Z 11 do 20 tysięcy w kilka lat. "Rak bogatych" atakuje Polaków, 30-latkowie na celowniku
Polska zmaga się z niespotykaną wcześniej falą zachorowań na nowotwór, który jeszcze niedawno kojarzono wyłącznie z jesienią życia. Oficjalne statystyki pokazują, że w ciągu zaledwie siedmiu lat liczba diagnoz raka jelita grubego niemal się podwoiła – z niespełna 11 tysięcy rocznie w 2017 roku do około 20 tysięcy w 2024 roku. Taka dynamika wzrostu oznacza, że zagrożenie stało się realne dla każdego, bez względu na wiek.
- Dlaczego 30- i 40-latkowie coraz częściej trafiają na oddziały onkologiczne?
- Lista objawów, których absolutnie nie wolno ignorować
- Proste zmiany w nawykach, które mogą radykalnie zmniejszyć ryzyko zachorowania
Rak jelita grubego – statystyki
Dane płynące z rejestrów nowotworowych są jednoznaczne. W 2017 roku w Polsce notowano poniżej 11 tysięcy przypadków raka jelita grubego rocznie. W 2024 roku ta liczba oscyluje już wokół 20 tysięcy. To niemal 100-procentowy wzrost w czasie, który w medycynie uważa się za niezwykle krótki.
Co gorsza, zmienia się profil pacjenta. Stereotyp osoby starszej, po 70. roku życia, odchodzi do lamusa. Onkolodzy widzą w swoich gabinetach coraz więcej osób w kwiecie wieku. Dzisiejszy pacjent to często 35-latek, aktywny zawodowo, który nie spodziewał się, że ból brzucha czy zmiana rytmu wypróżnień mogą oznaczać walkę o życie.
Dlaczego rak jelita to "rak bogatych"?
Termin „rak bogatych” nie odnosi się do stanu posiadania na koncie, ale do stylu życia charakterystycznego dla krajów wysokorozwiniętych.
| Wysoko przetworzona żywność, nadmiar czerwonego mięsa, niska podaż błonnika oraz siedzący tryb życia to główne czynniki napędzające tę epidemię. |
W Polsce model żywienia uległ gwałtownej zmianie w ostatniej dekadzie. Szybkie przekąski, jedzenie w biegu i brak regularnej aktywności fizycznej sprawiły, że nasze jelita przestały radzić sobie z usuwaniem toksyn. Nadwaga i otyłość, które dotykają już co drugiego dorosłego Polaka, są bezpośrednim zaproszeniem dla komórek nowotworowych.
Ważne: To, co kładziemy na talerz przez lata, kumuluje się w organizmie. Brak ruchu potęguje stany zapalne, które są podłożem dla nowotworu.
Objawy raka jelita grubego – nigdy ich nie ignoruj
Największym niebezpieczeństwem raka jelita grubego jest jego skrytość. W początkowej fazie guz może nie dawać żadnych bolesnych sygnałów. Często pierwsze symptomy są mylone z hemoroidami, zespołem jelita drażliwego lub zwykłym zatruciem pokarmowym.
Na co należy zwrócić szczególną uwagę?
- Utrzymujące się zaparcia lub biegunki, których wcześniej nie było,
- Zmiana kształtu stolca (tzw. stolce ołówkowate),
- Obecność krwi w stolcu (nawet śladowa),
- Niewyjaśniony spadek masy ciała bez stosowania diety,
- Częste wzdęcia i uczucie niepełnego wypróżnienia.
Pamiętajmy, że ból brzucha pojawia się zazwyczaj wtedy, gdy choroba jest już zaawansowana. Czekanie na ten sygnał to strata cennego czasu, który mógłby zostać wykorzystany na skuteczne leczenie.
To badanie trwa 15 minut, ratuje życie
Mimo fatalnych statystyk, istnieje skuteczna metoda ochrony. Kolonoskopia pozwala nie tylko wykryć raka, ale przede wszystkim mu zapobiec. Podczas badania lekarz może usunąć polipy – łagodne zmiany, z których w ciągu kilku lat mógłby rozwinąć się nowotwór.
W Polsce działają programy badań przesiewowych, jednak wciąż barierą jest strach lub wstyd. Tymczasem nowoczesna diagnostyka wykonywana jest często w znieczuleniu, co eliminuje dyskomfort. Jedno badanie raz na 10 lat wystarczy, aby spać spokojnie. Biorąc pod uwagę, że liczba diagnoz podwoiła się w zaledwie 7 lat, profilaktyka przestaje być wyborem, a staje się koniecznością dla każdego po 40. roku życia, a w przypadku obciążeń rodzinnych – nawet wcześniej.
Źródło: Krajowy Rejestr Nowotworów (KRN), Dane Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) dot. zachorowalności na nowotwory złośliwe.
