnej inicjatywy możemy natomiast omówić z lekarzem pierwszego kontaktu. Czasami dobrym pomysłem będzie zapisanie się do określonego specjalisty – w przypadku badań hormonów tarczycowych najwięcej korzyści przyniesie wizyta u endokrynologa.

Wyniki badań można skonsultować podczas wizyty tradycyjnej, ale równie dobrze sprawdzi się e-wizyta. Warto umówić ją na przeznaczonym do tego portalu HeyDoc. Za pośrednictwem platformy pacjent porozmawia z internistą, który przeanalizuje i dokładnie omówi wyniki jego badań. W zespole lekarzy HeyDoc znajdują są również tacy specjaliści, jak kardiolog, diabetolog, alergolog czy endokrynolog. E-wizyta nie wymaga wychodzenia z domu, a wyniki badań można przesłać w formie załącznika. To rozwiązanie proste i wygodne, ułatwiające kontakt z lekarzem. Pozostaje więc tylko zaapelować: nie poprzestawajmy na wykonaniu badań – skonsultowanie ich wyników z profesjonalistą jest równie ważnym krokiem na drodze ku zdrowiu.

Konsultacja merytoryczna artykułu: Anna Ostrowska-Nieścieruk, endokrynolog z zespołu HeyDoc

Artykuł zewnętrzny

Barbara Daszuta

Redaktor

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: redakcja@pacjenci.pl

Podobne artykuły

Infectoscab – działanie, zastosowanie i skutki uboczne

Zdrowie

Infectoscab – działanie, zastosowanie i skutki uboczne

Czytaj więcej >
Infanrix hexa - działanie, zastosowanie i skutki uboczne

Zdrowie

Infanrix hexa - działanie, zastosowanie i skutki uboczne

Czytaj więcej >
Infacol – działanie, zastosowanie i skutki uboczne.

Zdrowie

Infacol – działanie, zastosowanie i skutki uboczne.

Czytaj więcej >
Indapen – działanie, zastosowanie i skutki uboczne.

Zdrowie

Indapen – działanie, zastosowanie i skutki uboczne.

Czytaj więcej >
Ibuprom – działanie, zastosowanie i skutki uboczne.

Zdrowie

Ibuprom – działanie, zastosowanie i skutki uboczne.

Czytaj więcej >
Ibuprofen Pabi – działanie, zastosowanie i skutki uboczne.

Zdrowie

Ibuprofen Pabi – działanie, zastosowanie i skutki uboczne.

Czytaj więcej >