Masz taką biżuterię w domu? 400 razy przekroczone limity toksyn. Wyniki kontroli UOKiK

Skala zjawiska i wyniki badań laboratoryjnych KAS i UOKiK

Kontrole organów nadzoru rynkowego stanowią pierwszą i najważniejszą barierę przed napływem na polski rynek wyrobów zagrażających bezpieczeństwu chemicznemu. Ostatnie wspólne operacje Krajowej Administracji Skarbowej, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Inspekcji Handlowej udowodniły, jak duży odsetek najtańszych towarów z importu nie spełnia jakichkolwiek norm Unii Europejskiej. Wyniki badań laboratoryjnych pobranych próbek biżuterii wykazały, że zawartość metali ciężkich została w nich przekroczona nawet 400 razy względem dopuszczalnych wskaźników obowiązujących na terytorium wspólnoty.

Skala przejętego towaru jest bezprecedensowa. Z obrotu całkowicie wyłączono ponad 1,18 miliona poszczególnych sztuk sztucznej biżuterii – w tym pierścionków, bransoletek, kolczyków czy łańcuszków, które najczęściej trafiają do dystrybucji na bazarach, nadmorskich stoiskach oraz na platformach taniego handlu internetowego. Zablokowany towar ważył łącznie 467 kilogramów. W oficjalnych komunikatach przedstawiciele instytucji państwowych stanowczo wskazują, że brak widocznych wad fizycznych produktu nie gwarantuje jego bezpieczeństwa. Skład chemiczny powłok i rdzeni tego typu wyrobów, bez profesjonalnej aparatury analitycznej, jest całkowicie niemożliwy do zweryfikowania przez ostatecznego konsumenta.

Niewidzialne zagrożenie: Toksykologia kadmu i ołowiu w organizmie ludzkim

Zastosowanie przez producentów z krajów trzecich kadmu oraz ołowiu jest motywowane wyłącznie czynnikami ekonomicznymi. Metale te są tanie, obniżają temperaturę topnienia stopu ułatwiając jego formowanie, a także nadają powierzchniom specyficzny, trwały połysk i zwiększają ciężar biżuterii, przez co wydaje się ona solidniejsza. Niestety, toksykologia medyczna wskazuje niezwykle wysoką szkodliwość obu tych pierwiastków, zwłaszcza dla rozwijających się organizmów dzieci i młodzieży. Przedstawiciele nadzoru medycznego zaznaczają, że substancje te nie muszą być spożyte, by wyrządzić krzywdę – do zatrucia nierzadko wystarcza przedłużony kontakt naskórny oraz mikrouszkodzenia skóry wokół miejsca noszenia ozdoby.

1. Kadm

Kadm zaliczany jest do grupy substancji wysoce rakotwórczych. Po przeniknięciu do krwiobiegu – między innymi poprzez interakcję potu z zewnętrzną powłoką biżuterii lub odruchowe branie ozdób do ust przez młodsze dzieci – metal ten ma silną tendencję do kumulacji. Gromadzi się on latami w tkankach miąższowych, szczególnie w wątrobie i nerkach, upośledzając ich funkcję filtracyjną. Zastępuje również wapń w strukturach kostnych, prowadząc do drastycznego obniżenia ich gęstości, odwapnienia i podatności na patologiczne złamania.

1. Ołów

Ołów to z kolei neurotoksyna, która jest szczególnie niebezpieczna dla obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. Ekspozycja na związki ołowiu obniża zdolności poznawcze, uszkadza funkcje pamięciowe i prowadzi do występowania trudności w koncentracji. Przepisy unijnego rozporządzenia REACH bezwzględnie rygoryzują limity tych pierwiastków w przedmiotach mających bezpośredni kontakt ze skórą właśnie z uwagi na brak bezpiecznej dolnej granicy ich stężenia u populacji dziecięcej.

Zobacz także:

Jak minimalizować ryzyko przy zakupie ozdób?

Ze względu na fakt, że sztuczna biżuteria nasączona metalami ciężkimi jest nieodróżnialna od wyrobów całkowicie bezpiecznych, jedyną skuteczną formą obrony konsumenta są świadome procedury weryfikacyjne podczas dokonywania zakupów. Należy mieć na uwadze, że produkty spoza oficjalnej kontroli celnej nadal mogą pojawiać się w nieautoryzowanym obiegu za pośrednictwem przesyłek kurierskich realizowanych pojedynczo przez prywatnych nabywców.

Aby zminimalizować ryzyko nabycia toksycznego produktu, zaleca się stosowanie do poniższych zasad:

1. Weryfikacja kanału dystrybucji: 
   Należy unikać zakupu biżuterii dla dzieci w całkowicie anonimowych punktach sprzedaży, automatach z zabawkami na monety oraz na platformach handlowych, na których nie funkcjonuje żaden mechanizm europejskiej certyfikacji dostawców.
    
2. Badanie pochodzenia produktu: 
   Warto wybierać artykuły opatrzone dokładnymi etykietami. Brak nazwy producenta, adresu importera na terytorium Unii Europejskiej oraz składu surowcowego stanowi poważny sygnał ostrzegawczy świadczący omijaniu rygorów systemu REACH.
    
3. Rozważenie alternatyw surowcowych: 
   Do celów codziennego noszenia rekomendowane jest wybieranie wyrobów tworzonych ze sprawdzonych surowców takich jak stal chirurgiczna (szlachetna), tytan, certyfikowane srebro bitym próbnikiem lub bezpieczne materiały hipoalergiczne, takie jak rzemienie, sznurki czy szkło.
    
4. Monitorowanie reakcji alergicznych: 
   W przypadku zaobserwowania przebarwień na skórze pod pierścionkiem lub bransoletką (np. czarne, zielone lub sine ślady na naskórku) oraz wystąpienia lokalnego stanu zapalnego, biżuteria powinna być natychmiastowo zdemontowana, gdyż może to świadczyć o postępującej reakcji utleniania szkodliwych stopów metali nieszlachetnych.

Poddawanie towarów rygorystycznym procesom analitycznym w laboratoriach UOKiK i KAS znacznie ogranicza cyrkulację takich zagrożeń, niemniej czujność konsumencka pozostaje ostatecznym filarem profilaktyki zdrowotnej, zwłaszcza w okresie wzmożonych zakupów pamiątek wakacyjnych.

Artykuł ma charakter poglądowy i informacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Źródło: UOKiK