Miewasz zgagę i bóle brzucha? Sprawdź: to może być choroba wrzodowa

Czym jest choroba wrzodowa?

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy to schorzenie polegające na cyklicznym pojawianiu się ubytków w błonie śluzowej, które sięgają głębiej niż tylko do warstwy powierzchownej. W normalnych warunkach wnętrze naszych organów trawiennych chronione jest przez gęstą barierę śluzową, która zabezpiecza tkanki przed żrącym działaniem kwasu solnego i enzymów. Gdy ta naturalna tarcza zostaje przerwana, dochodzi do swoistego „samostrawienia” fragmentu ściany narządu. Efektem jest bolesne owrzodzenie, stanowiące otwartą ranę wewnątrz przewodu pokarmowego.

Głównym sprawcą tego stanu rzeczy jest najczęściej bakteria Helicobacter pylori, która potrafi przetrwać w ekstremalnie kwaśnym środowisku, osłabiając mechanizmy obronne żołądka. Drugim najczęstszym czynnikiem ryzyka jest nadużywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), takich jak popularna aspiryna czy ibuprofen, które hamują produkcję ochronnych substancji w śluzówce. Nie bez znaczenia pozostają również czynniki genetyczne, silny, przewlekły stres oraz palenie tytoniu, które istotnie opóźnia procesy regeneracyjne i gojenie się powstałych ubytków.

Przeczytaj też: Nie ignoruj zgagi. Ekspertka: Popularne leki mogą ukrywać poważną chorobę

Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?

Najbardziej charakterystycznym symptomem choroby wrzodowej jest ból zlokalizowany w środkowym nadbrzuszu, często opisywany przez pacjentów jako pieczenie, gniecenie lub silne „ssanie”. W przypadku wrzodów dwunastnicy ból ten pojawia się zazwyczaj na czczo (tzw. bóle głodowe), często budząc pacjenta w nocy, i ustępuje po zjedzeniu choćby niewielkiej przekąski. Z kolei wrzody żołądka dają o sobie znać niemal natychmiast po jedzeniu, co sprawia, że pacjenci z obawy przed dyskomfortem zaczynają unikać posiłków, co może prowadzić do niezamierzonego spadku masy ciała.

Oprócz dolegliwości bólowych chorobie często towarzyszy szereg objawów dyspeptycznych, które bywają mylone ze zwykłą zgagą. Pacjenci skarżą się na:

• puste odbijania, 
• nudności, 
• wzdęcia, a czasem wymioty, które przynoszą chwilową ulgę.

Charakterystyczna dla tej przypadłości jest również sezonowość – nasilenie problemów u wielu osób występuje zazwyczaj jesienią i wiosną. Warto zachować czujność, ponieważ u osób starszych choroba może przebiegać skąpoobjawowo, nie dając wyraźnych znaków aż do momentu wystąpienia groźniejszych komplikacji.

Metody leczenia i rola diety

Współczesna medycyna radzi sobie z chorobą wrzodową niezwykle skutecznie, opierając terapię na farmakologii. Jeśli badania potwierdzą obecność bakterii H. pylori, konieczna jest tzw. eradykacja, czyli kuracja antybiotykowa połączona z lekami hamującymi wydzielanie kwasu (inhibitorami pompy protonowej). Leki te drastycznie obniżają kwasowość soku żołądkowego, co stwarza optymalne warunki do zabliźnienia się wrzodu. Taka terapia trwa zazwyczaj od 10 do 14 dni i u większości pacjentów pozwala na trwałe wyeliminowanie przyczyny problemu.

Równolegle z przyjmowaniem leków kluczowa jest zmiana nawyków żywieniowych, która wspiera regenerację tkanek. 

• Dieta w chorobie wrzodowej powinna być lekkostrawna i opierać się na 5-6 mniejszych posiłkach spożywanych o regularnych porach, aby nie dopuszczać do długich przerw i zalegania kwasu. 
   
• Należy unikać produktów drażniących, takich jak mocna kawa, alkohol, ostre przyprawy oraz potrawy smażone na głębokim tłuszczu. 
   
• Całkowita rezygnacja z palenia tytoniu jest w tym procesie niezbędna, gdyż nikotyna znacząco utrudnia gojenie się ran i zwiększa ryzyko nawrotu choroby.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Konsultacja u lekarza pierwszego kontaktu lub gastrologa jest niezbędna, gdy opisane dolegliwości mają charakter nawracający. Podstawowym badaniem diagnostycznym jest gastroskopia. Pozwala ona lekarzowi na bezpośrednie obejrzenie wnętrza żołądka, pobranie wycinka do testu na obecność bakterii oraz, co najważniejsze, wykluczenie zmian o charakterze nowotworowym. Wczesna diagnoza to najkrótsza droga do uniknięcia powikłań i szybkiego powrotu do pełnego komfortu życia.

Istnieją jednak sytuacje, w których pomoc medyczna musi być udzielona natychmiastowo w warunkach szpitalnych. 

Do tzw. objawów alarmowych należą: wymioty przypominające fusy z kawy, oddawanie smolistych (czarnych) stolców oraz nagły, niezwykle silny ból brzucha, który powoduje napięcie mięśni (tzw. brzuch deskowaty). Symptomy te mogą świadczyć o krwotoku z wrzodu lub jego perforacji, czyli pęknięciu ściany narządu. W takich przypadkach liczy się każda minuta, ponieważ są to stany stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla życia.

Źródła: https://diety.nfz.gov.pl/porady/dieta-w-chorobie/choroba-wrzodowa-jak-pomoc-sobie-dieta, https://podyplomie.pl/medycyna/25830,najczestsze-bledy-w-rozpoznaniu-i-leczeniu-choroby-wrzodowej-zoladka-i-dwunastnicy