Zatrucie słoneczne to groźna reakcja organizmu na zbyt dużo słońca. Nie myl z poparzeniem!
To coś więcej niż tylko poparzenie skóry. Zatrucie słoneczne jest reakcją całego organizmu na nadmierną ekspozycję na słońce i wysoką temperaturę. Wśród objawów znajdują się zatem nie tylko bolesność skóry, pęcherze, czy ból, które kojarzy każdy, kto kiedyś przesadził z opalaniem.
Objawy zatrucia przypominają grypę lub udar i mogą wystąpić nawet po kilku godzinach od opalania. Sprawdź, jak je rozpoznać, jak pomóc sobie lub bliskim i – co najważniejsze – jak zapobiec zatruciu słonecznemu.
- Zatrucie słoneczne to ogólnoustrojowa reakcja organizmu, a nie „tylko” poparzenie skóry
- Objawia się gorączką, dreszczami, bólami głowy, nudnościami i osłabieniem
- Leczenie zatrucia słonecznego wymaga schłodzenia organizmu, odpoczynku i nawodnienia
- Można mu skutecznie zapobiec, unikając słońca w godzinach szczytu i stosując odpowiednią ochronę
Zatrucie słoneczne – co to takiego?
Zatrucie słoneczne, nazywane również chorobą z przegrzania, to poważny przypadek poparzenia słonecznego – reakcja organizmu na zbyt długą ekspozycję na promieniowanie słoneczne i wysoką temperaturę. W przeciwieństwie do „zwykłego” oparzenia słonecznego, które dotyczy tylko skóry, zatrucie słoneczne obejmuje cały organizm. Może pojawić się nie tylko po leżeniu na plaży, ale też po intensywnym wysiłku fizycznym w upalny dzień lub nawet po dłuższym spacerze w pełnym słońcu, zwłaszcza bez nakrycia głowy.
Do tego zatrucia („zatrucie słoneczne” to nazwa potoczna, nie jest to termin medyczny) dochodzi, gdy mechanizmy termoregulacyjne w organizmie nie nadążają z chłodzeniem ciała. W wyniku przegrzania może dojść do zaburzenia pracy układu nerwowego, sercowo-naczyniowego, a nawet odwodnienia. Co istotne, objawy mogą pojawić się w ciągu 6-12 godzin od ekspozycji na słońce. Najbardziej narażone są dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami przewlekłymi.
Przeczytaj też: Uwaga na słońce! Jeden moment nieuwagi i możesz już nigdy nie przeczytać książki
Objawy zatrucia słonecznego – tego nie da się przeoczyć
Objawy zatrucia słonecznego często są mylone z grypą, udarem cieplnym lub zatruciem pokarmowym. Pojawiają się zwykle po kilku godzinach od ekspozycji na słońce i rozwijają się stopniowo. Najczęstsze z nich to:
- wysoka gorączka (nawet powyżej 39°C),
- silne bóle głowy i zawroty głowy,
- mdłości, wymioty, biegunka,
- dreszcze mimo wysokiej temperatury otoczenia,
- uczucie ogólnego rozbicia, senność, osłabienie,
- przyspieszony oddech i tętno,
- często także poparzona, czerwona skóra.
W skrajnych przypadkach może dojść do odwodnienia, utraty przytomności, a nawet uszkodzenia narządów wewnętrznych. Objawy u dzieci mogą być szczególnie gwałtowne – dlatego nie wolno ich bagatelizować.
Przeczytaj też: Dramatyczne prognozy dla raka skóry. Miliony nowych diagnoz
Jak postępować w przypadku zatrucia słonecznego?
Gdy podejrzewasz zatrucie słoneczne u siebie lub bliskiej osoby, najważniejsze to działać szybko, by nie dopuścić do dalszego pogorszenia stanu.
Oto, co należy zrobić:
- zejdź ze słońca – osoba poszkodowana powinna jak najszybciej znaleźć się w cieniu lub chłodnym pomieszczeniu,
- schłodź ciało – można stosować chłodne okłady na czoło, kark, pachy i pachwiny, a także letni prysznic (nigdy lodowaty!),
- nawadniaj – podawaj wodę małymi łykami, najlepiej niegazowaną i lekko schłodzoną. W razie dużych strat płynów warto sięgnąć po elektrolity,
- odpoczynek – organizm potrzebuje czasu na regenerację, dlatego konieczne jest leżenie i unikanie dalszego wysiłku.
Jeśli objawy nie ustąpią w ciągu kilku godzin, gorączka nie spada, a stan chorego się pogarsza – konieczna jest konsultacja lekarska lub wezwanie pomocy. Dotyczy to szczególnie małych dzieci i osób starszych, które są bardziej narażone na odwodnienie i zaburzenia świadomości. Lekarz może zalecić środki przeciwbólowe, sterydy doustne, a nawet płyny dożylne w przypadku odwodnienia.
Przeczytaj też: Słońce zmniejsza ryzyko raka piersi i jelita? Dr Marek Wasiluk: “Ta wiedza jeszcze nie przebiła się do mainstreamu”
Jak zapobiegać zatruciu słonecznemu?
Najlepszym sposobem walki z zatruciem słonecznym jest prewencja. Oto kilka zasad, które warto stosować szczególnie latem:
- unikaj słońca w godzinach szczytu – czyli między 11:00 a 16:00,
- noś jasne, przewiewne ubrania i nakrycie głowy – czapka, kapelusz czy chusta chronią głowę i kark przed przegrzaniem,
- pij dużo wody – latem organizm szybciej się odwadnia, dlatego trzeba pić regularnie, nawet jeśli nie czujemy pragnienia,
- stosuj kremy z filtrem UV – co najmniej SPF 30, nakładane co 2 godziny i po każdej kąpieli,
- nie zostawiaj dzieci ani zwierząt w nagrzanym aucie – nawet na kilka minut, bo wnętrze samochodu nagrzewa się błyskawicznie,
- obserwuj sygnały wysyłane przez organizm – uczucie osłabienia, zawroty głowy, przyspieszony oddech to znak, by natychmiast zejść ze słońca i odpocząć.
Jeśli przyjmujesz jakieś leki, weź pod uwagę to, że niektóre z nich wchodzą w reakcję ze słońcem. Np. leki moczopędne, przeciwtrądzikowe, czy NLPZ mogą powodować nadwrażliwość na światło.
healthline.com/health/sun-poisoning, mp.pl
