Gdy brzuch po jedzeniu rośnie jak balon, zgłoś się do lekarza. Tu może chodzić o nowotwór

Zaburzenia flory bakteryjnej i nietolerancje pokarmowe

Jedną z najczęstszych przyczyn „brzucha jak balon” jest SIBO, czyli zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego. W tym stanie bakterie, które normalnie bytują w jelicie grubym, kolonizują jelito cienkie, gdzie zaczynają przedwcześnie fermentować dostarczany pokarm. Efektem tej nieprawidłowej fermentacji jest gwałtowne wytwarzanie gazów (wodoru lub metanu), które rozpychają ściany jelit, powodując silny dyskomfort i widoczne powiększenie obwodu pasa niemal natychmiast po posiłku.

Równie często za problemem stoją ukryte nietolerancje pokarmowe, w tym coraz częściej diagnozowana nietolerancja laktozy lub fruktozy. Gdy organizm nie posiada odpowiednich enzymów do rozłożenia tych cukrów, trafiają one do jelita grubego w formie niezmienionej. Tam stają się pożywką dla bakterii, co skutkuje nie tylko wzdęciami, ale często także bólami brzucha i biegunkami. Jeśli brzuch rośnie głównie po zjedzeniu nabiału lub owoców, warto wykonać odpowiednie medyczne testy oddechowe.

Przewlekłe stany zapalne oraz ukryte choroby autoimmunologiczne

Gdy wzdęciom towarzyszy uczucie ciężkości i przewlekłe zmęczenie, powodem może być celiakia lub nieceliakalna nadwrażliwość na gluten. W przypadku celiakii spożycie nawet śladowych ilości glutenu prowadzi do niszczenia kosmków jelitowych, co upośledza wchłanianie i wywołuje silny stan zapalny. Brzuch staje się wówczas wzdęty na skutek zaburzeń trawienia i nagromadzenia gazów, a pacjent może odczuwać dodatkowe dolegliwości ze strony innych układów.

Innym winowajcą jest zespół jelita drażliwego (IBS), który dotyka znaczną część populacji. W przebiegu IBS komunikacja na osi mózg-jelito jest zaburzona, co prowadzi do nadwrażliwości trzewnej. W tym przypadku brzuch może puchnąć nie tylko po konkretnych produktach, ale również pod wpływem silnego stresu. Choć IBS nie niszczy struktury jelit tak jak celiakia, jego objawy potrafią drastycznie obniżyć jakość życia i wymagają wdrożenia specjalistycznej diety o niskiej zawartości fermentujących cukrów (FODMAP).

Nowotwory układu pokarmowego

Nigdy nie wolno ignorować wzdęć, jeśli towarzyszą im tzw. „objawy alarmowe”. Silne powiększenie brzucha może być wynikiem raka jajnika, który u kobiet często objawia się właśnie poprzez uporczywe wzdęcia i uczucie pełności, co jest efektem ucisku guza lub gromadzenia się płynu w jamie brzusznej (wodobrzusza). Również rak jelita grubego może wywoływać powiększenie brzucha – guz fizycznie blokuje pasaż gazów i treści pokarmowej, co powoduje, że brzuch staje się twardy i bolesny.

Równie groźny jest rak trzustki, który upośledza wydzielanie enzymów trawiennych, prowadząc do gnicia pokarmu w jelitach i potężnych wzdęć. Lekarze alarmują: jeśli wzdęciom towarzyszy nagła utrata wagi, krew w stolcu, anemia lub zmiana rytmu wypróżnień, diagnostyka musi być natychmiastowa. Podstawowe badanie USG jamy brzusznej oraz gastroskopia i kolonoskopia to kluczowe narzędzia, które pozwalają wykluczyć najpoważniejsze przyczyny i uratować życie.

Źródła:
P. Gulbicka, M. Grzymisławski, Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) – diagnostyka i leczenie, "Forum Zaburzeń Metabolicznych", 2023.
Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia zespołu jelita nadwrażliwego, 2024.
https://www.cancer.org/cancer/types/ovarian-cancer/detection-diagnosis-staging.html
https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/63559,przyczyny-wzdecia-brzucha
American Cancer Society, Signs and Symptoms of Colorectal Cancer.