Marta Uler 03.02.2026 11:18

Tak objawia się przełom nadciśnieniowy. Ogromne ryzyko udaru

Przełom nadciśnieniowy to realne zagrożenie życia. Fot. Canva/Jhong Rhang

Przełom nadciśnieniowy to dramatyczny moment, w którym układ krwionośny przestaje radzić sobie z naporem krwi, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia. Stan ten rozwija się gwałtownie i może dotknąć nawet osoby, które wcześniej nie zdawały sobie sprawy z własnej choroby. Brak szybkiej reakcji na ekstremalnie wysokie wartości ciśnienia prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń najważniejszych organów, z których jednym z najgroźniejszych jest udar krwotoczny mózgu.

Istota przełomu nadciśnieniowego i mechanizm uszkodzeń narządowych
Osoby najbardziej narażone na wystąpienie stanów nagłych
Sygnały alarmowe i neurologiczne zwiastuny zagrożenia
Postępowanie w sytuacji kryzysowej oraz konsekwencje zdrowotne

Istota przełomu nadciśnieniowego i mechanizm uszkodzeń narządowych

Przełom nadciśnieniowy występuje wtedy, gdy ciśnienie tętnicze wzrasta nagle i bardzo szybko, przekraczając zazwyczaj barierę 180/120 mmHg. W medycynie rozróżnia się istotnie podwyższone ciśnienie bezobjawowe od stanu nagłego. Ten drugi jest znacznie groźniejszy, ponieważ wiąże się z postępującym niszczeniem struktur wewnętrznych.

„Stan taki może niemal natychmiast doprowadzić do ciężkich uszkodzeń narządów, głównie serca, mózgu, nerek i oczu” – wyjaśnia prof. dr hab. med. Agata Bielecka-Dąbrowa w rozmowie z Medonetem.

Eksperci posługują się akronimem BARKH, który pomaga usystematyzować możliwe powikłania: od uszkodzeń mózgu (Brain) i tętnic (Arteries), przez zmiany w siatkówce oka (Retina), aż po niewydolność nerek (Kidney) i serca (Heart). Gdy ciśnienie osiąga tak wysokie wartości, naczynia krwionośne mogą nie wytrzymać napięcia, co prowadzi do ich pękania lub rozwarstwienia. Jest to sytuacja wymagająca natychmiastowej interwencji medycznej w warunkach szpitalnych, ponieważ domowe sposoby są w tym przypadku nieskuteczne.

Przeczytaj też: To wielki dramat 11 mln Polaków. Lekarze rozpoczynają „Misję 50/30”

Osoby najbardziej narażone na wystąpienie stanów nagłych

W grupie wysokiego ryzyka znajdują się pacjenci z nadciśnieniem trzeciego stopnia, u których wartości ciśnienia regularnie przekraczają 180/110 mmHg. Często są to osoby, które nie leczą się systematycznie lub w ogóle nie wiedzą o swojej chorobie. Szacuje się, że w Polsce miliony ludzi nie zdają sobie sprawy, że nadciśnienie niszczy ich organizm, a pierwszym objawem choroby bywa od razu stan zagrożenia życia. Szczególnie narażeni są mężczyźni, którzy statystycznie rzadziej kontrolują parametry zdrowotne i unikają wizyt u lekarzy.

Przełom może zostać wywołany również przez czynniki zewnętrzne lub współistniejące schorzenia. Silny stres, zażywanie substancji psychoaktywnych oraz niektóre choroby nerek czy guzy nadnerczy mogą stać się zapalnikiem dla gwałtownego skoku ciśnienia. Specyficzną grupę stanowią kobiety w ciąży, u których może rozwinąć się stan przedrzucawkowy lub rzucawka, stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla matki i dziecka.

Sygnały alarmowe i neurologiczne zwiastuny zagrożenia

Rozpoznanie przełomu nadciśnieniowego opiera się na obserwacji sygnałów, które wskazują na to, że wysokie ciśnienie zaczęło już uszkadzać narządy. Najbardziej charakterystyczne są objawy płynące z układu nerwowego, które mogą zapowiadać nadchodzącą katastrofę wewnątrz czaszki.

"Prawdopodobieństwo zbliżającego się udaru może zwiastować silny ból głowy, zwłaszcza w części potylicznej” - mówi profesor.

Do najważniejszych objawów alarmowych należą:

silne zawroty głowy, szumy w uszach oraz dzwonienie,
nudności i gwałtowne wymioty,
zaburzenia widzenia: podwójne widzenie, mgła przed oczami lub nagła ślepota,
duszność i "głód powietrza", często z towarzyszącym kaszlem,
rozdzierający ból w klatce piersiowej lub między łopatkami,
drgawki, niedowłady kończyn lub nagłe zaburzenia mowy.

Postępowanie w sytuacji kryzysowej oraz konsekwencje zdrowotne

W przypadku wystąpienia powyższych objawów jedynym właściwym krokiem jest wezwanie pogotowia ratunkowego. Pacjent w stanie przełomu nadciśnieniowego musi jak najszybciej trafić do szpitala, gdzie specjaliści podadzą leki dożylne w celu kontrolowanego obniżenia ciśnienia. Samodzielne próby leczenia w domu są ryzykowne, gdyż zbyt gwałtowny spadek parametrów u osoby z uszkodzeniami narządowymi może paradoksalnie pogorszyć jej stan, doprowadzając do niedokrwienia mózgu.

Nieleczony przełom prowadzi do tragicznych powikłań, wśród których dominuje udar krwotoczny. Pęknięcie naczynia w mózgu często skutkuje trwałym kalectwem i koniecznością długotrwałej rehabilitacji. Inne skutki to: