Złamania żeber

Budowa i funkcja żeber

Człowiek posiada 12 par żeber – półkoliście wygiętych kości, z których 10 łączy się z mostkiem, a pozostałe 2 pary to pary żeber wolnych. Żebra łączą się z kręgosłupem za pomocą głowy, która jest połączona z trzonem kości szyjką, natomiast od strony mostka każde żebro składa się z chrząstki żebrowej. Obecność chrząstki zwiększa elastyczność klatki piersiowej oraz zakres jej ruchu. Żebra wraz z mostkiem i kręgami piersiowymi tworzą klatkę piersiową, która chroni narządy wewnętrzne przed urazami. U niektórych osób liczba żeber różni się od typowych 12 – może im brakować dwunastej pary żeber, bądź też mogą mieć dodatkowe żebra szyjne lub lędźwiowe.

Przyczyny złamania żeber

Struktura żeber jest mocna, dlatego do ich złamania dochodzi dopiero na skutek przyłożenia dużej siły, np. podczas wypadku lub przeprowadzania resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Do złamania żeber może dochodzić także u sportowców na skutek powtarzalnego i przewlekłego naciągania mięśni – jak ma to miejsce w przypadku np. siatkarzy podczas serwowania. Na złamanie najczęściej narażone są boczne i tylne części żeber IV-XII, podczas gdy najrzadziej łamią się trzy pierwsze pary żeber (leżące najbliżej szyi).

Objawy złamania żeber

Złamanie żebra powoduje bardzo silny ból, który dodatkowo nasila się przy kaszlu, próbach zaczerpnięcia głębszego oddechu lub przy poruszaniu rękami. Złamanie może prowadzić do ograniczenia ruchomości klatki piersiowej – jest to szczególnie niebezpieczne ze względu na ryzyko wystąpienia niewydolności oddechowej.

Niezwykle niebezpieczne są niestabilne złamania żeber, czyli złamania wieloodłamowe mogące uszkadzać sąsiadujące narządy. Odłamy mogą przebić opłucną, prowadząc do odmy opłucnowej.

Rozpoznanie i leczenie złamania żeber

W przypadku podejrzenia złamania żeber lekarz przeprowadza badanie fizykalne oraz osłuchuje pacjenta. Następnie wykonywane jest obrazowanie RTG klatki piersiowej, pozwalające zlokalizować złamanie oraz ocenić, czy występują inne urazy.

Jeśli złamanie jest stabilne leczenie jest farmakologiczne i polega na podawaniu środków przeciwbólowych. W przypadku złamań niestabilnych utrudniających oddychanie konieczne może być przeprowadzenie operacji, podczas której fragmenty żeber zostaną ustabilizowane. Jeśli dodatkowo występuje odma opłucnowa, konieczne może być założenie drenażu – o wszystkich zabiegach decyduje chirurg.