22 tys. zgonów rocznie w Polsce. NFZ alarmuje: Ten ignorowany objaw zwiastuje raka płuc

Pierwsze sygnały z dróg oddechowych

Związek między przewlekłym, zmieniającym swój charakter kaszlem a patologicznym rozrostem tkanki w drogach oddechowych znajduje szerokie potwierdzenie w badaniach naukowych. Zgodnie z badaniami opublikowanymi przez wydawnictwo Via Medica (2004 r.), kaszel jest najczęstszym objawem zgłaszanym przez pacjentów i występuje w przedziale od 45% do 75% wszystkich przypadków raka płuc.

Jeszcze bardziej szczegółowy obraz kliniczny dostarczają analizy z czasopisma "Medycyna Paliatywna", wydawanego przez TerMedia (2018 r.). Dane te wykazują wyraźną korelację między zaawansowaniem nowotworu a nasileniem symptomów:

• W momencie wstępnego rozpoznania onkologicznego kaszel jest obecny u 65% pacjentów.
   
• W miarę postępu choroby, rozsiewu komórek i przechodzenia w stadium zaawansowane, odsetek ten rośnie i dotyka ostatecznie 84% chorych.

Z perspektywy patofizjologicznej, pojawienie się tego objawu ma dwa główne podłoża. Po pierwsze, rozrastająca się masa guza nowotworowego doprowadza do stopniowej obturacji (zwężenia i zablokowania światła) oskrzeli, co utrudnia prawidłową wentylację i wyzwala odruch obronny układu oddechowego. Po drugie, naciekające tkanki nowotworowe mechanicznie i chemicznie podrażniają zakończenia nerwowe (receptory kaszlowe) zlokalizowane w błonie śluzowej drzewa oskrzelowego. Szczególnym powodem do niepokoju medycznego jest każda nagła zmiana charakteru odruchu – na przykład przejście z formy suchej w produktywną (wilgotną) lub nagłe zwiększenie jego częstotliwości.

Duszność, krwioplucie i wskaźniki epidemiologiczne

Krajowe rejestry nowotworowe wskazują, że rak płuc pozostaje chorobą silnie uwarunkowaną środowiskowo. Z medycznych podsumowań wynika, że aż 95% diagnozowanych pacjentów to osoby mające w wywiadzie czynne palenie tytoniu lub bycie nałogowym palaczem w przeszłości. Średni wiek zachorowania ustabilizował się na poziomie ok. 60 lat, przy czym onkolodzy zaznaczają, że krzywa zachorowalności zaczyna gwałtownie piąć się w górę już po przekroczeniu 50. roku życia.

Kaszel rzadko pozostaje izolowanym sygnałem. Z czasem dołączają do niego inne objawy miejscowe i ogólnoustrojowe, z których pacjenci najczęściej wymieniają:

• Duszność: 
  występuje u 30% do 50% chorych. Jest wynikiem wyłączenia części miąższu płucnego z procesu oddychania, ucisku guza na duże naczynia krwionośne lub pojawienia się wysięku w jamie opłucnowej.
   
• Krwioplucie: 
  obecność krwistej lub rdzawej wydzieliny (plwociny) wynika z owrzodzenia błony śluzowej oskrzeli i niszczenia drobnych naczyń krwionośnych przez rosnący guz.
   
• Ból w klatce piersiowej: 
  ma charakter tępy lub opłucnowy i nasila się przy głębokim wdechu, co świadczy najczęściej o naciekaniu nowotworu na ściany klatki piersiowej lub struktury sąsiadujące.

Zjawisko bagatelizowania powyższych symptomów prowadzi do statystyk, w których większość guzów wykrywana jest, gdy interwencja chirurgiczna – dająca największe szanse na wyleczenie – nie jest już możliwa ze względu na obecność przerzutów odległych.

Zobacz także:

Ścieżka pełnej diagnostyki i refundacja w systemie publicznym

Wytyczne dla placówek Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) stanowią, że każdy utrzymujący się powyżej dwóch tygodni kaszel – zwłaszcza w populacji osób po 50. roku życia i z wywiadem tytoniowym – wymaga pilnego wdrożenia diagnostyki obrazowej.

1. Diagnostyka podstawowa (RTG): 
   Proces rozpoczyna się od wydania przez lekarza rodzinnego skierowania na rentgen klatki piersiowej w dwóch projekcjach (PA i bocznej). Pozwala ono na uwidocznienie asymetrii, guzowatych zacienień, niedodmy lub powiększonych węzłów chłonnych we wnękach płuc.
    
2. Diagnostyka pogłębiona (Tomografia Komputerowa): 
   W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości na zdjęciu RTG, pacjent otrzymuje pilne skierowanie (często w ramach karty DiLO – Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego) na tomografię komputerową (TK) klatki piersiowej z kontrastem. Badanie to precyzyjnie określa wielkość guza, jego lokalizację i stosunek do innych narządów.
    
3. Weryfikacja histopatologiczna (Bronchoskopia): 
   Złotym standardem potwierdzającym diagnozę jest badanie endoskopowe. Bronchoskopia polega na wprowadzeniu giętkiego aparatu przez nos lub usta do dróg oddechowych. Procedura pozwala nie tylko na ocenę wzrokową nacieku, ale przede wszystkim na pobranie wycinków tkankowych (biopsja) niezbędnych do określenia typu komórkowego nowotworu, co warunkuje późniejszy dobór terapii.

W ramach profilaktyki pierwotnej, NFZ bezwzględnie zaleca całkowite zerwanie z nałogiem. Świadczeniobiorcy mogą skorzystać z ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym, by uzyskać wsparcie behawioralne i medyczne w procesie odstawienia nikotyny.

Artykuł ma charakter poglądowy i informacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Źródło: Pacjenci