W Roku Profilaktyki w parlamencie zaproponowano nowe święto
Gdy problemy zdrowotne Polaków się nawarstwiają, a w systemie brakuje pieniędzy na kosztowne terapie ratunkowe, pojawia się szansa na zmianę. Taką zmianą jest patrzenie na zdrowie nie tylko przez pryzmat leczenia skutków chorób, ale przede wszystkim podkreślanie roli skutecznej profilaktyki, która powinna stać się fundamentem bezpieczeństwa narodowego. Polska stoi dziś przed jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych w Europie, dlatego trzy najważniejsze towarzystwa naukowe w kraju - Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologiczne oraz Polskie Towarzystwo Neurologiczne łączą siły. Wspólne stanowisko ekspertów, zaprezentowane podczas konferencji pod honorowym patronatem Wicemarszałek Sejmu Doroty Niedzieli, ma na celu radykalne przesunięcie punktu ciężkości z reaktywnego leczenia na aktywne zapobieganie.
- Kardiologia, onkologia i neurologia łączą siły, by wspólnie walczyć o zdrowie Polaków
- Profilaktyka to inwestycja, która pozwala ograniczyć liczbę zachorowań i ich skutki
- Eksperci postulują wprowadzenie 13 maja jako Ogólnopolskiego Dnia Profilaktyki
Jedna strategia dla serca, mózgu i onkologii
Eksperci alarmują, że choroby układu krążenia, neurologiczne oraz nowotwory odpowiadają za zdecydowaną większość zgonów i przypadków niepełnosprawności w naszym kraju. Choć każda z tych dziedzin wydaje się osobna, łączą je wspólne czynniki ryzyka, które w dużej mierze można modyfikować poprzez styl życia. Z tego powodu środowisko medyczne postuluje odejście od budowania strategii profilaktyki w osobnych, odizolowanych od siebie ścieżkach, tzw. silosach. Prof. Marek Gierlotka, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, podkreśla, że w praktyce klinicznej lekarze spotykają tych samych pacjentów obciążonych tymi samymi problemami.
- Nie powinniśmy budować strategii profilaktyki w osobnych ścieżkach: kardiologicznej, neurologicznej i onkologicznej. W praktyce klinicznej to ci sami pacjenci i te same czynniki ryzyka. Skuteczna profilaktyka musi być wspólna, spójna i wdrażana na każdym poziomie systemu. Każdy obywatel ma zdrowie w swoich rękach, ale obowiązkiem państwa jest stworzenie warunków, które ułatwią podejmowanie właściwych decyzji zdrowotnych - przekonuje prof. Marek Gierlotka, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Profilaktyka jako inwestycja w bezpieczeństwo zdrowotne
Obecny model opieki zdrowotnej w Polsce pozostaje w dużej mierze reaktywny, co oznacza koncentrację na walce z powikłaniami zamiast na ich eliminowaniu u źródła. Poziom finansowania działań zapobiegawczych jest wciąż niewystarczający w stosunku do skali wyzwań, przed którymi stoimy. Szczególnie widoczne jest to w obszarze neurologii, gdzie udar mózgu stanowi główną przyczynę trwałej niepełnosprawności dorosłych, choć wielu przypadkom można zapobiec poprzez kontrolę ciśnienia czy aktywność fizyczną.
Prof. Alina Kułakowska, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, zwraca uwagę, że regularna dbałość o parametry zdrowotne to codzienne decyzje zmniejszające ryzyko chorób mózgu, w tym choroby Alzheimera.
- Z perspektywy neurologii skutki niewystarczającej profilaktyki są szczególnie widoczne. Udar mózgu to główna przyczyna trwałej niepełnosprawności osób dorosłych, a w wielu przypadkach można mu skutecznie zapobiec, tak jak i innym chorobom układu nerwowego, np. chorobie Alzheimera. To wymaga wcześniejszego działania, a nie reakcji dopiero w momencie zdarzenia - mówi prof. Alina Kułakowska, podkreślając, że regularna kontrola ciśnienia, leczenie zaburzeń metabolicznych, aktywność fizyczna i rezygnacja z palenia to codzienne decyzje, które mogą zmniejszać ryzyko chorób mózgu.
- Bez silnego wsparcia systemowego i legislacyjnego nie uda się zwiększyć skuteczności profilaktyki. To obszar, który wymaga współpracy wszystkich uczestników systemu – mówi z kolei Marta Golbik, Przewodnicząca Sejmowej Komisji Zdrowia.
10 dla zdrowia czyli wspólne czynniki ryzyka chorób cywilizacyjnych
Czynniki ryzyka chorób kardiologicznych, onkologicznych i neurologicznych są wspólne, dlatego najważniejsze i reprezentujące najliczniej choroby opracowały wspólnie tzw. „10 Zdrowia”. Łączy ona cele profilaktyki sercowo-naczyniowej i onkologicznej w oparciu o proste, mierzalne czynniki ryzyka. To podejście sprawia, że środek ciężkości przesuwa się z leczenia na zmianę nawyków pacjenta.
- Kluczowe staje się nie tylko wykrycie ryzyka, ale jego skuteczne ograniczanie poprzez zmianę nawyków i lepszą współpracę z pacjenta z lekarzem – wyjaśnia prof. Aleksander Prejbisz z Narodowego Instytutu Kardiologii, współautor 10-tki.
Wsparciem dla obywateli ma być technologia. Prof. Piotr Dobrowolski, pełnomocnik Ministra Zdrowia ds. Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia, zapowiada, że ankieta „10 Zdrowia” pojawi się wkrótce w aplikacji MojeIKP, umożliwiając każdemu samodzielną ocenę stanu swojego zdrowia. Jest to o tyle istotne, że w onkologii aż 80% nowotworów zależy od czynników zewnętrznych związanych ze stylem życia.
- W onkologii mamy twarde dane i wiemy, że za ok. 80% nowotworów odpowiadają czynniki zewnętrzne związane ze stylem życia. Profilaktyka jest zatem fundamentem, jeśli chcemy realnie zmniejszyć liczbę zachorowań i zgonów – podkreśla prof. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego.
Konieczność głębokich zmian systemowych
Skuteczna walka o zdrowie Polaków wymaga nie tylko edukacji, ale przede wszystkim konkretnych zmian systemowych, w tym lepszej integracji programów zdrowotnych oraz rozwoju badań przesiewowych. Niezbędna jest także konsekwentna polityka państwa w obszarze walki z używkami i chorobą otyłościową. Prof. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, zaznacza, że fundamentem musi być system wspierający zdrowe wybory i ułatwiający dostęp do wczesnego rozpoznawania ryzyka.
- Profilaktyka to nie jednorazowe działania, ale długofalowa strategia państwa. Potrzebujemy stabilnych rozwiązań i konsekwencji w ich wdrażaniu – zaznacza Dorota Niedziela, Wicemarszałek Sejmu RP.
Symbolem tej nowej strategii ma stać się zaproponowany przez ekspertów Ogólnopolski Dzień Profilaktyki, obchodzony 13 maja.
